४५ वर्षको कूटनीतिक मर्यादा तोड्दै ट्रम्प र ताइवानी राष्ट्रपतिबीच संवाद हुने सङ्केत: चीनले जनायो कडा आपत्ति

ताइपेई/वासिङ्टन, , ७ जेष्ठ ।  ताइवानका राष्ट्रपति विलियम लाई चिङ-तेले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पसँग प्रत्यक्ष कुराकानी गर्न आफू “खुसी” हुने बताएका छन्। यदि यी दुई नेताबीच संवाद भएमा, यसले विगत साढे चार दशकदेखिको कूटनीतिक मर्यादा (प्रोटोकल) तोड्नेछ, जसले चीनलाई थप आक्रोशित बनाउने निश्चित देखिएको छ।

सन् १९७९ मा अमेरिकाले ताइवानको सट्टा बेइजिङलाई कूटनीतिक मान्यता दिएयता दुवै देशका राष्ट्रपतिहरूबीच कुनै औपचारिक वा प्रत्यक्ष कुराकानी भएको छैन। तर, बुधबार सञ्चारकर्मीहरूसँग बोल्दै राष्ट्रपति ट्रम्पले आफू राष्ट्रपति लाईसँग कुरा गर्न इच्छुक रहेको बताएका थिए।

“म उनीसँग कुरा गर्नेछु। म सबैसँग कुरा गर्छु,” ट्रम्पले भने। गत हप्ता बेइजिङमा चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङसँगको शिखर वार्तापछि ट्रम्पले ताइवानी नेतालाई फोन गर्ने संकेत दिएको यो दोस्रो पटक हो। उनले ‘ताइवान समस्या’ सुल्झाउन काम गर्ने समेत बताए।

चीनको कडा चेतावनी
ट्रम्पको यो अभिव्यक्ति सार्वजनिक भएलगत्तै चीनले कडा प्रतिक्रिया दिएको छ। चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता गुओ जियाकुनले अमेरिका र ताइवानबीचको कुनै पनि किसिमको “आधिकारिक आदानप्रदान” र हतियार बिक्रीको कडा विरोध गर्ने बताएका छन्। चीनले अमेरिकालाई ताइवानको मामिलामा ‘अत्यन्त सतर्क’ रहन र ताइवानलाई ‘गलत सन्देश’ नपठाउन चेतावनी दिएको छ।

चीनले ताइवानलाई आफ्नो अभिन्न अङ्ग मान्दै आएको छ र यसलाई आफ्नो नियन्त्रणमा ल्याउन आवश्यक परे बल प्रयोग गर्न सक्ने बताउँदै आएको छ।

हतियार बिक्री ‘बार्गेनिङ चिप’ बन्न सक्ने
अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले ताइवानलाई गर्न लागिएको करिब १४ अर्ब डलर बराबरको सैन्य हतियार बिक्रीलाई चीनसँगको वार्तामा एउटा ‘बार्गेनिङ चिप’ (मोलमोलाइको अस्त्र) को रूपमा प्रयोग गर्न सकिने सङ्केत दिएका छन्। यद्यपि, ताइवानका रक्षामन्त्री वेलिङ्टन कूले भने अमेरिकी नीतिमा कुनै परिवर्तन नआएको र हतियार खरिद प्रक्रियामा आफूहरू आशावादी रहेको बताएका छन्।

पुरानो इतिहासको पुनरावृत्ति?
यसअघि सन् २०१६ मा पहिलो पटक राष्ट्रपति निर्वाचित भएपछि ट्रम्पले तत्कालीन ताइवानी राष्ट्रपति साई इङ-वेनको टेलिफोन कल स्वीकार गरेर विश्व कूटनीतिमा हलचल मच्चाएका थिए। त्यसबेला पनि चीनले यस कदमको कडा निन्दा गरेको थियो।

अहिले राष्ट्रपति लाईले चीनलाई “शान्ति र स्थिरताको बाधक” को रूपमा चित्रण गर्दै ट्रम्पसँग क्षेत्रीय मुद्दाहरूमा छलफल गर्न तयार रहेको बताएका छन्। वासिङ्टन र ताइपेईबीचको यो बढ्दो सामीप्यताले आगामी दिनमा अमेरिका र चीनबीचको सम्बन्ध थप तनावपूर्ण बन्ने देखिन्छ।