‘इरानसँगको युद्ध अब समयको कुरा मात्र’: अमेरिकी पूर्व सैन्य कमान्डर

वासिङ्टन डीसी, ९ जेष्ठ ।  अमेरिका र इरानबीचको तनाव उत्कर्षमा पुगेका बेला अमेरिकी नौसेनाका एक सेवानिवृत्त कमान्डरले इरानविरुद्धको सैन्य कारबाही अब ‘समयको कुरा’ मात्र भएको दाबी गरेका छन्। इरानले आफ्नो परमाणु कार्यक्रम त्याग्ने कुनै सङ्केत नदेखाएकाले अमेरिकाले पुनः सैन्य आक्रमण सुरु गर्ने सम्भावना प्रबल रहेको उनको तर्क छ।

सैन्य तयारीका लागि कूटनीतिको प्रयोग
अमेरिकी टेलिभिजन ‘फक्स न्युज’ सँग कुरा गर्दै ‘युएसएस कोल’ का पूर्व कमान्डिङ अफिसर कर्क लिपोल्डले भने, “राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानलाई कूटनीतिक सुधारका लागि पर्याप्त अवसर दिनुभएको छ। तर इरानले परमाणु मोह नत्याग्ने देखिन्छ। त्यसैले अब प्रश्न ‘कारबाही हुन्छ कि हुँदैन’ भन्ने होइन, ‘कहिले हुन्छ’ भन्ने मात्र बाँकी छ।”

लिपोल्डले जारी कूटनीतिक वार्तालाई ट्रम्प प्रशासनले सैन्य तयारी (पुनः हतियार र इन्धन भर्ने) को रणनीतिक समयका रूपमा प्रयोग गरिरहेको समेत विश्लेषण गरे। उनले इरानलाई तयारीको मौका नदिन वार्ताको अन्त्य भएको औपचारिक घोषणा नगर्न समेत सुझाव दिएका छन्।

हर्मुज जलसन्धिमा ‘शुल्क’ उठाउने तयारीको विरोध
यसैबीच, विश्वकै महत्वपूर्ण व्यापारिक जलमार्ग ‘हर्मुज जलसन्धि’ बाट गुज्रिने जहाजहरूसँग ‘शुल्क’ उठाउने इरानको सम्भावित तयारीप्रति अमेरिकाले कडा आपत्ति जनाएको छ। ट्रम्प प्रशासनकी पूर्व दूत मोर्गन ओर्टागसले इरानको यस्तो कदमले विश्वव्यापी व्यापारमा खतरनाक नजिर स्थापना गर्ने चेतावनी दिएकी छिन्।

“दोस्रो विश्वयुद्धदेखि नै अमेरिकी नौसेनाले समुद्रमा स्वतन्त्र आवागमन सुनिश्चित गर्दै आएको छ। हामी इरानलाई हर्मुज जलसन्धिमा आफ्नो मनपरी चलाउन दिन सक्दैनौँ,” ओर्टागसले भनिन्। उनले इरानलाई शुल्क उठाउन दिएमा भविष्यमा चीनले पनि अन्य रणनीतिक जलमार्गमा उस्तै प्रतिबन्ध लगाउन सक्ने खतरा औँल्याउँदै अमेरिकी मित्र राष्ट्रहरूलाई पनि यस सङ्घर्षमा सहभागी हुन आग्रह गरिन्।

कूटनीतिक प्रयास र अन्यौल
यद्यपि, अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले इरानसँगको वार्तामा केही सकारात्मक प्रगति देखिएको उल्लेख गरेका छन्। स्वीडेनमा आयोजित नाटो (NATO) सम्मेलनका क्रममा उनले भने, “राष्ट्रपति ट्रम्प एउटा सम्मानजनक र राम्रो सम्झौताको पक्षमा हुनुहुन्छ, तर अझै धेरै काम बाँकी छ।”

यता, इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमले भने जारी वार्तामा परमाणु कार्यक्रमबारे कुनै छलफल नभएको दाबी गरेका छन्। कतारको मध्यस्थता टोलीले दुई देशबीचको दूरी कम गर्न तेहरानमा प्रयास जारी राखेको छ।

विशेषज्ञहरूका अनुसार ट्रम्पको पछिल्लो सैन्य नीतिका कारण इरानी नेतृत्व अहिले दबाबमा छ। विश्वको कुल तेल व्यापारको ठूलो हिस्सा ओगट्ने हर्मुज जलसन्धिमा हुने कुनै पनि अवरोधले विश्व अर्थतन्त्रमै गम्भीर धक्का पुग्ने देखिएको छ।