वाशिङटन — अमेरिकामा ५० वर्ष वा सोभन्दा बढी उमेरका ज्येष्ठ नागरिकहरूलाई लक्षित गर्दै देशकै पहिलो एमआरएनए (mRNA) प्रविधिमा आधारित इन्फ्लुएन्जा (फ्लु) खोप बजारमा ल्याइएको छ। कोभिड-१९ का खोपहरूमा प्रयोग गरिएको प्रविधिमा आधारित यो नयाँ ‘एमफ्लुसिभा’ (mFlusiva) नामक खोप अहिले अमेरिकाभरका १३ हजारभन्दा बढी स्थानहरूमा उपलब्ध गराइएको उत्पादक कम्पनी मोर्डना (Moderna) ले जनाएको छ।

गत अगस्ट महिनामा अमेरिकी खाद्य तथा औषधि प्रशासन (FDA) ले ५० वर्ष वा सोभन्दा बढी उमेरका मानिसहरूका लागि यो खोप प्रयोग गर्न अनुमति दिएको थियो। राजनीतिक रूपमा एमआरएनए प्रविधिप्रति देखिएको केही असहजता र ट्रम्प प्रशासनद्वारा यसको विकासमा बजेट कटौती भए पनि एफडीएका स्वतन्त्र सल्लाहकारहरूले यस खोपका फाइदाहरू जोखिमभन्दा धेरै बढी रहेको निष्कर्ष निकालेपछि यसले अनुमति पाएको हो। हाल वालग्रीन्स र सीभीएसजस्ता प्रमुख फार्मेसीहरूले सीमित मात्रामा यो खोप वितरण सुरु गरेका छन्।

पारम्परिक खोपभन्दा यो कसरी फरक छ?

पारम्परिक फ्लु खोपहरूले निष्क्रिय वा कमजोर पारिएका भाइरसहरू प्रयोग गरेर शरीरको प्रतिरक्षा प्रणालीलाई तालिम दिन्छन्। तर एमआरएनए खोपले भाइरल प्रोटिनको कोडिङ गर्ने ‘एमआरएनए’ टुक्राको प्रयोग गर्छ। जब यो खोप लगाइन्छ, शरीरले सोही भाइरल प्रोटिनको प्रतिलिपि बनाउन निर्देशन पाउँछ, जसले गर्दा भविष्यमा हुने सङ्क्रमणविरुद्ध लड्न शरीरको प्रतिरक्षा प्रणाली तयार हुन्छ।

फ्लु भाइरस निरन्तर रूपमा परिवर्तन भइरहने (Mutating) भएकाले वैज्ञानिकहरूले प्रत्येक वर्ष आउने सिजनमा फैलन सक्ने सम्भावित स्टे्रेन (Strains) सँग मेल खाने खोप बनाउने प्रयास गर्छन्। पारम्परिक विधिमा भाइरसलाई कुखुराको अण्डा वा कोषहरूमा हुर्काउनुपर्ने हुँदा खोप उत्पादन गर्न करिब ६ महिनाअघि नै (फेब्रुअरीतिर) कुन भाइरस स्टे्रेन समावेश गर्ने भनेर निर्णय गरिसक्नुपर्छ।

तर एमआरएनए खोपहरू छिटो उत्पादन गर्न सकिने भएकाले यसको स्टे्रेन छनोट प्रक्रिया फेब्रुअरीको सट्टा मे महिनासम्ममा गर्न सकिन्छ। यसले गर्दा भाइरसको सही स्टे्रेनसँग खोपको प्रभावकारिता मिलाउन (Strain matching) धेरै लचिलोपन प्रदान गर्ने विज्ञहरूले बताएका छन्।

कसले लगाउन पाउँछन्?

• ५० देखि ६४ वर्ष उमेर समूह: यो उमेर समूहका लागि मोर्डनाको नयाँ खोपले मानक (Standard) स्वीकृति पाएको छ।

• ६५ वर्ष र सोभन्दा माथिका लागि: यस उमेर समूहका लागि भने एफडीएले प्रयोगात्मक रूपमा द्रुत (Accelerated) स्वीकृति प्रदान गरेको छ। ६५ वर्षभन्दा माथिका मानिसहरूमा एन्टीबडी उत्पादन गर्ने क्षमता मानक खोपभन्दा राम्रो देखिए पनि कम्पनीले आगामी फ्लु सिजनमा यसको क्लिनिकल फाइदा र सुरक्षासम्बन्धी थप अध्ययन पेस गर्नुपर्ने सर्त राखिएको छ।

प्रभावकारिता र साइड इफेक्टहरू

कम्पनीले ५० वर्षभन्दा बढी उमेरका ४० हजारभन्दा बढी मानिसहरूमाथि गरेको अध्ययन अनुसार यो एमआरएनए फ्लु खोप मानक फ्लु खोपहरूको तुलनामा करिब २७ प्रतिशत बढी प्रभावकारी पाइएको छ।

तर, मानक खोपको दाँजोमा यसमा साइड इफेक्टको दर केही बढी देखिएको छ। सुई लगाएको ठाउँमा दुख्ने, मांसपेशी तथा जोर्नी दुख्ने, वाान्ता हुने, ज्वरो आउने, टाउको दुख्ने र चिसो महसुस हुने जस्ता लक्षणहरू देखिए पनि यी सामान्यदेखि मध्यमस्तरका छन् र केही दिनमै आफैँ निको हुन्छन्। गम्भीर एलर्जी वा অতীতে गुलियन-बारे सिन्ड्रोम (Guillain-Barré syndrome) भएका व्यक्तिहरूले भने यो खोप नलगाउन चिकित्सकहरूले सुझाव दिएका छन्।

विशेषज्ञहरूका अनुसार हरेक वर्ष मौसमी फ्लुको कारण अमेरिकामा मात्रै १२ हजारदेखि ५२ हजारसम्म मानिसको ज्यान जाने गरेको छ। त्यसैले ज्येष्ठ नागरिकहरूलाई गम्भीर बिरामी हुन, अस्पताल भर्ना हुन वा भेन्टिलेटरमा जानबाट रोक्न यो खोप एक महत्त्वपूर्ण कदम सावित हुनेछ।