अंकारामा नेटो शिखर सम्मेलन: रक्षा खर्च र युक्रेन युद्ध मुख्य एजेन्डा, ट्रम्पको आगमनले युरोपेली देशहरूमा ढुकढुकी

अंकारा (टर्किए) ।  उत्तर एटलान्टिक सन्धि सङ्गठन (नेटो) का सदस्य राष्ट्रहरूको महत्त्वपूर्ण शिखर सम्मेलन टर्किएको राजधानी अंकारामा सुरु भएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र टर्किएका राष्ट्रपति रेसेप तैयप एर्दोगानबीचको निकटता र रक्षा खर्च बढाउन अमेरिकी दबाबका बीच यो सम्मेलन निकै चुनौतीपूर्ण हुने देखिएको छ।

एर्दोगानसँग ट्रम्पको विशेष सामीप्यता र एफ-३५ को चर्चा
सम्मेलनको पूर्वसन्ध्यामा टर्किएका राष्ट्रपति एर्दोगानले अमेरिकासँग अत्याधुनिक एफ-३५ (F-35) लडाकु विमान खरिद गर्ने इच्छा व्यक्त गरेका छन्। राष्ट्रपति ट्रम्पले पनि यस विषयमा आफू सकारात्मक रहेको र यसबारे विचार गरिरहेको बताएका छन्। ट्रम्पले एर्दोगानलाई आफ्नो “असल मित्र” सम्बोधन गर्दै, उनी भएकै कारण आफू यस सम्मेलनमा सहभागी हुन अंकारा आएको बताएपछि अन्य नेटो सदस्य राष्ट्रहरूमाझ नयाँ तरङ्ग पैदा भएको छ।

रक्षा खर्चमा ट्रम्पको कडा रुख र युरोपको तयारी
राष्ट्रपति ट्रम्पले लामो समयदेखि नेटो सदस्य राष्ट्रहरूले आफ्नो रक्षा खर्च बढाउनुपर्ने माग गर्दै आएका छन्। उनको मागलाई सम्बोधन गर्न धेरै देशहरूले अर्बौं डलर बराबरका सैन्य सम्झौताहरूको घोषणा गरेका छन्। नेटो प्रमुख मार्क रुटले सदस्य राष्ट्रहरूले अहिलेसम्म २६० अर्ब डलरभन्दा बढी रक्षा खर्च गर्ने प्रतिबद्धता जनाइसकेको जानकारी दिएका छन्।

यद्यपि, विश्लेषक अलेक्जान्ड्रु हुडिस्टियानुका अनुसार ट्रम्पले युरोपेली देशहरूलाई आफ्नो रक्षाको जिम्मेवारी आफैं लिन “आक्रामक रूपमा दबाब” दिइरहेका छन्। ट्रम्प चाहन्छन् कि युरोप आत्मनिर्भर बनोस् ताकि अमेरिकाले विश्वका अन्य रणनीतिक क्षेत्रहरूमा ध्यान केन्द्रित गर्न सकोस्।

युक्रेनद्वारा थप सैन्य सहायताको माग
रुस-युक्रेन युद्ध चौथो वर्षमा प्रवेश गरिरहँदा युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोडिमिर जेलेन्स्कीले सम्मेलनमा आफ्नो देशका लागि थप सैन्य उपकरणको माग गरेका छन्। उनले विशेष गरी ‘प्याट्रियट मिसाइल’ र अन्य पूर्वाधारहरूको आवश्यकतामा जोड दिएका छन्। जेलेन्स्कीले अहिले युक्रेनले सम्पूर्ण युरोपको तर्फबाट रुसविरुद्ध मोर्चा सम्हालिरहेको दाबी गरे।

अमेरिका र युरोपबीच बढ्दो मतभेद
सम्मेलनमा अमेरिका र अन्य युरोपेली सहयोगीहरूबीचको सम्बन्ध केही चिसिएको देखिएको छ। विशेष गरी विगतमा इरानसँगको तनावका बेला युरोपेली देशहरूले पर्याप्त सहयोग नगरेको भन्दै ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमार्फत आफ्नो असन्तुष्टि र आक्रोश पोखिरहेका छन्। उनले कतिपय देशहरूले आफूलाई “धोका दिएको” समेत आरोप लगाएका छन्।

यस विषयमा विश्लेषकहरू भन्छन् कि नेटो एक रक्षात्मक गठबन्धन हो र यो कुनै पनि देशको “इच्छाधीन युद्ध” (War-of-choice) मा सहभागी हुन बाध्य हुँदैन। ट्रम्पको यो आलोचनाले शिखर सम्मेलनको सौहार्दपूर्ण वातावरणमा केही धक्का पुर्याउने आशंका गरिएको छ।

मुख्य बुँदाहरू:

• F-35 लडाकु विमान: टर्किएद्वारा खरिदको प्रस्ताव, ट्रम्पद्वारा सकारात्मक संकेत।

• रक्षा बजेट: नेटो देशहरूद्वारा २६० अर्ब डलरभन्दा बढी खर्च गर्ने प्रतिबद्धता।

• युक्रेनको माग: युद्ध चौथो वर्षमा पुग्दा थप आधुनिक हतियार र मिसाइलको आवश्यकता।

• कूटनीतिक तनाव: इरान युद्धको विषयलाई लिएर ट्रम्प र युरोपेली नेताहरूबीच वाकयुद्ध।