नयाँ दिल्ली, २४ असोज ।  भारतको राजधानी नयाँ दिल्ली मङ्गलबार बिहानैदेखि अभूतपूर्व सुरक्षा घेराबन्दी र राजनीतिक तनावको केन्द्र बनेको छ। मतदाता नामावलीमा गरिएको व्यापक हेरफेर र १३ करोडभन्दा बढी नागरिकको नाम हटाइएको विरोधमा युवाहरूले आह्वान गरेको विशाल प्रदर्शनलाई रोक्न प्रहरीले राजधानीलाई ‘भर्चुअल लकडाउन’ को अवस्थामा पुर्‍याएको छ।

संसद् भवन नजिकै रहेको प्रसिद्ध आन्दोलन स्थल ‘जन्तरमन्तर’ तर्फ अघि बढ्न खोज्दै गर्दा प्रहरीले ‘ककरोच जनता पार्टी’ (CJP) का संस्थापक अभिजित दिप्केसहित दुई सयभन्दा बढी प्रदर्शनकारी, कानुन व्यवसायी र अधिकारकर्मीहरूलाई नियन्त्रणमा लिएको छ।

विमानभित्रै पसेर दिप्केको नाटकीय गिरफ्तारी

अमेरिकाको बोस्टन विश्वविद्यालयमा अध्ययनरत युवा तथा CJP का संस्थापक अभिजित दिप्के आन्दोलनको नेतृत्व गर्न नवी दिल्ली विमानस्थलमा ओर्लिने बित्तिकै प्रहरीले विमानभित्रै प्रवेश गरेर उहाँलाई पक्राउ गरेको थियो। दिप्केसँगै आन्दोलनका अन्य शीर्ष युवा नेताहरू सौरभ दास र आशितोष राङ्कालाई पनि प्रहरीले जहाजबाटै उठाएको हो।

CJP ले आफ्नो आधिकारिक सामाजिक सञ्जाल ‘एक्स’ (X) मा वक्तव्य जारी गर्दै प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी र दिल्ली प्रहरीको कमान्ड सम्हालेका गृहमन्त्री अमित शाहको कडा शब्दमा भर्त्सना गरेको छ। “शान्तिपूर्ण प्रदर्शनका लागि आउँदै गरेका युवा नेताहरूलाई विमानभित्रैबाट हतकडी लगाउनुले मोदी-शाह सरकार युवाको आवाजसँग कतिसम्म डराएको छ भन्ने स्पष्ट पार्छ,” CJP ले भनेको छ।

कसरी जन्मियो ‘ककरोच जनता पार्टी’?

भारतका १ अर्ब ४० करोड जनसङ्ख्यामध्ये झण्डै आधा हिस्सा २५ वर्षमुनिका युवाहरूको छ। परीक्षाको प्रश्नपत्र निरन्तर बाहिरिनु (Paper Leak), नतिजामा धाँधली र अकासिएको बेरोजगारीका कारण भारतीय युवाहरू लामो समयदेखि आन्दोलित थिए।

यसैबिच, गत मे महिनामा भारतीय सर्वोच्च अदालतका तत्कालीन न्यायाधीश सूर्य कान्तले एक सुनुवाइका क्रममा बेरोजगार युवाहरूको तुलना ‘सङ्ग्रहालयका साङ्ला’ (Cockroaches) सँग गरेपछि यसले ठूलो आक्रोश पैदा गर्‍यो। त्यही टिप्पणीको व्यङ्ग्यात्मक प्रतिवाद गर्दै दिप्केले एक्समा लेख्नुभएको थियो— “यदि देशका सबै साङ्लाहरू (युवा) एक ठाउँमा आए भने के हुन्छ?”

उहाँको यो भनाइ रातारात भाइरल भयो र त्यसैबाट ‘ककरोच जनता पार्टी’ नामक Satirical (व्यङ्ग्यात्मक) युवा राजनीतिक आन्दोलनको जन्म भयो। जुन महिनामा भारत फर्किएर दिप्केले सडक आन्दोलन सुरु गर्नुभयो। CJP ले जुलाईमा आयोजना गरेको विशाल आन्दोलनका कारण भारतका शिक्षा मन्त्रीले राजीनामा दिनुपरेको थियो, जसलाई सन् २०१४ यता मोदी सरकारले व्यहोरेको सबैभन्दा ठूलो राजनीतिक पराजय मानिन्छ।

१३ करोड मतदाता गायब पारेको गम्भीर आरोप

यस पटकको आन्दोलनको मुख्य निशाना भारतका मुख्य निर्वाचन आयुक्त ज्ञानेश कुमार र उहाँको नेतृत्वमा रहेको निर्वाचन आयोग बनेको छ। आयोगले हालै ल्याएको ‘विशेष गहन पुनरीक्षण’ (SIR) कार्यक्रममार्फत १३ करोड ५० लाखभन्दा बढी योग्य नागरिकको नाम मतदाता सूचीबाट हटाएको छ। यो सङ्ख्या सिङ्गो जापानको जनसङ्ख्याभन्दा पनि बढी हो।

हटाइएका अधिकांश मतदाता मुस्लिम, दलित र सीमान्तकृत समुदायका रहेको र यो कदम सत्ताधारी भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) लाई पुनः चुनाव जिताउने नियतले चालिएको विपक्षी र आन्दोलनकारीहरूको आरोप छ। हालै ‘द इन्डियन एक्सप्रेस’ ले गरेको खोजमूलक रिपोर्टअनुसार स्वयम् निर्वाचन आयोगका उप-आयुक्तहरूले नै यति ठूलो सङ्ख्यामा नाम हटाउने निर्णयप्रति असहमति जनाएका थिए।

विपक्षीको आक्रोश: “हामी निरङ्कुशतामा छौँ”

प्रहरीको धरपकड र दिल्लीको नाकाबन्दीलाई लिएर भारतका विपक्षी दलहरू रुष्ट बनेका छन्। आम आदमी पार्टी (आप) का संयोजक अरविन्द केजरीवालले कडा प्रतिक्रिया दिँदै भन्नुभएको छ, “हामी मोदीको पूर्ण निरङ्कुश शासनअन्तर्गत छौँ भन्ने कुरा आज आधिकारिक रूपमा पुष्टि भएको छ। हवाइजहाजबाटै युवाहरूलाई पक्राउ गर्नुले सरकार कुन हदसम्म आतङ्कित भएको छ भन्ने देखाउँछ।”

सर्वोच्च अदालतबाहिर प्रदर्शन गरिरहेका सुप्रिम कोर्ट बार एसोसिएसनका वकिलहरूलाई समेत प्रहरीले हिरासतमा लिएको छ। शहरभरि हजारौँको सङ्ख्यामा अर्धसैनिक बल र प्रहरी परिचालन गरिनुका साथै इन्टरनेट र यातायात सेवामा कडाइ गरिएको छ। यद्यपि, भाजपा र निर्वाचन आयोगले भने मतदाता सूची परिमार्जनको काम नियमानुसार नै गरिएको दाबी गर्दै आएका छन्।