‘बौद्धिक नक्सली’ भारतका लागि नयाँ खतरा, पहिचान गरेर एक्ल्याउन आवश्यक: प्रधानमन्त्री मोदी
नयाँ दिल्ली । भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले दशकौंदेखि भारतको आन्तरिक सुरक्षामा चुनौती बनेको सशस्त्र माओवादी विद्रोह (नक्सलवाद) लगभग समाप्त भएको दाबी गरेका छन्। तर, उनले ती विद्रोहीका ‘बौद्धिक संरक्षक’हरूले अहिले पनि देशका लागि गम्भीर खतरा पैदा गरिरहेको चेतावनी दिएका छन्।
भारतको ७८औं स्वतन्त्रता दिवसको अवसरमा लाल किल्लाबाट राष्ट्रलाई सम्बोधन गर्दै मोदीले सुरक्षा र विकासका नीतिहरूका कारण भारतले “सशस्त्र नक्सलीहरूबाट मुक्ति पाउने सफलता” हात पारेको बताए। तर, उनले अबको लडाइँ हतियार बोक्नेहरूसँग भन्दा पनि विचारमार्फत अस्थिरता फैलाउनेहरूसँग केन्द्रित हुने संकेत गरे।
प्रधानमन्त्री मोदीले सम्बोधनका क्रममा ‘दिमागी नक्सल’ (बौद्धिक नक्सली) भन्ने नयाँ शब्द प्रयोग गर्दै भने, “दिमागी नक्सलीहरू समाजमा हिंसा र घृणा फैलाउने अवसरको खोजीमा छन्। यस्ता तत्वहरूलाई पहिचान गर्न र समाजबाट एक्ल्याउनु आवश्यक छ।”
‘अर्बन नक्सल’ को नयाँ अवतार?
राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार मोदीले प्रयोग गरेको ‘दिमागी नक्सल’ शब्द यसअघि उनले र भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) का नेताहरूले प्रयोग गर्ने गरेको ‘अर्बन नक्सल’ (शहरी नक्सल) शब्दकै विस्तारित रूप हो। यो शब्द विशेषगरी सरकारको आलोचना गर्ने अधिकारकर्मी, प्राज्ञिक व्यक्तित्व, बुद्धिजीवी र पत्रकारहरूलाई लक्षित गरी प्रयोग गर्ने गरिएको पाइन्छ।
मोदीको यो टिप्पणी यस्तो समयमा आएको छ, जब भारतमा ‘कक्रोच जनता पार्टी’ नामक युवा नेतृत्वको आन्दोलनले सरकारलाई दबाबमा पारेको छ। उक्त आन्दोलनकै कारण हालै भारतका शिक्षा मन्त्रीले राजीनामा दिनुपरेको थियो। यद्यपि मोदीले आफ्नो सम्बोधनमा उक्त आन्दोलनको सिधै नाम भने लिएनन्।
आर्थिक लक्ष्य र युवा केन्द्रित योजना
प्रधानमन्त्री मोदीले आफ्नो सम्बोधनमा विगत एक दशकमा भारतको अर्थतन्त्र ‘नाजुक’ अवस्थाबाट विश्वको सबैभन्दा तीव्र गतिमा वृद्धि भइरहेको प्रमुख अर्थतन्त्र बनेको दाबी गरे। उनले सन् २०४७ सम्ममा, अर्थात् भारतको स्वतन्त्रताको शतवार्षिकीसम्ममा देशलाई ‘विकसित राष्ट्र’ बनाउने संकल्प दोहोर्याए।
युवाहरूलाई लक्षित गर्दै उनले आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (AI) सीप तालिम र प्रतिस्पर्धात्मक परीक्षाहरूका लागि निःशुल्क अनलाइन कोचिङ जस्ता सुविधाहरू सरकारले उपलब्ध गराउने घोषणा गरे। नक्सलवादले युवाहरूको पुस्ता नै बर्बाद गरेको आरोप लगाउँदै मोदीले सन् २०१४ मा आफू सत्तामा आएपछि चालेका कदमले माओवादी हिंसामा उल्लेख्य गिरावट आएको बताए।
अन्तर्राष्ट्रिय समाचार एजेन्सीहरूका अनुसार, एकातिर सरकारले नक्सलवाद विरोधी अभियानलाई सफलताको रूपमा प्रस्तुत गरिरहेको छ भने अर्कोतिर मानवअधिकारवादी संगठनहरूले सरकारको आलोचना गरिरहेका छन्।
सन् १९६७ मा पश्चिम बंगालको नक्सलवारी गाउँबाट सुरु भएको नक्सलवादी आन्दोलन भूमिहीन किसान र आदिवासीहरूको अधिकारका लागि सशस्त्र विद्रोहका रूपमा फैलिएको थियो। पाँच दशक लामो यस संघर्षमा हजारौं सर्वसाधारण, सुरक्षाकर्मी र विद्रोहीहरूले ज्यान गुमाइसकेका छन्।
(विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चार माध्यमहरूको सहयोगमा)
