जलवायु सङ्कट समाधानमा विश्वव्यापी सहकार्य अपरिहार्य: सगरमाथा संवादका वक्ताहरूको जोड

काठमाडौँ, २ जेठ । आजदेखि काठमाडौँमा सुरु भएको बहुप्रतिक्षित ‘सगरमाथा संवाद’को उद्घाटन समारोहका विशिष्ट वक्ताहरूले जलवायु सङ्कटको समाधानका लागि विश्वव्यापी सहकार्य र ऐक्यबद्धतामा जोड दिएका छन्।

उनीहरूले जलवायु परिवर्तनका विनाशकारी असरहरूसँग जुध्न एकल प्रयास अपर्याप्त हुने औंल्याउँदै सामूहिक पहलको आवश्यकतामा जोड दिए।

परराष्ट्रमन्त्री डा. आरजु राणा देउवा:
समारोहको उद्घाटन गर्दै परराष्ट्रमन्त्री डा. आरजु राणा देउवाले जलवायु परिवर्तनले मानवताको भाग्य र भविष्य नै खतरामा पारेको बताउनुभयो। उहाँले भन्नुभयो, “जलवायु परिवर्तन अब कुनै क्षेत्र र देश विशेषको नभएर विश्वकै साझा समस्या बनेको छ, यसले सिङ्गो मानवतालाई नै सङ्कटमा पार्दैछ।” मन्त्री देउवाले यो विश्वव्यापी सङ्कटसँग जुध्न संयुक्त र सामूहिक प्रयासको खाँचो औंल्याउँदै ‘सगरमाथा संवाद’ यही सामूहिक प्रयासको एक महत्वपूर्ण सुरुवात भएको बताउनुभयो। उहाँले संवादको आदर्श वाक्य ‘वादे वादे जायते तत्वबोधः’ (बहस र संवादबाट सत्यको खोजी) ले फरक विचार र दृष्टिकोणको आदानप्रदानमार्फत सत्यको खोजी गर्न प्रोत्साहित गर्ने उल्लेख गर्नुभयो।

“यस वर्षको संवादको विषयवस्तु ‘जलवायु परिवर्तन, पहाड र मानवताको भविष्य’ निकै सान्दर्भिक छ,” मन्त्री देउवाले भन्नुभयो, “नेपालजस्ता मुलुकहरू जलवायु परिवर्तनको चपेटामा नराम्रोसँग परेका छन्। हाम्रा नदी, वन र पहाडहरूको संरक्षकका रूपमा हामीले योगदान गरिरहेका छौँ, तर पनि जलवायु परिवर्तनको नकारात्मक प्रभावको भारी र असमान बोझ बोक्न बाध्य छौँ। यो गम्भीर अन्याय हो र यसलाई तुरुन्त सम्बोधन गरिनुपर्छ।” उहाँले नेपालले हालैका वर्षहरूमा भोगेका विनाशकारी बाढी, हिमनदी विस्फोटन, खडेरी, पानीको अभाव र वन डढेलो जस्ता समस्याहरूले देशभर ठूलो क्षति पुर्‍याएको स्मरण गराउनुभयो। मन्त्री देउवाले विकसित राष्ट्रहरूले नेपालजस्ता जोखिममा रहेका देशहरूलाई जलवायु वित्त, अनुकूलन सहयोग र प्रविधि हस्तान्तरणमार्फत सघाउनुपर्नेमा जोड दिनुभयो।

चीनका प्रतिनिधि सिआओ ची:
चीनको जनकांग्रेस थाई कमिटीका उपाध्यक्ष सिआओ चीले जलवायु परिवर्तन न्यूनीकरणका लागि चीनले जिम्मेवार राष्ट्रको भूमिका निर्वाह गरिरहने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्नुभयो। उहाँले भन्नुभयो, “चीन, नेपाल तथा अन्य हिमालयन क्षेत्रका देशहरूसँग मिलेर पारिस्थितिक शासन प्रणाली र समृद्धिमा सुधार ल्याउन, साझा विकास प्रवर्द्धन गर्न, तथा विभिन्न सभ्यताबाट भविष्यका लागि सिकाइलाई अझ गहन बनाउने उद्देश्यले सहकार्यलाई अगाडि बढाउनुपर्छ।” उहाँले दिगो भविष्य निर्माणका लागि चीन सहकार्य गर्न तयार रहेको र जलवायु कार्यमा आफ्नो गति नघटाउने बताउनुभयो।

