स्पेसएक्सको स्टारसिपको ११औं उडान अक्टोबर १३ मा, अन्तिम ‘भर्सन २’ प्रक्षेपण

काठमाडौं, असोज १५ । विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय समाचार एजेन्सीहरूले जनाएअनुसार अमेरिकी अन्तरिक्ष कम्पनी स्पेसएक्सले आफ्नो विशाल स्टारसिप रकेटको ११औं परीक्षण उडान अक्टोबर १३ मा गर्ने लक्ष्य राखेको घोषणा गरेको छ। कम्पनीले सोमबार (सेप्टेम्बर २९) मा जनाएअनुसार, यो उडान हालको ‘भर्सन २’ स्टारसिपको अन्तिम प्रक्षेपण हुनेछ।

प्रक्षेपण दक्षिण टेक्सासस्थित स्पेसएक्सको स्टारबेस केन्द्रबाट हुनेछ। अक्टोबर १३ मा बेलुका ७:१५ बजे इस्टर्न डेलाइट टाइम (EDT) (२३:१५ जीएमटी; स्थानीय टेक्सास समय बेलुका ६:१५ बजे) मा प्रक्षेपण विन्डो खुल्ने स्पेसएक्सले सोमबारको अद्यावधिकमा उल्लेख गरेको छ। कम्पनीले प्रक्षेपण हुनुभन्दा ३० मिनेट अगाडिदेखि सम्पूर्ण प्रक्रियाको वेबकास्ट गर्नेछ।

स्पेसएक्सले मानवजातिलाई मंगल ग्रहमा बसोबास गराउने कम्पनीका संस्थापक तथा सीईओ एलन मस्कको दीर्घकालीन सपना साकार पार्न स्टारसिपको विकास गरिरहेको छ। यो यान दुईवटा स्टेनलेस-स्टीलका भागहरू मिलेर बनेको छ, जसमा पहिलो चरणको बुस्टर ‘सुपर हेभी’ र माथिल्लो चरण ‘स्टारसिप’ वा छोटोमा ‘शिप’ भनिने भाग छन्। यी दुवै पूर्ण रूपमा पुनः प्रयोग गर्न मिल्ने गरी डिजाइन गरिएका छन्।

स्ट्याक गर्दा करिब ४०० फिट (१२१ मिटर) अग्लो हुने स्टारसिपको ‘भर्सन २’ हालसम्मकै सबैभन्दा ठूलो र शक्तिशाली रकेट हो। ‘भर्सन ३’ नामक अर्को भेरियन्ट, जुन १२औं उडानमा सुरु हुनेछ, त्यो अझ ठूलो अर्थात् ४०८ फिट (१२४.४ मिटर) अग्लो हुनेछ। योजनाअनुसार अघि बढेमा रकेट समयसँगै अझ ठूलो हुँदै जानेछ: सन् २०२७ मा आउने अपेक्षा गरिएको ‘भर्सन ४’ करिब ४६६ फिट (१४२ मिटर) अग्लो हुनेछ।

स्टारसिपको ११औं उडान १०औं उडानसँग मिल्दोजुल्दो हुनेछ, जुन गत अगस्ट २६ मा भएको थियो र पूर्ण रूपमा सफल भएको थियो। सो पछिल्लो सफल उडानमा, सुपर हेभीले योजनाअनुसार मेक्सिकोको खाडीमा सफलतापूर्वक अवतरण गरेको थियो। ‘शिप’ ले अस्ट्रेलियाको पश्चिमी तटमा हिन्द महासागरमा सोही तरिकाले अवतरण गर्नुअघि स्पेसएक्सको स्टारलिंक इन्टरनेट स्याटेलाइटका आठ नक्कली संस्करणहरू सफलतापूर्वक परिक्षण गरेको थियो।

११औं उडानले पनि ती दुईवटा अवतरण क्षेत्रहरूलाई नै लक्ष्य बनाउनेछ, र ‘शिप’ ले थप आठ नक्कली स्टारलिंकहरू सफलतापूर्वक परिक्षण गर्ने लक्ष्य राखेको छ, स्पेसएक्सले सोमबारको अद्यावधिकमा उल्लेख गरेको छ। १०औं उडानमा जस्तै, स्पेसएक्सले ‘शिप’ बाट केही ताप-सुरक्षा टाइलहरू हटाउनेछ, जसले “यानभरि कमजोर क्षेत्रहरूको जानीबुझी तनाव परीक्षण गर्न सकियोस्।”

यसैबीच, सुपर हेभीले “अर्को पुस्ताको सुपर हेभीमा प्रयोग गर्ने योजना बनाइएको एक अद्वितीय अवतरण बर्न इन्जिन कन्फिगरेसन” प्रदर्शन गर्नेछ। उक्त योजनामा बुस्टरले आफ्नो ३३ वटा र्याप्टर इन्जिनमध्ये सामान्य तीनको सट्टा पाँचवटा प्रयोग गरी आफ्नो अवतरणलाई थप परिष्कृत गर्नेछ। यसले “अचानक इन्जिन बन्द हुँदा अतिरिक्त अनावश्यकता (redundancy) थप्नेछ।” यो पाँच इन्जिनसहितको परिष्कृत अवतरण बर्न सुपर हेभीको ‘भर्सन ३’ को लागि आधारभूत हुनेछ, स्पेसएक्सले अद्यावधिकमा लेखेको छ।

११औं उडानका लागि प्रयोग गरिने यो विशेष बुस्टरको लागि यो दोस्रो प्रक्षेपण हुनेछ। यसले गत मार्चमा ८औं उडान पनि पूरा गरेको थियो, स्टारबेसमा ‘लन्च टावर’ को ‘चपस्टिक’ हातहरूद्वारा समातिएको थियो – यो परिचालन उडानहरूमा सुपर हेभी र ‘शिप’ दुवैका लागि योजनाबद्ध पुनःप्राप्ति रणनीति हो। स्पेसएक्सका अनुसार, ११औं उडानका सुपर हेभीका ३३ मध्ये २४ वटा र्याप्टर इन्जिनहरू उडान-प्रमाणित (flight-proven) छन्।

यो सुपर हेभीको दोस्रो पुनः प्रयोग हुनेछ। स्पेसएक्सले ९औं उडानमा पनि एक उडान-प्रमाणित बुस्टर प्रयोग गरेको थियो, जुन गत मे २७ मा प्रक्षेपण भएको थियो।