अमेरिका र इरानबीच युद्धको जोखिम: अमेरिकी हवाई आक्रमणपछि इरानी सेनाको जवाफी कारबाही
वासिङ्टन/तेहरान (एजेन्सी) । मध्यपूर्वमा अमेरिका र इरानबीचको तनावले खतरनाक मोड लिएको छ । हर्मुज जलसन्धिमा एक व्यापारिक जहाजमाथि भएको ड्रोन आक्रमणको जवाफमा अमेरिकाले इरानी भूभागभित्रै हवाई आक्रमण गरेपछि दुई देशबीच सिधा सैन्य मुठभेडको स्थिति सिर्जना भएको हो ।
अमेरिकी आक्रमण र इरानको जवाफ
अमेरिकी सेनाले इरानका मिसाइल, ड्रोन र राडार केन्द्रहरूलाई लक्षित गरी शक्तिशाली हवाई आक्रमण गरेको छ । पेन्टागनका अनुसार यो कारबाही हर्मुज जलसन्धिमा इरानले एक कार्गो जहाजमाथि गरेको ड्रोन प्रहारको बदलामा गरिएको हो ।
यसको लगत्तै इरानको ‘इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कर्प्स’ (IRGC) ले मध्यपूर्वमा तैनाथ अमेरिकी सैन्य अखडाहरूलाई निशाना बनाएको दाबी गरेको छ । इरानले कुन-कुन ठाउँमा आक्रमण गर्यो भन्ने स्पष्ट नभए पनि बहराइनले आफ्नो क्षेत्रमा इरानी ड्रोनबाट आक्रमण भएको भन्दै त्यसको कडा निन्दा गरेको छ ।
कुवेत र बहराइनको आपत्ति
इरानले बहराइनमाथि गरेको कथित ड्रोन आक्रमणपछि खाडी क्षेत्रका अन्य देशहरू पनि चिन्तित बनेका छन् । कुवेतको विदेश मन्त्रालयले एक विज्ञप्ति जारी गर्दै बहराइनमाथि भएको आक्रमणको भर्त्सना गरेको छ । कुवेतले यसलाई “क्षेत्रीय शान्ति र स्थिरतामाथिको गम्भीर खतरा” भन्दै बहराइनको सार्वभौमसत्ताको रक्षाका लागि आफ्नो पूर्ण समर्थन रहेको जनाएको छ ।
सम्झौता उल्लंघनको आरोप–प्रत्यारोप
इरानका सर्वोच्च नेता मोज्ताबा खामेनीका सल्लाहकार मोहसेन रेजाईले अमेरिकाले जुन १५ मा भएको समझदारी पत्र (MoU) को धारा ५ उल्लंघन गरेको आरोप लगाएका छन् । सो धारामा हर्मुज जलसन्धिमा व्यापारिक जहाजहरूको सुरक्षित आवतजावत सुनिश्चित गर्ने उल्लेख थियो । रेजाईले सामाजिक सञ्जाल ‘एक्स’ मार्फत अमेरिकाले तनाव बढाएर सम्झौता तोडेको भन्दै यसको “छिटो र निर्णायक जवाफ” दिने चेतावनी दिएका छन् ।
गत जुन १५ मा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र इरानी राष्ट्रपति मसुद पेजेस्कियानबीच महिनाौंदेखि जारी युद्ध अन्त्य गर्न प्रारम्भिक सम्झौता भएको थियो । तर, पछिल्लो घटनाक्रमले सो सम्झौता धरापमा परेको देखिएको छ ।
इजरायल–लेबनान सम्झौता र हिजबुल्लाहको अस्वीकार
यसैबीच, अमेरिकाको मध्यस्थतामा इजरायल र लेबनानले “अन्तहीन द्वन्द्वको चक्र” समाप्त गर्ने उद्देश्यले एक ‘रूपरेखा सम्झौता’ (Framework Agreement) मा हस्ताक्षर गरेका छन् । यद्यपि, लेबनानी सशस्त्र समूह हिजबुल्लाहले यस सम्झौतालाई ठाडै अस्वीकार गरेको छ । हिजबुल्लाहका एक सांसदले यो सम्झौताले केवल इजरायलको स्वार्थ पूरा गर्ने दाबी गरेका छन् ।
हर्मुज जलसन्धिको सामरिक महत्त्व
विश्वको इन्धन आपूर्तिका लागि मुख्य मार्ग मानिने हर्मुज जलसन्धिमाथि नियन्त्रण जमाउन इरानले लामो समयदेखि प्रयास गरिरहेको छ । इरानले यस जलसन्धिलाई आफ्नो रणनीतिक हतियारका रूपमा प्रयोग गर्दै आएको छ । अमेरिका र इरानबीचको यो नयाँ टकरावले विश्वव्यापी ऊर्जा बजार र अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षामा गम्भीर संकट पैदा गर्ने देखिएको छ ।
