उज्यालो पार्ने बिद्युतको अध्यारो सत्य तथ्य

maitrinews

 

काठमाडौँ । नेपाल विद्युत प्राधिकरणको डेडिकेडेट र टं«क लाइनबाट विद्युत आपुर्ति लिइरहेका उपभोक्ता ग्राहकहरुले महशुल निर्धारण आयोगबाट तोकिएको दरमा प्राधिकरणबाट जारी विजकमा उल्लेखित रकम यथासमयमै तिर्दै बुझाउदै आइरहेको अवस्थामा छुट विल भनी ३ वर्ष पश्चात एकमुष्ट रकम माग गरेपछि उत्पन्न विवाद समाधानका निमित्त नेपाल सरकारद्धारा उर्जा मन्त्रालयको सचिवको नेतृत्वमा गठित उच्चस्तरिय समितिबाट नेपाल सरकारलाई बुझाइएको प्रतिवेदन र सिफारिश अनुसार नेपाल सरकारबाट भएको निर्णय आदि सम्बन्धमा उच्च स्तरिय समितिको संयोजकबाट भएको प्रेस वक्तव्यले विवाद निरोपन भन्दा पनि भ्रमपुर्ण र उद्योगी व्यवसायीलाई आक्षेप लगाउने कार्य भएको हुनाले सो को क्रमिक खण्डन गर्दै महसुल विवादको यथार्थ यस प्रकार रहेको व्यहोरा सम्बन्धित सबैमा अवगत गराउन चाहन्छौं ।

जलश्रोतको धनी हाम्रो देशमा विद्युतको चरम अभाव भई दैनिक १८ घण्टासम्म लोडसेडिङ्ग भएको तथ्य सबैलाई सर्वविदितै छ । लोडसेडिङ्गको वखत उद्योगी व्यवसायीहरुले डिजेल जेनेरेटरबाट उर्जा व्यवस्थापन गरि उद्योग संचालन गर्दै आइरहेका थिए वा लोडसेडिङ्गको समयमा बन्द गर्न बाध्य भएका थिए ।

म्भमष्अबतभम फिडर लाइनमा निरन्तर रुपमा विद्युत आपुर्ति हुने प्रत्येक दिन २४ सै घण्टा औद्योगिक व्यापारिक तथा गै्रह व्यापारिक वर्गका ग्राहकहरुको लागि लाग्ने दर प्राधिकरणको संचालक समितिको मिति २०७२।३।१२ मा बसेको ७१६ औं संचालक समितिको बैठक बाट स्विकृत भई मिति २०७२।९।२० मा उक्त प्रस्तावित दर स्विकृत गरी दिन हुनका लागि प्राधिकरणले विद्युत महशुल निर्धारण आयोग समक्ष निवेदन गरेको थियो ।

महशुल निर्धारण गर्ने अधिकार विद्युत ऐन, २०४९ को दफा १६ बमोजिम आयोगको छ भन्ने ऐ. ऐनको दफा १७(४) मा भएको अनुमति प्राप्त व्यक्तिले उपदफा (३) बमोजिम निर्धारण भएको विद्युत महशुल र अन्य दस्तुर भन्दा बढी वा सो बाहेक अन्य कुनै महशुल वा दस्तुर लिन पाउने छैन भनी स्पष्ट व्यवस्था गरिएको छ ।

महसुल निर्धारण आयोगको मिति २०७२।९।२९ मा बसेको १०३ औ बैठकबाट यो स्विकृत भएको हो । आयोगद्धारा स्विकृत दर सर्वसाधारणको जानकारीका लागि सार्वजनिक सुचना प्रकाशन गर्नुपर्ने कानूनी व्यवस्था भएकोले आयोगबाट २०७२।१०।१२ को गोरखापत्रमा उक्त सुचना प्रकाशन गरिएको थियो ।

आयोगद्धारा प्रकाशित सुचनामा पनि उक्त दर डेडिकेटेड फिडर मार्फत निरन्तर रुपमा विद्युत आपूर्ति लिने ग्राहकहरुको लागि मात्र उक्त दरमा महसुल लाग्ने स्पष्ट उल्लेख गरिएको थियो ।