भारतका मन्त्री भूपेन्द्र यादव:
भारतका वातावरण, वन तथा जलवायु परिवर्तनमन्त्री भूपेन्द्र यादवले पर्वतीय मुलुकहरूले भविष्यमा जटिल वातावरणीय समस्या भोग्नुपर्ने औंल्याउँदै जलवायुजन्य सङ्कटको सामना गर्न संयुक्त कार्य गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभयो। उहाँले भन्नुभयो, “हरितगृह ग्यास उत्सर्जनमा कटौती गर्ने सन्दर्भमा, समानता र साझा तर फरकफरक जिम्मेवारीको सिद्धान्तमा आधारित भएर र एकअर्काप्रति सम्मानका साथ जलवायु कार्य गर्नुपर्छ।” उहाँले बढी कार्बन उत्सर्जन गर्ने मुलुकहरूले जलवायु वित्त, प्रविधि हस्तान्तरण र क्षमता विकासप्रतिको आफ्नो प्रतिबद्धतालाई गम्भीर रूपमा लिनुपर्ने बताउनुभयो।

अजरबैजानका प्रतिनिधि मुख्तार बाबायेभ (कोप-२९ अध्यक्ष):
जलवायु मुद्दामा अजरबैजान गणराज्यको राष्ट्रपतिका प्रतिनिधि तथा २९औँ जलवायु शिखर सम्मेलन (कोप-२९) का अध्यक्ष मुख्तार बाबायेभले जलवायु न्यायका लागि राजनीतिक प्रतिबद्धता अत्यावश्यक रहेको बताउनुभयो। उहाँले भन्नुभयो, “जलवायु परिवर्तनको असर न्यूनीकरण तथा अनुकूलनका लागि सार्वजनिक रकम परिचालन गर्नुपर्छ, जसले राज्यले भोग्नु परेको अपरिवर्तनीय क्षति र नोक्सानीको विकल्प जुटाउन सहयोग पुर्‍याउनेछ।” उहाँले धनी तथा विकसित राष्ट्रहरूले सन् २०३५ सम्म वार्षिक १.३ ट्रिलियन डलर जुटाउने स्पष्ट खाका प्रस्तुत गरेको स्मरण गराउँदै अब कार्यान्वयनमा जोड दिनुपर्ने बताउनुभयो। कोप-२९ को अध्यक्षताको हैसियतले दाताहरूले गरेका वाचा पूरा गराउन सक्रिय रहने उहाँको प्रतिबद्धता थियो।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घका महासचिव एन्टोनियो गुटेर्रेस
समारोहमा संयुक्त राष्ट्रसङ्घका महासचिव एन्टोनियो गुटेर्रेसको भिडियो सन्देश प्रस्तुत गरिएको थियो। आफ्नो सन्देशमा महासचिव गुटेर्रेसले विश्वव्यापी बढ्दो तापक्रमले हिमाल पग्लने क्रम तीव्र गतिमा बढेको र त्यसले हिमाली क्षेत्रको पारिस्थितिकीय प्रणालीमा नकारात्मक असर पारेको उल्लेख गर्नुभयो। उहाँले आफ्नो नेपाल भ्रमणका क्रममा यी असरहरू प्रत्यक्ष अनुभव गरेको बताउँदै भन्नुभयो, “विश्वले नेपालको जलवायु नेतृत्वबाट धेरै कुरा सिक्नुपर्छ। स्थानीय अनुकूलन योजनादेखि लिएर, संयुक्त राष्ट्रसङ्घको प्रारम्भिक चेतावनी प्रणालीमा सबै पहलमा अग्रसरता, पुनःवनरोपणमा असाधारण प्रयास र २०४५ सम्ममा आफ्नो जलवायु लक्ष्य प्राप्त गर्न अघि बढ्नुसम्मका राम्रा कुराहरु विश्वले सिक्नुपर्छ।”

समग्रमा, सगरमाथा संवादको उद्घाटन सत्रले जलवायु सङ्कटको गम्भीरतालाई उजागर गर्दै यसको समाधानका लागि विश्वव्यापी स्तरमा तत्काल र ठोस सहकार्यको आवश्यकतामा जोड दिएको छ।