अमेरिका-इरान तनाव उत्कर्षमा: बहराइन, कुवेत र जोर्डनमा इरानको भीषण हमला, ट्रम्पले दिए ‘ठूलो मूल्य चुकाउनुपर्ने’ चेतावनी
तेहरान/वासिङ्टन । इरानले बहराइन, कुवेत र जोर्डनमा रहेका अमेरिकी सैन्य अखडा र रणनीतिक स्थानहरूमा ड्रोन तथा क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेको छ। अमेरिकी सेनाले इरानी टापु र बन्दरगाहहरूमा गरेको आक्रमणको प्रतिशोध स्वरूप इरानले यो कदम चालेको बताएको छ।
इरानको अर्धसैनिक बल ‘इस्लामिक रिभोल्युसनरी गार्ड कर्प्स’ (आईआरजीसी) ले बुधबार एक विज्ञप्ति जारी गर्दै बहराइनमा रहेको अमेरिकी ‘फिफ्थ फ्लिट’, कुवेतको अली अल सलेम एयरबेस र जोर्डनको अजराक एयरबेसमा हमला गरिएको पुष्टि गरेको छ।
इरानले कुल २१ वटा अमेरिकी लक्ष्यहरूमा प्रहार गरेको र जोर्डनको बेसमा रहेको एक एफ-३५ लडाकु विमानको ह्याङ्गर (विमान राख्ने घर) सहित चारवटा लक्ष्य ध्वस्त पारेको दाबी गरेको छ। यद्यपि, बहराइन, कुवेत र जोर्डनका अधिकारीहरूले भने इरानी क्षेप्यास्त्र र ड्रोनहरूलाई आकाशमै विफल पारिएको र कुनै मानवीय क्षति नभएको बताएका छन्।
ट्रम्पको कडा प्रतिक्रिया
इरानको यस कदमपछि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमार्फत कडा चेतावनी दिएका छन्। इरानले सम्झौताका लागि “धेरै लामो समय लगाएको” आरोप लगाउँदै ट्रम्पले लेखेका छन्, “अब उनीहरूले यसको भारी मूल्य चुकाउनुपर्नेछ।”
एक दिन अघि मात्र ट्रम्पले दुवै पक्ष सम्झौताको निकै नजिक पुगेको दाबी गरेका थिए। तर, पछिल्लो आक्रमणले वार्ताको सम्भावनालाई थप जटिल बनाइदिएको छ।
तनावको कारण
मंगलबार इरानले अमेरिकाको एउटा ‘अपाचे’ हेलिकप्टर खसालेको आरोप लगाउँदै अमेरिकी सेनाले हर्मोज जलडमरूमध्य (Strait of Hormuz) मा रहेका इरानी टापु र बन्दरगाहहरूमा बमबारी गरेको थियो। सोही आक्रमणको जवाफमा इरानले बुधबार छिमेकी मुलुकहरूमा रहेका अमेरिकी बेसहरूलाई निशाना बनाएको हो।
आईआरजीसीले थप चेतावनी दिँदै भनेको छ, “अमेरिकी सैन्य कारबाहीको निर्णायक र ‘क्रसिङ’ जवाफ दिन हाम्रा सेनाहरू पूर्ण रूपमा तयार छन्। आगामी दिनमा हुने कुनै पनि सैन्य मुठभेडको जिम्मेवार वासिङ्टन नै हुनेछ।”
कूटनीतिक प्रयास र अन्यौल
यसैबीच, कतारी प्रतिनिधिमण्डलले तेहरान पुगेर तनाव कम गर्न र युद्ध अन्त्यका लागि मध्यस्थता प्रयास गरिरहेको छ। इरानी विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बाघेईले कतारी टोलीसँग वार्ता भइरहेको पुष्टि गरेका छन्।
मध्यपूर्वका खाडी मुलुकहरूले भने इरानको यो कदमलाई आफ्नो सार्वभौमसत्तामाथिको प्रहारको रूपमा लिएका छन्। “आफूहरू नचाहेरै यस युद्धमा तानिएको” उनीहरूको बुझाइ छ।
नयाँ सैन्य सिद्धान्त
राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार इरानले पछिल्लो समय ‘नयाँ सैन्य सिद्धान्त’ अपनाएको छ। क्विन्सी इन्स्टिच्युटका ट्रिटा पार्सी भन्छन्, “इरान अब कुनै पनि अमेरिकी हमलाको तत्काल र कडा जवाफ दिन चाहन्छ। उनीहरू अमेरिकालाई इरानमाथि आक्रमण गर्दा कुनै सजाय भोग्नु पर्दैन भन्ने भ्रममा राख्न चाहँदैनन्।”
फेब्रुअरी २८ देखि सुरु भएको अमेरिका-इजरायल र इरानबीचको यो द्वन्द्वले विश्व अर्थतन्त्रलाई नै हल्लाएको छ। इन्धन र खाद्यान्नको मूल्यमा भएको वृद्धिका कारण विश्वभर आर्थिक संकटको त्रास बढेको छ।
अहिलेको मुख्य प्रश्न यो छ कि के अमेरिकाले इरानको यो प्रत्याक्रमणलाई स्वीकार गरेर वार्तामा फर्किएला, वा फेरि नयाँ हमला गरेर युद्धलाई अर्को तहमा पुर्याउला? यसको फैसला आगामी केही घण्टामा हुने राजनीतिक विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
