मध्यपूर्वमा युद्धको बादल: अमेरिका र इरानबीच दोहामा वार्ता हुने, ट्रम्पद्वारा ‘इरानको अस्तित्व मेटाइदिने’ धम्की

तेहरान/वासिङ्टन, १५ असार ।  मध्यपूर्वमा जारी तनावका बीच संयुक्त राज्य अमेरिका र इरानबीच कतारको राजधानी दोहामा निर्णायक वार्ता हुने भएको छ। ‘एक्सिओस’ न्यूजका अनुसार, दुवै देश होर्मुज जलसन्धिलाई लिएर जारी विवाद सुल्झाउन र एक-अर्कामाथि भइरहेका आक्रमणहरू रोक्न मंगलबार वार्ताको टेबुलमा बस्न सहमत भएका हुन्।

होर्मुजमा इरानको कडा अडान
वार्ताको पूर्वसन्ध्यामा इरानका विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले होर्मुज जलसन्धिको सुरक्षा र नियन्त्रणको पूर्ण जिम्मेवारी तेहरानको मात्र भएको दाबी गरेका छन्। उनले चेतावनी दिँदै भनेका छन्, “यो जलमार्गमा इरानले तय गरेको रुटलाई बेवास्ता गर्ने वा बाइपास गर्ने कुनै पनि प्रयासले यस क्षेत्रमा थप तनाव र द्वन्द्व निम्त्याउनेछ।”

ट्रम्पको चेतावनी: “इरानको अस्तित्व नै मेटिन सक्छ”
यसैबीच, अमेरिकी पूर्व राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानमाथि सैन्य कारबाहीलाई ‘पूरा गर्ने’ भन्दै कडा चेतावनी दिएका छन्। आफ्नो सामाजिक सञ्जाल ‘ट्रुथ सोसल’ मा एक पोस्ट गर्दै ट्रम्पले भनेका छन्, “यदि इरानले सम्झौता पालना गरेन भने वासिङ्टन सैन्य बल प्रयोग गरेर काम फत्ते गर्न बाध्य हुनेछ। यदि त्यसो भयो भने, इरानको अस्तित्व नै समाप्त हुनेछ!”

ट्रम्पको यो अभिव्यक्तिको अमेरिकाभित्रै विरोध सुरु भएको छ। इरानी-अमेरिकी सांसद यासामिन अन्सारीले ट्रम्पको भाषालाई ‘असंतुलित’ र ‘खतरनाक’ भन्दै आलोचना गरेकी छिन्। उनले भनिन्, “क्षेत्रीय द्वन्द्वले हजारौँ निर्दोषको ज्यान गइसकेको छ र हाम्रो अर्थतन्त्र तहसनहस भएको छ। यो युद्ध अब रोकिनुपर्छ।”

बहराइनमाथि इरानको ‘गम्भीर चेतावनी’
तनावको अर्को मोर्चा बहराइनमा पनि देखिएको छ। इरानका सर्वोच्च नेताका सल्लाहकार अली अकबर वेलायतीले बहराइनलाई “आफ्नो सीमामा रहन” चेतावनी दिएका छन्। अमेरिकाले बहराइनस्थित आफ्नो सैन्य बेस प्रयोग गरेर इरानमाथि आक्रमण गरिरहेको दाबी गर्दै तेहरानले गत हप्ता त्यहाँ आक्रमण गरेको थियो। वेलायतीले चेतावनी दिँदै भने, “बहराइनीहरूले आफ्नो भाग्यसँग नखेलुन्, नत्र इरानले कठोर निर्णय लिन बाध्य हुनेछ।”

बहराइनले भने इरानको दाबीलाई अस्वीकार गर्दै आफ्नो सार्वभौमसत्ता उल्लंघन भएको भन्दै निन्दा गरेको छ।

क्षेत्रीय हिंसा र इजरायल-लेबनान विवाद
यसैबीच, युद्धको अन्य क्षेत्रमा पनि हिंसा रोकिएको छैन। गाजा पट्टीमा इजरायली सेनाको कारबाहीमा थप चार प्यालेस्टिनीको मृत्यु भएको छ। सिरियाले पनि आफ्नो दक्षिणी प्रान्तहरू कुनेत्रा र डेरामा इजरायली घुसपैठको निन्दा गर्दै यसले क्षेत्रीय सुरक्षामा गम्भीर असर पर्ने बताएको छ।

उता लेबनानका संसदका सभामुख नबिह बेरीले इजरायलसँगको प्रस्तावित ‘फ्रेमवर्क एग्रिमेन्ट’ लाई अस्वीकार गरिदिएका छन्। उनले उक्त सम्झौताले लेबनानको अधिकार सुनिश्चित नगर्ने भन्दै त्यो कार्यान्वयन हुन नसक्ने स्पष्ट पारेका छन्।

दोहामा हुने भनिएको यो वार्ताले मध्यपूर्वलाई थप ठूलो युद्धबाट जोगाउँछ वा तनाव अझै चर्कन्छ भन्नेमा विश्व समुदायको ध्यान केन्द्रित भएको छ।