हर्मोज जलडमरुमध्यमा जहाजको आवतजावत ठप्प, विश्व ऊर्जा बजारमा संकटको संकेत

दुबई/वासिङ्टन । अमेरिका र इरानबीच पुनः सुरु भएको सैन्य संघर्षका कारण विश्वकै सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण जलमार्गमध्ये एक ‘स्ट्रेट अफ हर्मोज’ मा व्यापारिक जहाजहरूको आवतजावत ठप्प प्रायः भएको छ। यसले विश्व ऊर्जा बजारमा ठूलो हलचल पैदा गर्ने संकेत देखिएको छ।

न्यूनतम विन्दुमा झर्यो जहाजको संख्या
‘लोयड्स लिस्ट इन्टेलिजेन्स’  का अनुसार, मंगलबारदेखि कुनै पनि ठूला जहाजले आफ्नो स्थान सार्वजनिक गरेर यो मार्ग पार गरेका छैनन्। ओमानतर्फको जलमार्गबाट हुने पारवहन पूर्ण रूपमा रोकिएको छ। समुद्री तथ्याङ्क प्रदायक कम्पनीका अनुसार १० हजार डीडब्लुटी भन्दा माथिका कुनै पनि जहाजले आफ्नो एआईएस  अन गरेर यो मार्ग प्रयोग गरेका छैनन्।

जहाजहरूको आवागमन ट्र्याक गर्ने प्लेटफर्म ‘विन्डवार्ड’ का अनुसार, गत सोमबार ४५ वटा जहाजले यो जलमार्ग पार गरेकोमा बुधबार र बिहीबार बिहानसम्म मात्र ५ वटा जहाज देखिएका छन्। फेब्रुअरीमा युद्ध सुरु हुनुअघि यस मार्गबाट दैनिक औसत १३० वटा जहाज आउजाउ गर्ने गर्दथे।

सैन्य तनाव र प्रत्याक्रमण
इरानले बिहीबार देशको दक्षिणी भागमा ठूला विष्फोटहरू भएको जानकारी दिएको छ। यसअघि मंगलबार र बुधबार अमेरिकाले इरानका दर्जनौं सैन्य ठेगानाहरूमा हवाई हमला गरेको थियो। यद्यपि, बिहीबार भएका पछिल्ला विष्फोटहरूमा आफ्नो संलग्नता नरहेको अमेरिकी अधिकारीहरूले बताएका छन्।

इरानी सञ्चारमाध्यमका अनुसार तेहरानले अमेरिकी हमलाको बदलास्वरूप बहराइन, कुवेत, कतार, जोर्डन र इराकमा रहेका अमेरिकी सैन्य सम्पत्ति र अन्य साइटहरूमा आक्रमण गरेको दाबी गरेको छ। हर्मोज जलडमरुमध्यमा जहाजहरूमाथि भएका लगातारका आक्रमणपछि वासिङ्टनले इरानविरुद्ध सैन्य कदम चालेको हो।

तेल बजारमा कस्तो छ प्रभाव?
क्षेत्रीय तनाव र जलमार्गमा अवरोध भए तापनि शुक्रबार अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य भने स्थिर देखिएको छ। बेन्चमार्क ब्रेन्ट क्रुड  प्रति ब्यारेल ७६.३७ डलरमा कारोबार भइरहेको छ। तर, विज्ञहरूले यो स्थिरता धेरै दिन नरहने चेतावनी दिएका छन्।

टिडी सेक्युरिटिजका कमोडिटी रणनीति प्रमुख बार्ट मेलेकका अनुसार, तेलको मौज्दात घट्दै गएकाले आगामी गर्मी महिना (अगस्टसम्म) मा कच्चा तेलको मूल्य प्रति ब्यारेल १० देखि १५ डलरसम्म बढ्न सक्छ।

डिजेलको मूल्य आकाशिन सक्ने
कच्चा तेलभन्दा बढी असर प्रशोधित पेट्रोलियम पदार्थ, विशेष गरी डिजेलमा देखिएको छ। मध्यपूर्वका रिफाइनरीहरूबाट आपूर्ति बन्द हुनु र युक्रेनले रुसी रिफाइनरीहरूमा गरिरहेको ड्रोन आक्रमणका कारण विश्वभर डिजेलको अभाव चुलिने र मूल्य आकाशिन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।

शेयर बजारमा भने उत्साह
युद्ध र ऊर्जा संकटको जोखिमका बीच पनि एसियाली शेयर बजारमा भने सुधार देखिएको छ। शुक्रबार जापानको निक्की २२५ मा १.९ प्रतिशत र दक्षिण कोरियाको कोस्पी  मा ३.६ प्रतिशतको उछाल आएको छ। यसअघि अमेरिकी शेयर बजार एस एन्ड पी ५०० पनि ०.८ प्रतिशतले बढेको थियो।

विज्ञहरूका अनुसार हर्मोज जलमार्गमा बढ्दो जोखिमले ढिलो चाँडो विश्वव्यापी आपूर्ति श्रृंखला  लाई गम्भीर असर पुर्‍याउने निश्चित छ।