भोजपुरको कोदारमा व्यावसायिक तरकारी खेतीतर्फ किसानको आकर्षण : नमूना कृषि क्षेत्र बनाउने लक्ष्य

काठमाडौँ, फागुन १० । भोजपुर जिल्लाको सदरमुकाम नजिकै रहेको कोदार क्षेत्रमा पछिल्लो समय किसानहरूको आकर्षण व्यावसायिक नगदेबालीतर्फ उल्लेख्य रूपमा बढेको छ । अनुकूल हावापानी, उर्वर माटो र बजारको सहज पहुँचका कारण यहाँका कृषकहरू परम्परागत खेती छाडेर व्यावसायिक तरकारी उत्पादनमा सक्रिय भएका हुन् । स्थानीय तह र वडा कार्यालयको सक्रियतामा माटोको परीक्षण गरी उपयुक्त बाली पहिचान गरिएपछि किसानहरू व्यावसायिकतातर्फ प्रोत्साहित भएका हुन् । सीमित स्रोत र साधनको समुचित प्रयोग गर्दै उत्पादन वृद्धि गर्ने सरकारी लक्ष्यअनुसार विभिन्न कृषि कार्यक्रमहरू सञ्चालन भएपछि किसानको उत्साह थपिएको छ ।

हाल कोदार क्षेत्रका अधिकांश कृषकले मौसमी तथा बेमौसमी तरकारीखेतीलाई मुख्य पेशा बनाएका छन् । विशेषगरी गोलभेँडा, काउली, बन्दकोभी, सिमी, खुर्सानी र हिउँदे आलुको उत्पादनमा यो क्षेत्र अब्बल देखिन थालेको छ । आधुनिक प्रविधिको प्रयोग बढाउन कतिपय किसानले टनेल प्रविधि अपनाएर वर्षैभरि तरकारी उत्पादन गर्दै आएका छन् । यसबाट प्राप्त आम्दानीले घरायसी खर्च चलाउन मात्र नभई बचत गर्नसमेत सहज भएको कृषकहरूको अनुभव छ ।

कृषिको दिगो विकासका लागि भोजपुर नगरपालिकाको सम्बन्धित वडा कार्यालयले कृषकलाई प्राविधिक परामर्श, उन्नत बीउबिजन, मलखाद र साना कृषि उपकरणमा अनुदान उपलब्ध गराउँदै आएको छ । वडाध्यक्ष जयबहादुर तामाङका अनुसार, कोदारलाई तरकारी उत्पादनको ‘नमूना क्षेत्र’का रूपमा विकास गर्ने दीर्घकालीन योजना रहेको छ । “उत्पादन बढाउन हामीले सिँचाइ व्यवस्थापन र आधुनिक कृषि प्रविधिको विस्तारमा विशेष जोड दिएका छौँ,” वडाध्यक्ष तामाङले भन्नुभयो ।

सदरमुकामको नजिक रहेको कोदारमा उत्पादित तरकारीले स्थानीय बजारमा सहजै स्थान पाउने गरेको छ । यातायातको पहुँच सुलभ भएका कारण किसानले आफ्नो उत्पादनको उचित मूल्य प्राप्त गरिरहेका छन् । अझ प्रभावकारी बजार व्यवस्थापनका लागि केही कृषक समूहले सामूहिक रूपमा तरकारी सङ्कलन गरी बिक्री गर्ने अभ्याससमेत सुरु गरेका छन्, जसले गर्दा बिचौलियाको अन्त्य भई कृषकको वास्तविक आम्दानीमा वृद्धि भएको छ ।

कृषिलाई रोजगारी र स्वरोजगारको मुख्य माध्यम बनाउने उद्देश्यले स्थानीय सरकारले युवा तथा महिला लक्षित विशेष तालिमहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ । यस पहलले वैदेशिक रोजगारीबाट फर्किएका युवाहरूलाई समेत आफ्नै भूमिमा व्यावसायिक कृषि गर्न प्रेरित गरेको छ । व्यावसायिक तरकारीखेतीको यो बढ्दो क्रमले कोदार क्षेत्रलाई आत्मनिर्भर बनाउनुका साथै स्थानीय अर्थतन्त्र सुदृढीकरणमा समेत महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याएको छ ।