इजरायल र हिजबुल्लाहबीच युद्धविरामका लागि ट्रम्पको मध्यस्थता, ‘ऐतिहासिक संवाद’ भएको दाबी

वासिङ्टन/बेरुत, १९ जेष्ठ ।  अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इजरायल र लेबनानी सशस्त्र समूह हिजबुल्लाहबीच जारी भीषण सैन्य भिडन्त रोक्न दुवै पक्ष सहमत भएको दाबी गरेका छन्। सामाजिक सञ्जाल ‘ट्रुथ सोसल’ मार्फत सोमबार एक घोषणा गर्दै ट्रम्पले आफूले इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहु र हिजबुल्लाहका ‘उच्चपदस्थ प्रतिनिधि’ सँग प्रत्यक्ष संवाद गरेको बताएका हुन्।

ट्रम्पको यो दाबीलाई कूटनीतिक वृत्तमा निकै अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ, किनकि अमेरिकाले ‘आतङ्कवादी’ संगठनको सूचीमा राखेको हिजबुल्लाहसँग कुनै पनि अमेरिकी राष्ट्रपतिले प्रत्यक्ष वा मध्यस्थकर्तामार्फत संवाद गरेको यो पहिलो पटक हो।

सम्झौताका सर्तहरू
ट्रम्पका अनुसार, हिजबुल्लाहले इजरायलमाथि गरिने सबै प्रकारका आक्रमणहरू बन्द गर्न सहमति जनाएको छ। बदलामा इजरायलले लेबनानको राजधानी बेरुत र यसका दक्षिणी क्षेत्रहरूमा गर्दै आएको हवाई हमला रोक्नेछ।

वासिङ्टनस्थित लेबनानी दूतावासले जारी गरेको विज्ञप्ति अनुसार, यो प्रस्तावमा हिजबुल्लाहले इजरायल विरुद्धका आक्रमण रोक्ने र इजरायलले बेरुतमाथिको सैन्य कारबाही स्थगित गर्ने उल्लेख छ। यद्यपि, इजरायली प्रधानमन्त्री नेतान्याहुले भने हिजबुल्लाहले पुनः आक्रमण गरेमा आफूहरूले बेरुतमा फेरि हमला गर्ने अधिकार सुरक्षित राखेको प्रस्ट पारेका छन्।

क्षेत्रीय तनाव र मानवीय क्षति
इरान समर्थित हिजबुल्लाह र इजरायलबीचको यो द्वन्द्व गत मार्चदेखि निकै उग्र बनेको थियो। लेबनानी स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार मार्च २ यता इजरायली आक्रमणमा परी ३ हजार ४१२ भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भइसकेको छ भने १० हजारभन्दा बढी घाइते भएका छन्। युद्धका कारण लेबनानमा १० लाखभन्दा बढी मानिस विस्थापित भएका छन्।

इरानले अमेरिकासँगको वार्ताका लागि इजरायल लेबनानबाट पूर्ण रूपमा हट्नुपर्ने सर्त राख्दै आएको छ। यसैबीच, ट्रम्पको पछिल्लो प्रयासलाई लेबनानी अधिकारीहरूले स्वागत गरेका छन्। संयुक्त राष्ट्र संघका लागि लेबनानी राजदूत अहमद अराफाले कूटनीतिलाई अवसर दिएको भन्दै ट्रम्प प्रशासनको प्रशंसा गरेका छन्।

नयाँ मोडको सङ्केत
राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार हिजबुल्लाहसँगको यो ‘अप्रत्यक्ष’ संवादले दशकौँदेखिको अमेरिका–हिजबुल्लाह सम्बन्धमा नयाँ मोड ल्याउन सक्छ। हिजबुल्लाहका सहयोगी एवं लेबनानी संसदका सभामुख नबिह बेरीले हिजबुल्लाह युद्धविराम पालना गर्न पूर्ण प्रतिबद्ध रहेको ग्यारेन्टी दिएका छन्। उनले प्रश्न गरेका छन्, “अहिलेको मुख्य चुनौती भनेको इजरायललाई आक्रमण रोक्न कसले बाध्य पार्छ भन्ने हो।”

मंगलबार बिहानसम्म बेरुतमा इजरायली आक्रमण रोकिएको रिपोर्ट आए पनि दक्षिणी लेबनानका केही गाउँहरूमा भने इजरायली तोपखानाले गोलाबारी जारी राखेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूले जनाएका छन्। यदि यो युद्धविराम पूर्ण रूपमा कार्यान्वयन भएमा, यसले लेबनानबाट इजरायली सेनाको फिर्ती र समग्र क्षेत्रीय शान्तिका लागि बाटो खोल्ने अपेक्षा गरिएको छ।