सो पश्चात २०७२।११।११ बाट सरकारी वाहेकका निजी क्षेत्रबाट सञ्चालित प्रतिष्ठान ÷उद्योग÷अस्पताल तथा नर्सिङ्गहोम आदिलाई डेडिकेडेट फिडर मार्फत आपूर्ति विद्युत दिने कार्य स्थगित गरिएको र निजी क्षेत्रका सम्पूर्ण व्यवसाय २०७२।११।११ गतेदेखि लागु हुने गरि लोडसेडिङ्गमा वस्नु पर्ने सुचना प्राधिकरणले प्रकाशित गरि उक्त मिति पश्चात २०७५।१।३० सम्म सबै उद्योगलाई लोडसेडिङ्गमा राखेको र उद्योगहरुले लोडसेडिङ्ग तालिका अनुसरण गरेका थिए ।

नेपाल विद्युत प्राधिकरणका डेडिकेडेट लाइन मार्फत विद्युत सेवा लिएका ग्राहकको महशुल दरमा परिवर्तन सम्बन्धी शिर्षक राखी सुचना मिति २०७२।१०।१२ मा प्रकाशित भएको र उक्त डेडिकेडेट फिडर बाट निरन्तर २४ घण्टा दैनिक विद्युत उपभोग गर्ने डेडिकेडेट फिडरका ग्राहकहरुको लागि मात्र साविकको दरमा परिवर्तन गरिएको हो ।

२४ घण्टा विद्युत उपभोग गर्ने डेडिकेडेट फिडर वाहेकका ग्राहकहरुको लागि साविक बमोजिमको दर नै लागु हुने तथ्य ऐ. सुचना व्यहोराबाट स्पष्ट हुन्छ ।

आयोगबाट मिति २०७२।९।२९ मा डेडिकेडेट फिडरका औद्योगिक ग्राहकलाई निरन्तर विद्युत दिने प्रयोजनका लागि दर स्विकृत भएको २ महिना पनि नबित्दै प्राधिकरणले सार्वजनिक सुचना प्रकाशन गरी मिति २०७२।११।११ देखि लागु हुने गरी डेडिकेडेट फिडरका ग्राहकहरुलाई पनि लोडसेडिङ्ग तालिका भित्र रहनु पर्ने अवगत गराउने कार्य भएको हो ।

२०७२।११।११ बाट सरकारी वाहेकका निजी क्षेत्रबाट सञ्चालित प्रतिष्ठान ÷उद्योग÷अस्पताल तथा नसिङ्गहोम आदिलाई डेडिकेडेट फिडर मार्फत विद्युत आपूर्ति दिने कार्य स्थगित गरिएको र निजी क्षेत्रका सम्पूर्ण व्यवसाय २०७२।११।११ ग्ते देखि लागु हुने गरि लोडसेडिङ्गमा वस्नु पर्ने सुचना प्राधिकरणले प्रकाशित गरि उक्त मिति पश्चात २०७५।१।३० सम्म सवै उद्योगलाई लोडसेडिङ्गमा राखेको र उद्योगहरु लोडसेडिङ्ग तालिका अनुसरण गरेको हो । लोडसेडिङ्गको तालिका अनुसरण नगर्ने उपभोक्ताहरुलाई विनियमावलीको व्यवस्था बमोजिम विद्युत चोरीमा कारवाही गर्नु पथ्र्यो ।

सो पश्चात मिति २०७३।३।१६ मा आयोगको १०८ औं बैठकबाट प्राधिकरण अन्तर्गतका समस्त ग्राहकहरुको लागि २०७३ श्रावण महिना देखिको विद्युत खपतमा लागु हुने दर स्विकृत गरी मिति २०७३।३।२४ गतेको गोरखापत्रमा सम्बन्धित सबैको जानकारीको लागि सुचना प्रकाशन गरिएको हो ।

आयोगको ऐ. निर्णयको प्रकरण ४.४ मा लोडसेडिङ्ग ६ घण्टा वा सो भन्दा बढी कायम भएको अवस्थामा २० घण्टा वा सो भन्दा बढी समय छुटै टं«क लाइनबाट निरन्तर विद्युत आपुर्ति लिने ग्राहकको महशुल म्भमष्अबतभम म ग्राहकको सरह दर कायम गर्ने निर्णय गरिएको हो ।

विनियमावलीको विनियम ५(५) मा टं«क लाइनबाट आपुर्ति लिइरहेका कुनै ग्राहकले उक्त लाइनबाट २० घण्टा वा सो भन्दा बढी समय डेडिकेडट फिडर सरह विद्युत आपुर्ति लिन चाहेमा डेडिकेडेट फिडर सरहको महशुल तिरि लिन सक्नेछन । यस्तो सेवा लिने स्वीकृतिको लागि निवेदन पर्न आएमा डेडिकेडेट लाइन सरह प्राधिकरण संचालक समितिबाट स्विकृति लिनु पर्नेछ भन्ने व्यवस्था गरिएको हो ।

