काठमाडौं, २३ असोज । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले आगामी नोभेम्बर ३ मा हुने अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनअघि इरानमाथि कुनै पनि किसिमको सैन्य आक्रमण नगर्ने घोषणा गर्नुभएको छ। इरानसँगको कूटनीतिक वार्ताबारे सकारात्मक प्रगति भइरहेको दाबी गर्दै उहाँले निर्वाचनअघि आक्रमण नगरिने स्पष्ट पार्नुभएको हो।

राष्ट्रपति ट्रम्पले आफ्नो आधिकारिक सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्म ‘ट्रुथ सोसल’ (Truth Social) मार्फत यो जानकारी दिनुभएको छ। उहाँले लेख्नुभएको छ, “अमेरिकामा नोभेम्बर ३ मा हुने मध्यावधि निर्वाचनअघि हामी इरानमाथि कुनै पनि समयमा आक्रमण गर्ने छैनौँ।” यद्यपि, इरानमाथिको कडा आर्थिक नाकाबन्दी भने पूर्ण रूपमा कायम रहने र तेहरानलाई कुनै पनि हालतमा परमाणु हतियार प्राप्त गर्न नदिने अडान उहाँले दोहोर्‍याउनुभएको छ।

साथै, ट्रम्पले स्ट्रेट अफ होर्मुज (Strait of Hormuz) बाट तेल ढुवानी नियमित रूपमा भइरहेको उल्लेख गर्दै आफ्नो दाबी अनुसार एकै रातमा २ करोड २० लाख ब्यारेल तेल उक्त मार्गबाट सुरक्षित पार भएको जनाउनुभएको छ।

तेलको मूल्यमा तीव्र वृद्धि र नयाँ प्रतिबन्धहरू

इरानसँगको तनाव र नौवहन मार्गमा देखिएको जोखिमका कारण अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेलको मूल्यमा उल्लेखनीय वृद्धि भएको छ। ताजा घटनाक्रमसँगै ब्रेल क्रुड (Brent crude) को मूल्य करिब ४ प्रतिशतले बढेर प्रतिब्यारेल १०४.२८ डलर पुगेको छ भने डब्ल्युटीआई (WTI) को मूल्य प्रतिब्यारेल ९१.४९ डलर कायम भएको छ।

यसैबीच, अमेरिकी ट्रेजरी सेक्रेटरी (अर्थमन्त्री) स्कट बेसेन्टले वाशिङटनले इरानी तेल बिक्रीमा सहयोग पुर्याउने ‘सहयोगी’ हरूमाथिको कारबाहीलाई निरन्तरता दिने चेतावनी दिनुभएको छ। यसअघि नै अमेरिकी ट्रेजरी विभागले इरानी तेल कारोबारमा संलग्न २७ वटा कम्पनी, ६ जना व्यक्ति र २२ वटा पानीजहाज (vessels) हरूमाथि कडा प्रतिबन्धको घोषणा गरिसकेको छ।

पृष्ठभूमि र तनावको स्थिति

स्मरण रहोस्, यसअघि अमेरिकाले इजरायलसँगको सहकार्यमा सन् २०२६ फेब्रुअरी २८ मा ‘अपरेसन फ्युरी’ (Operation Fury) अन्तर्गत इरानमाथि सैन्य आक्रमण गरेको थियो। उक्त आक्रमणमा इरानका सर्वोच्च कमाण्डर आयतोल्लाह अली खामेनीलगायत धेरै वरिष्ठ अधिकारीहरू मारिएका थिए।

त्यसयता अमेरिका–इजरायल र इरानबीचको सम्बन्ध अत्यधिक तिक्त र द्वन्द्वपूर्ण बन्दै आएको छ। फारसको खाडीलाई ओमानको खाडी हुँदै अरब सागरसँग जोड्ने साँघुरो सामरिक समुद्री मार्ग ‘स्ट्रेट अफ होर्मुज’ हुँदै हुने इन्धन ढुवानीसमेत विभिन्न समयमा प्रभावित हुँदै आएको छ। मध्यावधि निर्वाचनसम्म आक्रमण नगरिने ट्रम्पको घोषणाले तत्कालका लागि ठूलो सैन्य टकराव टरेको देखिए पनि तेल बजार र आर्थिक प्रतिबन्धका कारण मध्यपूर्वको भूराजनीतिक तापक्रम भने उच्च नै रहेको छ।