नवलपुरको मध्यविन्दु साझेदारी वनद्वारा जैविक मल उत्पादन सुरु : डढेलो नियन्त्रण र कृषिलाई दोहोरो लाभ
काठमाडौँ, चैत ६ । नवलपरासी (बर्दघाट सुस्तापूर्व) स्थित मध्यविन्दु साझेदारी वन उपभोक्ता समूहले वन क्षेत्रमा खेर गइरहेका पातपतिङ्गर र झाडीलाई उपयोग गर्दै जैविक मल उत्पादन सुरु गरेको छ । गण्डकी प्रदेशकै एकमात्र साझेदारी वनका रूपमा परिचित कावासोती नगरपालिका-१४ मा अवस्थित यस वनले वातावरणीय संरक्षण र व्यावसायिकतालाई जोड्दै यो नवीन कार्य प्रारम्भ गरेको हो ।
वन क्षेत्रमा उपयोगविहीन रूपमा रहेका झाडी र जैविक पदार्थको व्यवस्थापन गरी उत्पादन थालिएको यस अभियानले बहुआयामिक लाभ पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ । समूहका अध्यक्ष भगवान खनालका अनुसार, यो कार्यक्रमले वन व्यवस्थापनलाई सुदृढ बनाउनुका साथै गर्मीयाममा हुने डढेलो नियन्त्रणमा समेत महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्याउनेछ ।
अध्यक्ष खनालले भन्नुभयो, “वनभित्रका झाडी र पातपतिङ्गरको सदुपयोग हुँदा डढेलोको जोखिम न्यूनीकरण हुनेछ । साथै, कृषिमा रासायनिक मलको बढ्दो प्रयोगलाई न्यूनीकरण गर्दै प्राङ्गारिक उत्पादन वृद्धि गर्न यसले सघाउ पुर्याउनेछ ।” स्थानीय किसानलाई सस्तो र गुणस्तरीय मल उपलब्ध गराई माटोको उर्वराशक्ति जोगाउनु यस योजनाको मुख्य लक्ष्य रहेको उहाँले बताउनुभयो ।
उत्पादन प्रक्रिया र प्राविधिक पक्ष
मल उत्पादनका लागि वनबाट सङ्कलन गरिएका झाडी तथा बुट्यानलाई मेसिनमार्फत मसिनो गरी काटिन्छ । त्यसमा गाईभैँसीको गोबर, खरानी र रातो माटोलगायतका आवश्यक तत्वहरू मिसाएर प्राविधिकको प्रत्यक्ष निगरानीमा मल तयार पारिन्छ । मध्यविन्दु जैविक मल उत्पादन कार्यक्रमका संयोजक धनेश्वर कुँवरले उत्पादन प्रक्रियालाई वैज्ञानिक र गुणस्तरीय बनाउन नियमित परीक्षण र अनुगमन गरिने जानकारी दिनुभयो ।
रोजगारी र आर्थिक सम्भावना
साझेदारी वनले यस कार्यक्रमलाई स्वरोजगारसँग समेत जोडेको छ । झाडी सङ्कलनदेखि प्रशोधन र तयारीसम्मका कार्यमा स्थानीय वन उपभोक्ताहरूलाई नै परिचालन गरिएको छ, जसले ग्रामीण क्षेत्रमा आयआर्जनको नयाँ अवसर सिर्जना गरेको छ ।
हाल पहिलो चरणमा मल उत्पादनको प्रक्रिया जारी छ । करिब एक सय दिनमा मल तयार भएपछि लागत विश्लेषण गरी सुपथ मूल्यमा बिक्रीवितरण गरिने संयोजक कुँवरले बताउनुभयो । आगामी दिनमा यसको उत्पादन क्षमता विस्तार गरी अन्य क्षेत्रमा पनि आपूर्ति गर्ने समूहको योजना छ ।
वन संरक्षण, वातावरणीय सन्तुलन, स्थानीय रोजगारी र दिगो कृषिका लागि यो पहल उदाहरणीय रहेको भन्दै सरोकारवाला निकायले यस्ता कार्यक्रमलाई प्रोत्साहन गर्नुपर्नेमा अध्यक्ष खनालले जोड दिनुभएको छ ।
