एआई प्रतिस्पर्धा दमन गरेको आरोपमा एलन मस्कको एक्सएआईद्वारा एप्पल र ओपनएआईविरुद्ध मुद्दा दायर

टेक्सास । अर्बपति एलन मस्कको कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) स्टार्टअप एक्सएआई (XAI) ले एप्पल र च्याटजीपीटी (ChatGPT) निर्माता ओपनएआई (OpenAI) विरुद्ध अमेरिकाको संघीय अदालतमा मुद्दा दायर गरेको छ। एक्सएआईले सोमबार टेक्सासमा दायर गरेको मुद्दामा दुई टेक दिग्गजहरूले एआई प्रतिस्पर्धालाई अवैध रूपमा दमन गर्न षड्यन्त्र गरेको आरोप लगाएको छ।

मुद्दामा एप्पल र ओपनएआईले “बजार कब्जा गरी आफ्नो एकाधिकार कायम राखेको र एक्स (X) तथा एक्सएआई (xAI) जस्ता आविष्कारकहरूलाई प्रतिस्पर्धा गर्नबाट रोकेको” उल्लेख छ। मस्कको कम्पनीले एप्पल र ओपनएआईले एक्सएआईका उत्पादनहरू, विशेष गरी एप्पलको एप स्टोर (App Store) मा, दबाउन षड्यन्त्र गरेको बताएको छ। “यदि ओपनएआईसँगको विशेष सम्झौता नभएको भए, एप्पलले एक्स (X) एप र ग्रोक (Grok) एपलाई आफ्नो एप स्टोरमा अझ प्रमुख रूपमा प्रस्तुत नगर्नुको कुनै कारण हुने थिएन,” एक्सएआईले भनेको छ।

मुद्दाले सन् २०२४ जुनमा एप्पल र ओपनएआईले एक विशेष सम्झौता अन्तर्गत एप्पलको अपरेटिङ सिस्टममा च्याटजीपीटीलाई एकीकृत गर्ने घोषणा गरेको कुरालाई औंल्याएको छ। एक्सएआईले आरोप लगाएको छ कि “ओपनएआईको विशेष व्यवस्थाले च्याटजीपीटीलाई आईफोनमा एकीकृत हुने एक मात्र जेनेरेटिभ एआई च्याटबोट बनाएको छ। यसको अर्थ आईफोन प्रयोगकर्ताहरूले आफ्ना उपकरणहरूमा मुख्य कार्यका लागि जेनेरेटिभ एआई च्याटबोट प्रयोग गर्न चाहन्छन् भने उनीहरूसँग च्याटजीपीटी प्रयोग गर्नु बाहेक अर्को विकल्प छैन, भले पनि उनीहरू एक्सएआईको ग्रोक जस्ता थप नवीन र कल्पनाशील उत्पादनहरू प्रयोग गर्न चाहन्छन्।”

विश्वव्यापी स्मार्टफोन बजारको ६५ प्रतिशत हिस्सा ओगटेको एप्पलले ओपनएआईसँगको साझेदारीमार्फत च्याटजीपीटीलाई आईफोन, आईप्याड र म्याक कम्प्युटरहरूमा एकीकृत गरेको छ।

सिलिकन भ्यालीका यी दुई टेक दिग्गज र ओपनएआईले यस विषयमा तत्काल कुनै प्रतिक्रिया दिएका छैनन्।

यस महिनाको सुरुमा मस्कले आफ्नो सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्म एक्स (X) मा एउटा पोस्ट गर्दै एप्पललाई मुद्दा हाल्ने धम्की दिएका थिए। उनले एप्पलको व्यवहारले “ओपनएआई बाहेक अन्य कुनै पनि एआई कम्पनीलाई एप स्टोरमा नम्बर १ मा पुग्न असम्भव बनाउँछ” भनेका थिए।

मस्कको उक्त टिप्पणीको लगत्तै, ओपनएआईका सीईओ (CEO) साम अल्टम्यानले एक्समा एक पोस्ट गर्दै भनेका थिए कि “एलनले एक्सलाई आफ्नै कम्पनीहरूलाई फाइदा पुर्‍याउन र आफ्ना प्रतिस्पर्धीहरूलाई हानि पुर्‍याउन कसरी हेरफेर गर्छन् भन्ने मैले सुनेका आरोपहरूलाई ध्यानमा राख्दा यो एउटा उल्लेखनीय दाबी हो।”

मस्कको आफ्ना विरोधी कम्पनीहरूविरुद्ध मुद्दा हाल्ने लामो इतिहास छ। उनले आफ्नो प्लेटफर्म एक्समा विरोधी टिप्पणीहरूका कारण विज्ञापन बन्द गर्ने लेगो (Lego) र नेस्ले (Nestle) सहित धेरै ब्रान्डहरूलाई मुद्दा हालेका थिए। मस्कको एक्सएआईले गत मार्चमा आफ्नो च्याटबोट प्रशिक्षण क्षमता बढाउन ३३ अर्ब डलरमा एक्स (X) लाई अधिग्रहण गरेको थियो। मस्कले आफ्नो इलेक्ट्रिक अटोमोबाइल कम्पनी टेस्ला (Tesla) द्वारा निर्मित गाडीहरूमा पनि ग्रोक (Grok) च्याटबोटलाई एकीकृत गरेका छन्।

मस्कको एक्सएआई दुई वर्षभन्दा कम समयअघि मात्र सुरु भएको थियो र यसले माइक्रोसफ्ट (Microsoft) समर्थित ओपनएआईका साथै चिनियाँ स्टार्टअप डीपसिक (DeepSeek) सँग प्रतिस्पर्धा गर्दछ।

मस्कले सन् २०१५ मा अल्टम्यानसँग मिलेर ओपनएआईलाई गैर-लाभकारी संस्थाको रूपमा सह-स्थापना गरेका थिए। हाल, मस्कले ओपनएआई र यसका सीईओ अल्टम्यानविरुद्ध क्यालिफोर्नियाको संघीय अदालतमा यसलाई गैर-लाभकारीबाट नाफामुखी व्यवसायमा रूपान्तरण गर्न रोक्न छुट्टै मुद्दा पनि हालेका छन्।

यसअघि पनि एप्पलको एप स्टोरका अभ्यासहरू धेरै मुद्दाहरूको केन्द्रबिन्दु बनेका छन्। फोर्टनाइट (Fortnite) भिडियो गेम निर्माता एपिक गेम्स (Epic Games) द्वारा चलिरहेको एउटा मुद्दामा, एक न्यायाधीशले एप्पललाई एप भुक्तानी विकल्पहरूका लागि थप प्रतिस्पर्धालाई अनुमति दिन आदेश दिएका थिए।

वाल स्ट्रिटमा एप्पलको शेयर यस मुद्दाप्रति प्रतिक्रिया नदिई दिनभर ०.६ प्रतिशतले बढेको छ। तथापि, ओपनएआई सार्वजनिक रूपमा कारोबार हुने कम्पनी होइन, न त एक्सएआई नै हो। तर, मस्कको अर्को उद्यम, टेस्लाको शेयर न्यूयोर्क समय अनुसार १२ बजे (१६:०० जीएमटी) सम्म १.२ प्रतिशतले बढेको छ।(न्यूज एजेन्सी)