(क) टं«क लाइनका ग्राहकले २० घण्टा भन्दा बढी विद्युत लिनका लागि प्राधिकरण समक्ष छुट्टै निवेदन गर्नु पर्छ ।
(ख) उक्त निवेदन प्राधिकरणको संचालक समितिबाट स्विकृत हुनु पर्दछ ।
(ग) संचालक समितिमा स्विकृत भए पश्चात ग्राहक र प्राधिकरण विच सम्झौता भएको हुनुपर्दछ ।
(घ) ग्राहकसंग भएको सम्झौतानुसार उक्त ग्राहकलाई न्युनतम दैनिक २० घण्टा विद्युत दिएको हुनुपर्दछ ।

ड्ड वर्तमान परिप्रेक्षमा कुनै टं«क लाइनका ग्राहकले लोडसेडिङ्गका बखत २० घण्टा वा सो भन्दा बढी विद्युत लिनका लागि निवेदन दिएका छैनन ।
ड्ड कोही कसैसंग प्राधिकरणको सम्झौता भएको छैन र कोही कसैले पनि दैनिक न्युनतम २० घण्टा विद्युत प्राप्त गरेको अवस्था छैन ।
ड्ड सो नभएकोले विनियमावलीको विनियम ५(२) बमोजिमको दर लगाई महशुल उठाउन सक्ने पुर्वावस्थाको विद्यमानता छैन ।

मिति २०७३।३।१६ मा बसेको आयोगको १०८ औं बैठकबाट स्विकृत दर लगाई महसुल असुल गर्ने सम्बन्धमा प्राधिकरणको संचालक समितिको मिति २०७३।४।१२ मा बसेको ७३४ को बैठकबाट निर्णय भएको हो ।

विनियमावलीको विनियम १० मा त्इम् मिटर जडान भएका ग्राहकहरुको हरेक वर्षको चैत्र महिनामा मिटर रिडिङ्गको अतिरिक्त अनिवार्य रुपले डाटा डाउनलोड गर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ । डाटा डाउनलोड बाट कति विद्युत खपत भएको तथ्य पुष्टि हुन्छ । म्बतब म्यधलयिबम बाट लोड सेडिङ्गको बखत वत्ति उपभोग गर्ने उद्योगी उपभोक्तालाई विद्युत चोरीमा कारवाही गर्ने अधिकार प्राधिकरणलाई कानुनतः रहे भएकोले म्बतब म्यधलयिबम म्भतबष् िसहित विद्युत चोरिमा कारवाही गर्न गराउन अनुरोध गर्दछौं ।

त्इम् ःभतभच म्बतब म्यधलयिबम म्भतबष् िबाट २४ घण्टा निरन्तर विद्युत प्रदान गरेको तथ्य स्थापित गरी उक्त अवधीको निमित मात्र आयोगबाट २०७२।९।२९ मा डेडिकेडेट फिडरबाट निरन्तर विद्युत लिने ग्राहकका लागि तोकेको दर लगाउन वा उक्त दरमा महशुल लगाइएमा तिर्न तयार रहेका छौ ।

ग्राहकको माग बमोजिम सम्मmौता गरि ऐ. व्यवस्था बमोजिम टं«क लाइनका ग्राहकका डाटा डाउनलोडको विवरणबाट लोडसेडिङ्ग ६ घण्टा वा सो भन्दा बढी रहेको बखत निरन्तर २० घण्टा वा सो भन्दा बढी विद्युत उपभोग गरेको ठहरेमा सो अवधिको लागि मात्र आयोगको मिति २०७३।३।१६ को १०८ औं बैठकको निर्णयानुसार डेडिकेडेट लाइन सरहको महसुल तिर्न तयार रहेको छौं ।

ट्रंक लाईनमा विद्युत कहिल्यै कटौति हुदैन्थ्यो र उक्त प्रणालीको उपभोक्ताले सधै २४ सै घण्टा वत्ति पाउथ्यो भन्ने सचिव ज्युको भनाई तथ्यपरक नरहेको अवगत गराउदै जगदम्बा स्टिल इण्ड प्रा.लि. टं«क लाईनको उपभोक्ता रहेको भएतापनि लोडसेडिङ्ग वखत प्राधिकरणबाटै विद्युत काटिने गरेको हो र अन्य उपभोक्ताले आफैले विद्युत उपभोग नगरि लोडसेडिङ्ग तालिका अनुसरण गर्ने गरेका थिए ।