स्पेसएक्सको ऐतिहासिक आइपिओ: एलन मस्क बने विश्वकै पहिलो ‘ट्रिलियनियर’

न्यूयोर्क (एजेन्सी) । अमेरिकी अन्तरिक्ष प्रविधि कम्पनी ‘स्पेसएक्स’  शुक्रबार अमेरिकी सेयर बजारमा सूचीकृत भएको छ। बजारमा प्रवेश गरेसँगै कम्पनीको बजार पुँजीकरण २ ट्रिलियन डलर (करिब २६७ खर्ब नेपाली रुपैयाँ) नाघेको छ, जसका कारण कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत एलन मस्क विश्वकै पहिलो ‘ट्रिलियनियर’ (१,००० अर्ब डलरभन्दा बढी सम्पत्तिको मालिक) बन्न सफल भएका छन्।

बजारमा शानदार प्रदर्शन र छैटौँ ठूलो कम्पनीको उदय
स्पेसएक्सको सेयर कारोबार प्रतिसेयर १३५ डलरको प्रारम्भिक सार्वजनिक निष्कासन (IPO) मूल्यबाट सुरु भएको थियो। कारोबारको सुरुवातमा ११ प्रतिशतको वृद्धिका साथ मूल्य १५० डलर पुगेको थियो। दिनभरिको उतारचढावपछि बजार बन्द हुँदा कम्पनीको सेयर मूल्य १८ प्रतिशतले बढेर १५९ डलर कायम भएको छ।

यस वृद्धिसँगै स्पेसएक्सको कुल बजार मूल्य १.९६ ट्रिलियन डलर पुगेको छ, जसले गर्दा यो अमेरिकाको छैटौँ ठूलो सार्वजनिक कम्पनी बनेको छ।

लगानीकर्ताको आकर्षण र रोयटर्स/ब्लूमबर्गका रिपोर्टहरू
समाचार संस्था रोयटर्सका अनुसार स्पेसएक्सले ७५ अर्ब डलर बराबरको सेयर बिक्री गरेको थियो। माग यति उच्च थियो कि यो आइपिओ अपेक्षा गरिएको भन्दा ४ गुणा बढी (Oversubscribed) बिक्री भएको थियो।

ब्लूमबर्ग न्यूजका अनुसार विनियोजित सेयरमध्ये ७० प्रतिशत हिस्सा ‘लङ-ओन्ली’ (लामो समयसम्म सेयर होल्ड गर्ने) संस्थागत लगानीकर्ताहरूलाई दिइएको छ। यसमा साउदी अरब र कुवेतका सार्वभौम सम्पत्ति कोषहरू (Sovereign Wealth Funds) ले समेत ठूलो लगानी गरेका छन्।

न्युयोर्कमा खुसीयाली र विरोधको मिश्रित स्वर
न्यूयोर्कस्थित नास्डाक मार्केटसाइटमा स्थानीय समय अनुसार बिहान ९:३० बजे स्पेसएक्सकी अध्यक्ष ग्विन शटवेल र मुख्य वित्तीय अधिकृत ब्रेट जोनसनले ‘ओपनिङ बेल’ बजाएर कारोबारको शुभारम्भ गरेका थिए।

तर, खुसीयालीकै बीच नास्डाक बाहिर प्रदर्शनकारीहरूले विरोध प्रदर्शन समेत गरेका छन्। एलन मस्ककै अर्को कम्पनी ‘xAI’ को सहायक अंग ‘Grok’ मार्फत महिलाहरूको सहमतिबिना ‘डिपफेक’  अश्लिल तस्बिरहरू सिर्जना गर्न अनुमति दिएको भन्दै अधिकारकर्मीहरूले स्पेसएक्सको आइपिओको विरोध गरेका हुन्।

बजारमा सकारात्मक प्रभाव र भू-राजनीतिक संकेत
स्पेसएक्सको सूचीकरणले समग्र अमेरिकी बजारमा सकारात्मक ऊर्जा थपेको छ। विशेष गरी अमेरिका र इरानबीच ‘होरमुज जलडमरू’ खोल्ने विषयमा अन्तरिम शान्ति सम्झौता हुन सक्ने चर्चाले पनि बजार बढाउन मद्दत गरेको छ। साताको अन्तिम दिन डाउ जोन्स ०.६ प्रतिशत, नास्डाक ०.२ प्रतिशत र एसएण्डपी ५०० मा ०.३५ प्रतिशतको वृद्धि देखिएको छ।

सेयर बजारमा माग र आपूर्ति सन्तुलन मिलाउन अण्डरराइटरहरूले केही समय कारोबार ढिलो सुरु गरे पनि अन्ततः स्पेसएक्सले अमेरिकी स्टक मार्केटमा एक नयाँ इतिहास रच्न सफल भएको छ।