केन्याको उच्च अदालतद्वारा इबोला केन्द्रको विवरण सार्वजनिक गर्न सरकारलाई आदेश, प्रदर्शनमा दुईको मृत्यु

नैरोबी (केन्या), १९ जेष्ठ ।  केन्याको उच्च अदालतले अमेरिकी सहयोगमा निर्माण गर्न लागिएको ‘इबोला क्वारेन्टाइन’ केन्द्रको सबै गोप्य विवरणहरू सार्वजनिक गर्न सरकारलाई आदेश दिएको छ। केन्द्र स्थापनाको विरोधमा भएको उग्र प्रदर्शनमा दुई जनाको मृत्यु भएपछि अदालतले यस्तो कडा आदेश जारी गरेको हो।

मध्य केन्याको नान्युकु शहरमा प्रस्तावित केन्द्रको विरोधमा सयौँ मानिसहरू सडकमा उत्रिएका थिए। रोयटर्स समाचार एजेन्सीका अनुसार सोमबार भएको उक्त प्रदर्शनमा प्रहरीको गोली लागेर दुई जनाको मृत्यु भएको छ।

अदालतको हस्तक्षेप र अन्तरिम आदेश
उच्च अदालतले इबोला उपचार वा क्वारेन्टाइन केन्द्र स्थापना गर्ने कार्यमा यसअघि लगाइएको रोक (कन्जरभेटरी अर्डर) लाई निरन्तरता दिएको छ। साथै, भाइरसको जोखिममा रहेका कुनै पनि व्यक्तिलाई उक्त क्षेत्रमा प्रवेश गराउन समेत प्रतिबन्ध लगाएको छ।

न्यायाधीशले स्वास्थ्य मन्त्रीलाई उक्त केन्द्र स्थापनाका लागि अमेरिकासँग गरिएको सम्झौताका सर्तहरू, स्वास्थ्य तथा बायो-सेफ्टी (जैविक सुरक्षा) मूल्याङ्कन प्रतिवेदन, कानुनी अनुमति र सञ्चालन प्रविधिबारे विस्तृत जानकारी सार्वजनिक गर्न निर्देशन दिएका छन्। यसअघि ‘कटिबा इन्स्टिच्युट’ लगायतका अधिकारवादी संस्थाहरूले उक्त केन्द्रले जनस्वास्थ्यमा गम्भीर खतरा निम्त्याउने भन्दै अदालतमा रिट दायर गरेका थिए।

के हो विवादको विषय?
अमेरिकी अधिकारीहरूका अनुसार लाकिविया काउन्टीस्थित एक हवाई सैन्य आधार शिविरमा ५० शय्याको सुविधा सम्पन्न केन्द्र बनाउने योजना छ। यो केन्द्र मुख्यतया इबोला भाइरसको सम्पर्कमा आएका तर लक्षण नदेखिएका अमेरिकी नागरिकहरूको व्यवस्थापनका लागि प्रयोग गरिने बताइएको छ।

तर, केन्याका चिकित्सक संघ र कानुन व्यवसायीहरूले सरकारको यो कदम पारदर्शी नभएको र केन्याको कमजोर स्वास्थ्य पूर्वाधारले यस्तो खतरनाक भाइरसको जोखिम धान्न नसक्ने भन्दै विरोध गरिरहेका छन्।

राष्ट्रपतिको बचाउ
विवादका बीच केन्याका राष्ट्रपति विलियम रुटोले भने यस परियोजनाको बचाउ गरेका छन्। उत्तरी केन्यामा सञ्चारकर्मीहरूसँग कुरा गर्दै उनले यो केन्द्र राष्ट्रिय तयारीको एउटा हिस्सा भएको बताए।

“यो केन्द्र केन्यामा रहेका अन्य स्वास्थ्य सुविधाहरू भन्दा फरक छैन,” राष्ट्रपति रुटोले भने। उनले अमेरिकी पूर्व राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पको आग्रह र दुई देशबीचको दशकौँ लामो स्वास्थ्य सहकार्य (एचआईभी, कोभिड–१९ र इबोला नियन्त्रण) अन्तर्गत यो निर्णय लिइएको प्रस्ट पारे। उनले केन्याका २३ वटा काउन्टीहरूमा यस्ता तयारीहरू भइरहेको भन्दै नागरिकहरूलाई नडराउन आग्रह गरे।

क्षेत्रीय जोखिम
छिमेकी मुलुकहरू प्रजातान्त्रिक गणतन्त्र कंगो र युगान्डामा अहिले इबोलाको ‘बन्दिबुग्यो’ (Bundibugyo) प्रजाति फैलिरहेको छ। यस प्रकोपबाट हालसम्म ४८ जनाको मृत्यु भइसकेको छ भने विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) ले यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय चिन्ताको सार्वजनिक स्वास्थ्य आपतकाल घोषणा गरिसकेको छ।

अदालतमा मुद्दाको अर्को सुनुवाइ नभएसम्मका लागि सरकारले यस परियोजनामा कुनै पनि थप काम अगाडि बढाउन पाउने छैन।