एजेन्सी, ३१ भदाै । चीनले बुधबार समुद्रबाट आफ्नो ‘ग्राभिटी–१’ वाई३ वाहक रकेट सफलतापूर्वक प्रक्षेपण गर्दै नौवटा उपग्रहलाई निर्धारित अन्तरिक्ष कक्षमा पठाएको छ। चीनको पूर्वी तटीय सहर साङ्घाईनजिकैको समुद्री क्षेत्रबाट गरिएको यो प्रक्षेपण व्यावसायिक अन्तरिक्ष अभियानका दृष्टिले महत्वपूर्ण मानिएको छ।

चीनको ताइयुआन उपग्रह प्रक्षेपण केन्द्रले सञ्चालन गरेको उक्त अभियान स्थानीय समयअनुसार बिहान ६ बजे भएको थियो। ग्राभिटी–१ वाई३ रकेटमा छ्यानफान उपग्रह तारामण्डलका नयाँ उपग्रह तथा एउटा ईयूएचटी प्रविधि परीक्षण उपग्रह राखिएको थियो। प्रक्षेपणपछि सबै नौवटा उपग्रहलाई निर्धारित कक्षमा सफलतापूर्वक पुर्‍याइएको र अभियान पूर्ण रूपमा सफल भएको घोषणा गरिएको छ।

समुद्री प्रक्षेपणमा नयाँ कीर्तिमान
रकेट निर्माण तथा विकास गर्ने चिनियाँ व्यावसायिक अन्तरिक्ष कम्पनी ओरियनस्पेसका अनुसार यस अभियानले चीनको एकल समुद्री प्रक्षेपणसम्बन्धी दुईवटा नयाँ कीर्तिमान कायम गरेको छ। पहिलो, यसपटक रकेटले तीन टनभन्दा बढी शुद्ध पेलोड बोकेको थियो। दोस्रो, उपग्रहलाई करिब ८०० किलोमिटर उचाइको कक्षमा प्रवेश गराइएको थियो।

कम्पनीको भनाइअनुसार यसअघिका समुद्री प्रक्षेपणको तुलनामा बढी तौलका उपग्रह र बढी उचाइको कक्षमा पेलोड पुर्‍याउन सक्नुले चीनको समुद्री प्रक्षेपण प्रणालीले मध्यम तथा ठूलो आकारका उपग्रह बोकेर अन्तरिक्षमा पठाउन सक्ने क्षमता थप बलियो भएको देखाउँछ।

ग्राभिटी–१को चौथो सफल समुद्री प्रक्षेपण

ग्राभिटी–१ रकेटले हालसम्म चारवटा समुद्री प्रक्षेपण पूरा गरिसकेको छ, जुन सबै सफल रहेका कम्पनीले जनाएको छ। बुधबारको अभियान भने विशेष महत्वपूर्ण छ, किनभने यो ठूलो निम्न पृथ्वी कक्षीय उपग्रह इन्टरनेट तारामण्डलको सञ्जाल विस्तारका लागि ग्राभिटी–१ प्रयोग गरिएको पहिलो अभियान हो।

निम्न पृथ्वी कक्षामा रहेका धेरै उपग्रहलाई एउटै सञ्जालमा जोडेर तीव्र सञ्चार तथा इन्टरनेट सेवा उपलब्ध गराउने उद्देश्यले विभिन्न देश र कम्पनीले ठूला उपग्रह तारामण्डल निर्माण गरिरहेका छन्।

छ्यानफान तारामण्डलको विस्तार
यस अभियानमा पठाइएका अधिकांश उपग्रह ‘छ्यानफान’ उपग्रह तारामण्डलसँग सम्बन्धित छन्, जसमा ठूलो सङ्ख्याका उपग्रहलाई पृथ्वीको निम्न कक्षमा राखेर एकअर्कासँग समन्वय गराइन्छ। उपग्रहको सङ्ख्या क्रमशः बढाउँदै लगेमा पृथ्वीका विभिन्न क्षेत्रमा सञ्चार तथा इन्टरनेट सेवाको क्षमता विस्तार गर्न सकिन्छ। बुधबारको प्रक्षेपणलाई यही उद्देश्यअन्तर्गतको अर्को चरणका रूपमा हेरिएको छ।

साङ्घाईमै निर्माण, साङ्घाईनजिकैबाट प्रक्षेपण

ओरियनस्पेसका अनुसार यसपटक प्रक्षेपण गरिएका उपग्रह साङ्घाईमै निर्माण गरी साङ्घाईनजिकैको समुद्री क्षेत्रबाट अन्तरिक्षमा पठाइएका थिए। कम्पनीका अनुसार यस्तो स्थल–समुद्र समन्वयले व्यावसायिक अन्तरिक्ष उद्योगको समग्र कार्यक्षमता बढाउन सक्छ, र निर्माणस्थल तथा प्रक्षेपणस्थलबीचको दूरी व्यवस्थित गर्न सकेमा समय र सञ्चालन लागत घटाउन सहयोग पुग्छ।

चीनको व्यावसायिक अन्तरिक्ष क्षेत्रमा बढ्दो गतिविधि
पछिल्ला वर्षमा चीनले सरकारी अन्तरिक्ष कार्यक्रमसँगै व्यावसायिक अन्तरिक्ष क्षेत्र पनि विस्तार गर्दै आएको छ। निजी तथा व्यावसायिक कम्पनीले रकेट निर्माण, उपग्रह विकास, प्रक्षेपण सेवा र उपग्रह सञ्जाल निर्माणजस्ता क्षेत्रमा सक्रियता बढाएका छन्। समुद्रबाट रकेट प्रक्षेपण गर्ने प्रविधिले प्रक्षेपण मार्ग र सुरक्षा व्यवस्थापनमा थप लचकता प्रदान गर्ने भएकाले यस क्षेत्रमा थप विकल्प दिन्छ।

बुधबारको सफल अभियानले ग्राभिटी–१ रकेटको समुद्री प्रक्षेपण क्षमता, ठूलो पेलोड बोक्ने क्षमता तथा उपग्रह तारामण्डल निर्माणसम्बन्धी अनुभव थप विस्तार गरेको छ। साङ्घाईमै उपग्रह निर्माण गरी नजिकैको समुद्री क्षेत्रबाट प्रक्षेपण गरिएको यो अभियान चीनको व्यावसायिक अन्तरिक्ष उद्योगमा उत्पादनदेखि प्रक्षेपणसम्मको एकीकृत प्रणाली विकास गर्ने प्रयासको उदाहरणका रूपमा देखिएको छ।