तातोपानी नाका ६ दिनदेखि ठप्प: ५०० कन्टेनर चीनमै अड्किए, चाडपर्वमा आपूर्ति र राजस्वमा गम्भीर असर

सिन्धुपाल्चोक, १३ भदौ ।  चीनसँगको प्रमुख व्यापारिक नाका तातोपानी पछिल्लो ६ दिनदेखि पूर्ण रूपमा ठप्प भएको छ । अविरल वर्षासँगै निरन्तर झरिरहेको पहिरोका कारण अरनिको राजमार्ग अवरुद्ध हुँदा नाका ठप्प भएको हो । यसले चीनबाट आयातित सामान बोकेका सयौँ कन्टेनर चीनतर्फ नै अड्किएका छन् भने नेपालतर्फ पनि केही कन्टेनर बाटोमै रोकिएका छन् ।

पछिल्लो पहिरो र अवरोधको अवस्था
भोटेकोशी गाउँपालिका–२ स्थित कोदारी बजार नजिकै पर्ने इकुमा आइतबार राति खसेको विशाल पहिरोले अरनिको राजमार्ग पूर्ण रूपमा अवरुद्ध बनेको हो । तातोपानी भन्सार कार्यालयका अधिकृत सूर्यप्रसाद काफ्लेका अनुसार, भदौ ८ गते साँझ केही बेरका लागि सवारी आवागमन खुलाइए पनि सोही राति पुनः पहिरो खसेपछि बाटो खुलाउन सकिएको छैन । यसरी नाका बन्द भएको यो छैटौँ दिन हो ।

काफ्लेले खबरहबसँगको कुराकानीमा भने, ‘गत साउन ७ गते बिहान सडक माथिबाट ठूलो मात्रामा पहिरो खसेदेखि पूर्ण रूपमा सडक खुलाउन सकिएको छैन । साउन ५ गतेसम्म नै आवागमन रोकिएको थियो भने ६ गते केही सवारीसाधन नेपालतर्फ छिरेका थिए । तर, ७ गते फेरि पहिरो खस्यो । ८ गते साँझपख केहीबेर सडक खुलाइएकोमा फेरि पहिरो झरेपछि पन्छाउन सकिएको छैन ।’

उनका अनुसार, करिब ३५ वटा कन्टेनर नेपालतर्फको सडकमा अड्किएका छन् भने झण्डै ५०० कन्टेनर चीनतर्फ रोकिएको अनुमान गरिएको छ । पहिरो हटाउने प्रयास भइरहेको भए पनि अविरल वर्षाका कारण पुनः सडक अवरुद्ध हुने जोखिम उच्च रहेको काफ्लेको भनाइ छ ।

राजस्व र आपूर्तिमा ठूलो प्रभाव
दशैं, तिहार लगायतका चाडपर्व नजिकिँदै गर्दा नाका बन्द हुँदा राजस्व सङ्कलन र बजारमा सामानको आपूर्तिमा गम्भीर असर पर्ने देखिएको छ । चाडपर्वका लागि चीनबाट आयात हुने तयारी पोशाक, इलेक्ट्रोनिक्स सामान, जुत्ता, चप्पल लगायतका उपभोग्य वस्तु रोकिएका छन् । यसले बजारमा वस्तुको अभाव सिर्जना भई मूल्यवृद्धि समेत हुन सक्ने व्यवसायीहरू बताउँछन् ।

सिन्धुपाल्चोकका प्रमुख जिल्ला अधिकारी (प्रजिअ) वन्धुप्रसाद बास्तोलाले नाकाको वर्तमान अवस्थाबारे जानकारी दिँदै भने, ‘२५ दिनयता जम्मा तीन दिनमात्रै यो सडक सुचारु गर्न सक्यौँ । पानी बस्यो भने एकतर्फी रूपमा सडक खुलाउन सडक विभाग तयार छ । विभागबाट भूगर्भविद र पहिरोका जानकारहरू खटाएर अनुसन्धान भइरहेको छ, भदौ १५ गतेबाट खोल्ने तयारी चलिरहेकै छ ।’ उनले वर्षा कम भए भोलि (शनिबार) बेलुकीसम्म सडक एकतर्फी सञ्चालनमा ल्याउनेगरी काम भइरहेको समेत जानकारी दिए ।

प्रजिअ बास्तोलाले चाडपर्व नजिकिँदै गर्दा यो समय राजस्व सङ्कलनका लागि पनि महत्वपूर्ण रहेको उल्लेख गर्दै समयमै वर्षा नरोकिए पहिरो पन्छाउन सकिने अवस्था नरहेकाले यस वर्ष उत्तरी नाकाको राजस्व सङ्कलनमा उल्लेख्य गिरावट आउनसक्ने चिन्ता व्यक्त गरे ।

केरुङ नाका पनि ठप्प, तातोपानीको महत्त्व झन् बढ्दै
यसअघि असार २४ गते बिहान चीनको तिब्बत मुहान भएको ल्हेन्दे खोलामा हिमोढ (पर्माफ्रोस्ट) फुट्दा अचानक आएको बाढीले विनाश निम्त्याउँदा चीनतर्फको अर्को महत्त्वपूर्ण नाका रसुवा–केरुङ पनि ठप्प छ । दुई प्रमुख नाका बन्द हुँदा नेपालको चीनसँगको व्यापारिक गतिविधि लगभग ठप्प भएको छ । यस्तो अवस्थामा तातोपानी नाकाको महत्त्व अझ बढेको थियो, तर त्यही नाका पनि अवरुद्ध हुँदा व्यापारिक क्षेत्रमा निराशा छाएको छ ।

भूकम्पपछिको भूबनोटमा परिवर्तन र चुनौती
वि.सं. २०७२ को भूकम्पले जमिन नराम्ररी चर्किएको कोदारी क्षेत्रमा जतिपटक सडक खुलाए पनि पहिरो झर्ने समस्या दोहोरिइरहेको छ । भूकम्पले कमजोर बनाएको पहाडी भूबनोट, लगातारको वर्षा र अव्यवस्थित सडक निर्माणका कारण यो क्षेत्रमा पहिरोको जोखिम उच्च रहेको भूगर्भविद्हरू बताउँछन् । यसले गर्दा तातोपानी नाकाको दिगो सञ्चालनका लागि दीर्घकालीन भूगर्भिक अध्ययन र पूर्वाधार विकासमा विशेष ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ ।

सरकारले नाका खुलाउन युद्धस्तरमा काम गरिरहेको बताए पनि मौसमको प्रतिकूलता र भूकम्पले निम्त्याएको भूबनोटको जटिलताले तत्कालका लागि नाका सहज सञ्चालनमा ल्याउन ठूलो चुनौती देखिएको छ ।