हर्मुज जलसन्धिमा तनाव: जहाजमाथि ड्रोन आक्रमणपछि इरानमाथि अमेरिकाको जवाफी प्रहार

वासिङ्टन/तेहरान  । सामरिक रूपमा अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण मानिने हर्मुज जलसन्धिमा एक व्यापारिक जहाजमाथि ड्रोन आक्रमण भएपछि अमेरिका र इरानबीच युद्धको खतरा बढेको छ । इरानले हर्मुज जलसन्धिमा कार्गो जहाजमाथि ड्रोन प्रहार गरेपछि अमेरिकाले त्यसको बदलामा इरानभित्र रहेका सैन्य अखडाहरूमा हवाई आक्रमण गरेको छ ।

के थियो घटना ?
ताइवानको ढुवानी कम्पनी ‘एभरग्रिन मरिन’ का अनुसार उसको ‘एभर लभ्ली’ (Ever Lovely) नामक कार्गो जहाज ओमानको तट नजिकै हर्मुज जलसन्धिमा एउटा अज्ञात वस्तुको निशानामा परेको थियो । बेलायती नौसेना एजेन्सी (UKMTO) का अनुसार बिहीबार साँझ जहाजको ‘ब्रिज’ को दाहिने भागमा मिसाइल वा ड्रोनले प्रहार गरेको थियो ।

आक्रमणबाट जहाजका झ्यालहरूमा क्षति पुगे पनि चालक दलका सदस्य र कार्गो भने सुरक्षित रहेको कम्पनीले जनाएको छ । यो जहाज विगत १०० दिनभन्दा बढी समयदेखि इराकमा सामान लोड गरेर खाडी क्षेत्रमा रोकिएको थियो ।

अमेरिकाको जवाफी कारबाही
अमेरिकी रक्षा मन्त्रालय (पेन्टागन) ले यो आक्रमण इरानले नै गरेको दाबी गर्दै इरानभित्रका ‘मिसाइल तथा ड्रोन भण्डारण केन्द्र’ र ‘तटीय राडार केन्द्र’ हरूमा आक्रमण गरेको छ । अमेरिकी सैन्य कमान्ड (CENTCOM) ले सामाजिक सञ्जालमा एउटा भिडियो सार्वजनिक गर्दै इरानका सैन्य पूर्वाधारहरूमा विष्फोट भएको दृश्य देखाएको छ ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ‘ट्रुथ सोसल’ मार्फत यस घटनालाई ‘युद्धविराम सम्झौताको मुर्खतापूर्ण उल्लंघन’ भन्दै कडा टिप्पणी गरेका छन् ।

इरान र हिजबुल्लाहको प्रतिक्रिया
इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कर्प्स (IRGC) ले अमेरिकी आक्रमणको बदलामा मध्यपूर्वमा अमेरिकी सेना तैनाथ रहेका स्थानहरूलाई निशाना बनाएको बताएको छ । इरानी अधिकारी इब्राहिम अजिजीले हर्मुज जलसन्धिमा इरानको नियन्त्रण रहेको र त्यहाँबाट यात्रा गर्ने जहाजहरूले नियमको पालना गर्नुपर्ने चेतावनी दिएका छन् ।

यसैबीच, अमेरिकाको मध्यस्थतामा इजरायल र लेबनानबीच भएको ‘रूपरेखा सम्झौता’ (Framework Agreement) लाई लेबनानी सशस्त्र समूह हिजबुल्लाहले अस्वीकार गरेको छ । हिजबुल्लाहका एक सांसदले यो सम्झौताले इजरायलको मात्र हित गर्ने दाबी गरेका छन् ।

संयुक्त राष्ट्रसंघको चिन्ता
संयुक्त राष्ट्रसंघका प्रवक्ता स्टेफन डुजारिकले हर्मुज जलसन्धिलाई स्थायी रूपमा खुला राख्न र सबै पक्षलाई संयमता अपनाउन आग्रह गरेका छन् । उनले भने, “हजारौंको संख्यामा नाविकहरू जहाजमा अड्किएका छन्, जसले विश्वको दैनिक उपभोग्य वस्तुको ढुवानी गर्छन् । सबै पक्षले विश्वव्यापी स्थिरता र नाविकहरूको हितलाई ध्यानमा राख्नुपर्छ ।”

संयुक्त राष्ट्रसंघका अनुसार जलसन्धि खुलेको साढे तीन दिनमा करिब ११५ जहाजहरू सुरक्षित रूपमा बाहिरिएका छन् । यद्यपि, पछिल्लो आक्रमणले विश्वव्यापी आपूर्ति श्रृङ्खला र इन्धनको मूल्यमा समेत असर पर्न सक्ने विज्ञहरूले चेतावनी दिएका छन् ।