काठमाडौं । चिनियाँ जासुससँग सम्बन्ध र कम्पनीकै महिला अधिकारीसँग प्रेम सम्बन्ध रहेको आरोपपछि राजीनामा; कोलेट क्रेस अन्तरिम प्रमुख नियुक्त

काठमाडौं । विश्वकै प्रमुख कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) चिप निर्माता कम्पनी एनभिडियाका सहसंस्थापक तथा प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) जेन्सेन हुआङले पदबाट राजीनामा दिएका छन्। आफ्नो निजी सम्बन्धलाई लिएर उठेको विवाद र राष्ट्रिय सुरक्षासम्बन्धी प्रश्न चर्किएपछि उनले कम्पनीको नेतृत्व छाडेका हुन्।

एनभिडियाको सञ्चालक समितिले बिहीबार (नोभेम्बर १२) हुआङले कम्पनीको अध्यक्ष, प्रमुख कार्यकारी अधिकृत र सञ्चालक समिति सदस्यबाट तत्काल लागू हुने गरी राजीनामा दिएको घोषणा गरेको हो। उनले ३३ वर्षदेखि कम्पनीको नेतृत्व गर्दै आएका थिए।

कम्पनीका प्रमुख वित्तीय अधिकृत (सीएफओ) कोलेट क्रेसलाई अन्तरिम प्रमुख कार्यकारी अधिकृतको जिम्मेवारी दिइएको छ। स्थायी सीईओ नियुक्त नभएसम्म उनले दुवै जिम्मेवारी सम्हाल्ने कम्पनीले जनाएको छ। सञ्चालक समितिले नयाँ प्रमुख कार्यकारी अधिकृतका लागि आन्तरिक तथा बाह्य उम्मेदवार खोज्ने प्रक्रिया पनि अघि बढाएको छ।

रोयटर्स, एसोसिएटेड प्रेस (एपी) र बीबीसीका अनुसार हुआङको राजीनामाको पृष्ठभूमिमा दुईवटा कथित विवाहबाह्य सम्बन्धसम्बन्धी विवाद छन्। तीमध्ये एउटा सम्बन्ध चीनका लागि जासुसी गरेको आशङ्का गरिएकी व्यवसायी एलिस हुआङसँग रहेको आरोप छ। अर्को सम्बन्ध एनभिडियाकै एक वरिष्ठ महिला अधिकारीसँग रहेको अमेरिकी सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन्।

चिनियाँ जासुसीको आशङ्काले राष्ट्रिय सुरक्षा बहस

अमेरिकी गुप्तचर निकायले एलिस हुआङ चीनका लागि सूचनासङ्कलन गर्ने काममा संलग्न रहेको आशङ्का गरेको द न्युयोर्क टाइम्सको समाचारमा उल्लेख छ। उनी सिंगापुरस्थित मेगास्पिड नामक कम्पनीकी पूर्वकार्यकारी हुन्।

एलिस र जेन्सेन हुआङबीच कुनै पारिवारिक सम्बन्ध नरहेको बताइएको छ। अमेरिकी अधिकारीहरूले एलिसको गतिविधिलाई चीनसँग जोडेर अनुसन्धान गरिरहेका भए पनि उनी जासुसीमा संलग्न रहेको औपचारिक निष्कर्ष सार्वजनिक भएको छैन। चीनले भने उक्त आरोप अस्वीकार गर्दै त्यसलाई आफ्नो छवि बिगार्ने प्रयास भनेको छ।

अमेरिकी महान्यायाधिवक्ता टोड ब्लान्चेले पनि एलिस हुआङ चीनका लागि जासुसीमा संलग्न थिइन् वा थिइनन् भन्ने विषयमा न्याय विभागले अहिलेसम्म कुनै निष्कर्ष ननिकालेको बताएका छन्।

यस प्रकरणले अमेरिकी राष्ट्रिय सुरक्षा र चीनतर्फ हुने अत्याधुनिक सेमिकन्डक्टर चिपको निर्यात नीतिबारे समेत प्रश्न उठाएको छ। एनभिडियाका चिप चीनसम्म पुर्‍याउने व्यापारिक गतिविधिमा विदेशी प्रभाव परेको थियो कि थिएन भन्ने विषयमा अमेरिकी अधिकारीहरूले चासो देखाएका छन्।

हुआङले यसअघि आफ्नी श्रीमतीसँग बेइमानी गरेको स्वीकार गर्दै माफी मागेका थिए। कम्पनीले पनि उनी विदेशी गुप्तचर गतिविधिको निशाना बनेका थिए कि थिएनन् भन्ने विषयमा स्वतन्त्र अनुसन्धान सुरु गरेको जनाएको थियो।

अमेरिकी संसद्मा जवाफ दिन दबाब

हुआङको विवादले अमेरिकी संसद्मा समेत प्रवेश पाएको छ। डेमोक्र्याटिक सांसदहरूले यस विषयमा उनलाई संसद्मा उपस्थित गराएर राष्ट्रिय सुरक्षामा पर्न सक्ने प्रभावबारे जवाफ माग्नुपर्ने बताएका छन्।

