आणविक हतियारभन्दा शक्तिशाली बन्यो ‘होर्मुज जलमार्ग’ : इरानले जुनसुकै बेला बन्द गर्न सक्ने अमेरिकी गुप्तचर रिपोर्टको खुलासा
एजेन्सी, ३ असार । अमेरिकी गुप्तचर एजेन्सीहरूले इरानको सैन्य क्षमता र रणनीतिक नियन्त्रणका बारेमा एउटा सनसनीपूर्ण मूल्याङ्कन प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेका छन् । प्रतिवेदनअनुसार इरानले विश्वकै सबैभन्दा महत्वपूर्ण व्यापारिक जलमार्ग ‘स्ट्रेट अफ होर्मुज’ लाई आफ्नो इच्छाअनुसार जुनसुकै बेला बन्द गर्न सक्ने क्षमता हासिल गरेको छ ।
अमेरिकी सञ्चारमाध्यम सिएनएनले गुप्तचर स्रोतहरूलाई उद्धृत गर्दै जनाएअनुसार यो अधिकार इरानका लागि कुनै पनि आणविक हतियारभन्दा बढी शक्तिशाली हतियार सावित भएको छ । आगामी शुक्रबार स्विट्जरल्यान्डमा इरान र अमेरिकाबीच एउटा महत्वपूर्ण सम्झौतामा हस्ताक्षर हुने तयारी छ । यद्यपि, सम्झौतापछि पनि इरानले होर्मुज जलमार्ग प्रयोग गरेर विश्व अर्थतन्त्रलाई नोक्सान पुर्याउने ‘प्रतिगमन कार्य’ पुनः सुरु गर्न सक्ने अमेरिकी अधिकारीहरूको आशङ्का छ ।
पछिल्लो समय इरानले खाडी देशहरूको ऊर्जा पूर्वाधारमा आक्रमण गरी त्यसको फाइदा उठाउन सिकेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । प्रति-आक्रमणका रूपमा इरानले छिमेकी देशहरूमा रहेका अमेरिकी सैन्य आधारहरूमा समेत आक्रमण गरेको थियो, जसले गर्दा होर्मुज जलमार्गमाथि इरानको वास्तविक नियन्त्रण थप मजबुत बनेको छ ।
अमेरिकी उपराष्ट्रपति जे. डी. भान्सले स्विट्जरल्यान्डमा हुने सम्झौताका बारेमा बोल्दै इरानका सामु कडा सर्तहरू राखिएको खुलासा गरेका छन् । उनका अनुसार सम्झौताअनुसार इरानले आणविक हतियार बनाउन पाउने छैन र होर्मुज जलमार्ग सधैँ खुला राख्नुपर्नेछ ।
“यदि इरानले यी सर्तहरू पालना गर्यो भने उसले धेरै फाइदाहरू पाउनेछ,” भान्सले भने, “तर सर्तहरू उल्लंघन गरे इरानीहरूले केही पनि पाउने छैनन् ।” अमेरिकाले होर्मुज जलमार्गलाई पूर्ण रूपमा पुनः खोल्नका लागि इरानसँग गहन वार्ता गरिरहेको जनाएको छ ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले मङ्गलवार इरानसँगको सम्झौताको ढाँचा ‘एक–दुई दिनमा’ सार्वजनिक गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन् । उनले गत आइतबार नै इलेक्ट्रोनिक रूपमा सम्झौतामा हस्ताक्षर गरिसकेको जनाइएको छ, तर सुरक्षा र रणनीतिक कारणले यसको पूर्ण पाठ अझै गोप्य राखिएको छ ।
यता, ढुवानी उद्योगका अधिकारीहरू र समुद्री विज्ञहरू भने अझै अन्योलमा छन् । सम्झौतामा रहेका प्रावधानहरूको अनिश्चितता र इरानको सम्भावित कदमले गर्दा अन्तर्राष्ट्रिय ढुवानी क्षेत्रमा जोखिम कायमै रहेको उनीहरूको बुझाइ छ । विश्वको झण्डै एक तिहाइ कच्चा तेल ढुवानी हुने होर्मुज जलमार्गमा तनाव बढ्दा विश्व बजारमा इन्धनको मूल्य र आपूर्ति शृङ्खलामा ठूलो धक्का लाग्न सक्ने विज्ञहरूले चेतावनी दिएका छन् ।
