सिक्टा सिँचाइको विस्तारसँगै बाँकेमा बाली सघनता बढ्यो : २४ हजार हेक्टरमा सिँचाइ सुविधा पुग्दा किसान हर्षित
काठमाडौँ, वैशाख ९ । बाँके जिल्लामा सिँचाइ सुविधाको विस्तारसँगै कृषि प्रणालीमा उल्लेख्य परिवर्तन आएको छ । राष्ट्रिय गौरवको आयोजना ‘सिक्टा सिँचाइ’ मार्फत पानीको उपलब्धता सहज भएपछि यहाँका किसानहरूले वर्षमा तीन बाली खेती गर्न थालेका छन् ।
विगतमा आकाशे पानीको भरमा खेती गर्नुपर्ने र बर्खे धान भित्र्याएपछि खेत बाँझै राख्नुपर्ने बाध्यता रहेकामा अहिले किसानहरूले धानपछि आलु वा तोरी र त्यसलगत्तै वसन्ते मकै लगाउन थालेका छन् ।
बाली सघनता र आर्थिक लाभ
कृषि ज्ञान केन्द्र बाँकेका सूचना अधिकारी एवं वरिष्ठ बागवानी विकास अधिकृत सन्तोष पाठकका अनुसार, सिँचाइको व्यवस्थाले किसानलाई व्यवसायिकतातर्फ आकर्षित गरेको छ । “पहिले गहुँखेती गर्ने किसान दुई बालीमा सीमित हुनुहुन्थ्यो, तर अहिले तोरी वा आलु छिटो तयार हुने भएकाले त्यसपछि मकै खेतीसमेत गर्न सम्भव भएको छ,” पाठकले भन्नुभयो । ज्ञान केन्द्रले तीन बाली लगाउने किसानलाई वसन्ते मकैको बीउ र प्राविधिक सहयोगमा अनुदान समेत उपलब्ध गराउँदै आएको छ ।
तथ्याङ्कमा खेतीको अवस्था
बाँकेमा हाल विभिन्न बालीको खेती भइरहेको क्षेत्रफल यसप्रकार छ:
बर्खे धान: ३३ हजार ७८० हेक्टर
गहुँ: २० हजार ८९५ हेक्टर
तोरी: ६ हजार ५३० हेक्टर
वसन्ते मकै: ३ हजार ५०० हेक्टर
आलु: ३ हजार २५० हेक्टर
हिउँदे मकै: १३५ हेक्टर
आयोजनाको लक्ष्य र प्रगति
सिक्टा सिँचाइ आयोजनाका निर्देशक राजु आचार्यका अनुसार, राप्तीसोनारी गाउँपालिका-२ अगैयास्थित राप्ती नदीमा बाँध निर्माण गरी सञ्चालित यस आयोजनाको कूल लक्ष्य ४२ हजार ७६६ हेक्टर जमिनमा सिँचाइ पुर्याउने रहेको छ । आव २०८२/८३ को चैत मसान्तसम्ममा २४ हजार हेक्टर जमिनमा प्रत्यक्ष सिँचाइ सुविधा पुगिसकेको उहाँले जानकारी दिनुभयो । आयोजनाले खेतीको मुख्य समयमा नियमित रूपमा नहरमा पानी छोड्ने व्यवस्था मिलाएको छ ।
जहाँ सिक्टाको नहर पुग्न सकेको छैन, त्यहाँ कृषि ज्ञान केन्द्रले सहकारी र कृषक समूहलाई ५० प्रतिशत अनुदानमा बोरिङ वितरण गरी सिँचाइको वैकल्पिक व्यवस्था गरेको छ ।
समृद्धिको आधार सिँचाइ
अखिल नेपाल किसान महासङ्घ बाँकेका अध्यक्ष कृष्णविक्रम केसीले नियमित सिँचाइ सुविधाले उत्पादन वृद्धि मात्र नभई किसानको आर्थिक अवस्था सुदृढ बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको बताउनुभयो । सिँचाइको पूर्ण सुनिश्चितता भए बाँके जिल्ला कृषि उत्पादनमा आत्मनिर्भर मात्र नभई निर्यात योग्य क्षेत्र बन्ने विश्वास सरोकारवालाहरूले व्यक्त गरेका छन् ।
