जेरुसेलम, २२ कात्तिक ।   इजरायलका राष्ट्रपति इसाक हर्जोगले पूर्वसेनाप्रमुख गादी आइजेनकोटलाई नयाँ सरकार गठनका लागि जिम्मेवारी दिएका छन्। यससँगै लामो समयदेखि प्रधानमन्त्री रहँदै आएका बेन्जामिन नेतन्याहुलाई पछि पार्दै आइजेनकोटलाई सरकार गठनको अवसर प्राप्त भएको छ।

राष्ट्रपति हर्जोगले शनिबार साँझ आइजेनकोटलाई आफूले सरकार गठनका लागि चयन गरेको जानकारी दिएका हुन्। राष्ट्रपतिको कार्यालयका अनुसार आइजेनकोटलाई औपचारिक रूपमा आइतबार सरकार गठनको म्यान्डेट प्रदान गरिनेछ।

अक्टोबर २७ मा भएको आमनिर्वाचनमा कुनै पनि पक्षले स्पष्ट बहुमत हासिल गर्न नसकेपछि हर्जोगले यसै साता विभिन्न राजनीतिक दलसँग सरकार गठनका विषयमा परामर्श गरेका थिए।

सरकार गठनका लागि आइजेनकोटको पक्षमा अरब नेतृत्वका दलसहित ६७ सांसदले समर्थन जनाएका छन्। वर्तमान प्रधानमन्त्री नेतन्याहुको पक्षमा भने ४६ सांसदको समर्थन देखिएको छ।

आइजेनकोटले अब १२० सदस्यीय नेसेटमा कम्तीमा ६१ सांसदको समर्थन जुटाएर सरकार गठन गर्नुपर्नेछ। त्यसका लागि उनलाई २८ दिनको समय दिइएको छ। आवश्यक परे थप १४ दिन समय बढाउन सकिने व्यवस्था छ।

अक्टोबरमा भएको निर्वाचनमा आइजेनकोट नेतृत्वको चारदलीय गठबन्धनले ४८ सिट जितेको थियो भने नेतन्याहु नेतृत्वको दक्षिणपन्थी तथा धार्मिक गठबन्धनले ५३ सिट जितेको थियो। दुवै पक्ष बहुमतका लागि आवश्यक ६१ सिटभन्दा पछि छन्। यस निर्वाचनमा इजरायलका प्यालेस्टिनी नागरिकको प्रतिनिधित्व गर्ने अरब नेतृत्वका दलले १९ सिट जितेका छन्।

आइजेनकोटले अरब नेतृत्वका दललाई सरकारमा सहभागी गराउने सम्भावना अस्वीकार गर्दै आएका छन्। तर संयुक्त तोराह यहुदीवाद (यूटीजे) र शासजस्ता दुई अति–रूढिवादी दलको समर्थन जुटाउन सके उनले ठ्याक्कै ६१ सिटको बहुमत बनाउन सक्छन्।

त्यसैगरी, संसद्मा विश्वासको मत हासिल गर्न सके ६१ भन्दा कम सांसदको समर्थनमा पनि सरकार गठन सम्भव हुनेछ।

पश्चिम किनाराबाट अल जजिरासँग कुरा गर्दै पत्रकार नुर ओदाहले हर्जोगको निर्णय अपेक्षित रहेको बताइन्। उनका अनुसार सरकार गठनका लागि सबैभन्दा धेरै सांसदको समर्थन आइजेनकोटले प्राप्त गरेकाले राष्ट्रपतिले उनलाई जिम्मेवारी दिनु स्वाभाविक थियो।

अब आइजेनकोटका लागि मुख्य चुनौती सरकार गठनका क्रममा चुनावी अभियानमा गरेका प्रतिबद्धता धेरै नतोडी विश्वासको मत हासिल गर्नु र नेतन्याहु नेतृत्वको दक्षिणपन्थी विपक्षी गठबन्धनको सामना गर्न सक्ने सरकार बनाउनु हुनेछ।

आइजेनकोटले तोकिएको समयभित्र सरकार गठन गर्न नसके राष्ट्रपतिले अर्को उम्मेदवारलाई सरकार गठनको जिम्मेवारी दिन सक्नेछन्। दोस्रो उम्मेदवार पनि असफल भए संसद्मा बहुमत जुटाउने तेस्रो उम्मेदवारलाई अन्तिम १४ दिनको समय दिइनेछ। त्यसपछि पनि सरकार गठन हुन नसके ९० दिनभित्र नयाँ निर्वाचन गरिनेछ। त्यतिबेलासम्म नेतन्याहु कार्यवाहक प्रधानमन्त्रीका रूपमा रहनेछन्।

नेतन्याहु सरकार हटाउने पक्षमा एकता

आइजेनकोटले सन् २०१५ देखि २०१९ सम्म इजरायली सेनाको नेतृत्व गरेका थिए। सन् २०२३ अक्टोबरमा गाजामा सुरु भएको युद्धको पहिलो आठ महिनामा उनी नेतन्याहुको युद्ध मन्त्रिपरिषद्का पर्यवेक्षक सदस्यसमेत थिए।

अरब नेतृत्वका दलहरूको गठबन्धन ‘जोइन्ट लिस्ट’का वरिष्ठ नेता अहमद तिबीले हर्जोगको निर्णय अपेक्षित रहेको बताएका छन्। उनले आइजेनकोट र नेतन्याहुबीच राष्ट्रिय एकताको सरकार बन्न सक्ने सम्भावनालाई लिएर आफूहरू चिन्तित रहेको बताए।

तर अरब नेतृत्वका दलले सरकार गठनका लागि आइजेनकोटलाई समर्थन गरेपछि उनलाई संसद्मा महत्वपूर्ण समर्थन प्राप्त भएको तिबीले बताए। उनका अनुसार आइजेनकोटले अरब दलको बाह्य समर्थनमा अल्पमतको सरकार गठन गर्न सक्ने सम्भावना छ।

तिबीले यस्तो सरकार अरब नेतृत्वका दलका लागि ‘आदर्श सरकार’ नभए पनि नेतन्याहु, इटामार बेन–गभिर र बेजालेल स्मोट्रिच नेतृत्वको सरकारलाई हटाउनु प्राथमिकता रहेको बताए।

हर्जोगको निर्णय सार्वजनिक हुनुअघि नेतन्याहुले विपक्षी गठबन्धनले अरब नेतृत्वका दलको समर्थनमा सरकार बनाए इजरायल नै कमजोर हुने चेतावनी दिएका थिए।

एक पूर्वरेकर्ड गरिएको भिडियो सम्बोधनमा नेतन्याहुले अरब दलको समर्थनमा बन्ने सरकारले देशलाई भित्रैबाट कमजोर बनाउने दाबी गरेका थिए।

त्यसको जवाफमा तिबीले नेतन्याहुले आफूहरूलाई आतंकवादको समर्थकका रूपमा चित्रण गरेको आरोप लगाउँदै नेतन्याहुमाथि नै इजरायल र क्षेत्रमा आतंकवादको प्रमुख समर्थक भएको आरोप लगाए।

विश्लेषकहरूका अनुसार आइजेनकोटले अरब नेतृत्वका दलसँग सरकार बनाउन नचाहेको स्पष्ट पारे पनि नेतन्याहुलाई सत्ताबाट हटाउने विषयमा दुवै पक्षको स्वार्थ मिल्न सक्ने देखिएको छ।