अमेरिकी सिनेटर एलिजाबेथ वारेन र क्रिस कून्ससहित प्रतिनिधिसभाको विदेश मामिला समितिका सदस्यहरूले हुआङलाई संसद्मा जानकारी दिन सार्वजनिक रूपमा आग्रह गरेका छन्।

रिपब्लिकन सांसदहरूले पनि हुआङसँग बन्द कोठामा छलफल तथा संसदीय समितिमा बयान लिने विषयमा छलफल अघि बढाएका छन्। उनले स्वेच्छाले उपस्थित हुन अस्वीकार गरेमा संसदीय समितिले बाध्यकारी समन जारी गर्न सक्ने बताइएको छ।

यसैबीच, अमेरिकी वाणिज्यमन्त्री हावर्ड लटनिकको भूमिकाबारे पनि सांसदहरूले प्रश्न उठाएका छन्। चीनतर्फ चिप निर्यातसम्बन्धी नीतिमा उनको भूमिका र हुआङसँगको सम्बन्धबारे छानबिन हुनुपर्ने माग उठेको छ।

रिपब्लिकन सिनेटर केभिन क्रेमरले आरोपबारे थप तथ्य सार्वजनिक भएपछि लटनिकले संसद्मा उपस्थित भएर जवाफ दिनुपर्ने बताएका छन्। डेमोक्र्याटिक सिनेटर रुबेन ग्यालेगोले पनि राष्ट्रिय सुरक्षासँग जोडिएको विषय भएकाले लटनिकले संसद्मा बयान दिनुपर्ने धारणा राखेका छन्।

सेयर बजारमा ठूलो धक्का

हुआङको राजीनामा र विवादले एनभिडियाको सेयर बजारमा समेत ठूलो प्रभाव पारेको छ। पछिल्लो पाँच कारोबार दिनमा कम्पनीको बजार पुँजीकरणबाट करिब पाँच खर्बदेखि छ खर्ब अमेरिकी डलरसम्म घटेको विभिन्न सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन्।

बिहीबार कम्पनीको राजीनामासम्बन्धी घोषणा सार्वजनिक भएपछि एनभिडियाको सेयर कारोबार सुरु हुँदा तीव्र गिरावट आएको थियो। कारोबारको सुरुवाती चरणमा सेयर मूल्य करिब १३ प्रतिशतसम्म घटेको एपीले जनाएको छ।

एआई प्रविधिको तीव्र विस्तारसँगै एनभिडिया विश्वकै सबैभन्दा मूल्यवान प्रविधि कम्पनीमध्ये एक बनेको थियो। कम्पनीको सेयर मूल्यमा आएको गिरावटले अमेरिकी प्रविधि क्षेत्रका लगानीकर्ता मात्र नभई अवकाश बचत तथा सेयरमा आधारित लगानी गर्ने सर्वसाधारणलाई समेत असर पार्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।

एआई उद्योगको उदयसँग जोडिएको हुआङको नेतृत्व

६३ वर्षीय हुआङले सन् १९९३ मा एनभिडियाको स्थापना गरेका थिए। सुरुमा कम्प्युटर गेमिङका लागि ग्राफिक्स चिप उत्पादन गर्ने कम्पनीले पछिल्लो समय एआई प्रविधिको विस्तारसँगै विश्वव्यापी बजारमा ठूलो प्रभाव जमाएको थियो।

च्याटबोट, ठूला भाषा मोडल र डेटा सेन्टर सञ्चालनका लागि अत्यधिक कम्प्युटिङ क्षमता आवश्यक पर्न थालेपछि एनभिडियाका शक्तिशाली चिपको माग तीव्र रूपमा बढेको हो। एआई क्षेत्रमा लगानी गर्ने विश्वका प्रमुख प्रविधि कम्पनीहरू एनभिडियाका चिपमा निर्भर छन्।

हुआङकै नेतृत्वमा कम्पनीले पछिल्ला वर्षमा अभूतपूर्व व्यावसायिक सफलता हासिल गरेको थियो। त्यसैले उनको बहिर्गमनलाई कम्पनीको नेतृत्व परिवर्तनका रूपमा मात्र नभई समग्र एआई उद्योगकै लागि महत्त्वपूर्ण घटनाका रूपमा हेरिएको छ।

एनभिडियाले भने प्रारम्भिक अनुसन्धानका क्रममा राष्ट्रिय सुरक्षा वा कम्पनीका गोप्य सूचना चुहिएको विश्वास गर्ने कुनै आधार नरहेको जनाएको छ। यद्यपि, स्वतन्त्र अनुसन्धानमार्फत उपलब्ध सबै तथ्य र सूचनाको परीक्षण गरिने कम्पनीको भनाइ छ।

हुआङको राजीनामापछि कम्पनीले आगामी दिनमा स्थायी नेतृत्व चयन, चीनतर्फको चिप निर्यात नीति र एआई उद्योगमा आफ्नो बजार नेतृत्व कायम राख्ने चुनौती सामना गर्नुपर्ने देखिएको छ।