सेउटा ।  मोरक्कोबाट स्पेनको नियन्त्रणमा रहेको उत्तर अफ्रिकी सहर सेउटा  मा प्रवेश गर्ने प्रयास गर्दा कम्तीमा ३४ जना आप्रवासीको मृत्यु भएको छ। पछिल्लो २४ घण्टामा ६० हजारभन्दा बढी मानिसहरू स्थल र जलमार्ग हुँदै यस एन्क्लेभमा प्रवेश गरेपछि स्थिति तनावपूर्ण बनेको छ।

सेउटाका क्षेत्रीय राष्ट्रपति जुआन जेसस भिभासले शुक्रबार सञ्चारकर्मीहरूसँग कुरा गर्दै ३४ जनाको मृत्यु भएको पुष्टि गरे। यद्यपि, उनले मृतकहरूको सनाखत र मृत्युको विस्तृत कारणबारे थप विवरण दिएका छैनन्। सुरक्षा स्रोतहरूका अनुसार धेरैजसोको समुद्रमा डुबेर र ताराजल समुद्र तट नजिकै रहेको सीमा पर्खाल पार गर्ने क्रममा भएको भागदौडमा परेर मृत्यु भएको हो।

प्रधानमन्त्री सान्चेजको भ्रमण र चेतावनी
संकट चुलिएपछि स्पेनका प्रधानमन्त्री पेड्रो सान्चेज शुक्रबार नै सेउटा पुगेका छन्। उनले यस सामूहिक प्रवेशलाई स्पेनको “प्रादेशिक सार्वभौमसत्ताको उल्लंघन” को संज्ञा दिएका छन्। प्रधानमन्त्री सान्चेजले सीमा सुरक्षाका लागि सबै उपलब्ध स्रोत र साधन परिचालन गरिएको बताउँदै अवैध रूपमा प्रवेश गरेकाहरूलाई तुरुन्तै फिर्ता पठाउने प्रक्रिया सुरु गरिएको जानकारी दिए। स्पेनको आन्तरिक मन्त्रालयका अनुसार शुक्रबारसम्म करिब २५ हजार मानिसलाई मोरक्को फिर्ता पठाइसकिएको छ।

मानवीय संकटको अवस्था
नागरिक गार्ड अधिकारीहरूको प्रतिनिधित्व गर्ने स्थानीय श्रमिक संघका नेता रशिद सबिहीले यसलाई “गम्भीर मानवीय संकट” भनेका छन्। उनका अनुसार हजारौं आप्रवासीहरू, जसमा अभिभावकविहीन बालबालिकाहरू समेत छन्, सडकको पेटीमा सुतिरहेका छन् भने कतिपय सहरमा अलपत्र अवस्थामा घुमिरहेका छन्।

सीमा क्षेत्रमा मोरक्कन अधिकारीहरूले पानीको फोहोरा प्रयोग गरेर भीडलाई नियन्त्रणमा लिने प्रयास गरिरहेका छन्। झडपका क्रममा एउटा बस र सातवटा कारमा आगजनी गरिएको दृश्यहरू सार्वजनिक भएका छन्। सामाजिक सञ्जालमा देखिएका भिडियोहरूमा ठूलो संख्यामा युवाहरू, महिला र साना बालबालिकाहरू समुद्रको किनारबाट पौडी खेल्दै वा पैदलै सेउटातर्फ अघि बढिरहेको देखिन्छ।

संकटको कारण: अदालती फैसला र अफवाह
यो अचानकको भेल आउनुमा स्पेनको सर्वोच्च अदालतको हालैको एउटा फैसलालाई मुख्य कारण मानिएको छ। उक्त फैसलाले समुद्रबाट आउने आप्रवासीहरूलाई कानूनी प्रक्रिया पूरा नगरी तुरुन्तै फिर्ता पठाउन रोक लगाएको थियो।

प्रधानमन्त्री सान्चेजले मानव तस्कर (माफिया) हरूले उक्त फैसलाको गलत व्याख्या गर्दै अफवाह फैलाएका कारण यो स्थिति सिर्जना भएको दाबी गरे। यद्यपि, मोरक्कोका अधिकारकर्मीहरूले भने साधारण आप्रवासीहरूलाई यस्तो कानूनी जटिलताबारे जानकारी हुने कुरामा आशंका व्यक्त गरेका छन्।

अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिक्रिया
युरोपेली संघ  की प्रमुख उर्सुला भोन डेर लेयेनले सेउटाको अवस्थालाई “अस्वीकार्य” भनेकी छन्। उनले भनिन्, “नियमको पालना नगरी कसैलाई पनि युरोपेली संघमा प्रवेश गर्न दिन सकिँदैन। खतरनाक यात्राहरू तत्काल रोकिनुपर्छ र तस्करी सञ्जाललाई ध्वस्त पारिनुपर्छ।”

जर्मन चान्सलर फ्रेडरिक मर्जले स्पेनको कदमलाई समर्थन गर्दै आफ्नो सरकार स्पेनको सम्पर्कमा रहेको बताएका छन्। फ्रान्सले पनि स्पेनसँगको आफ्नो सीमामा सुरक्षा जाँच कडा पारेको छ। फ्रान्सेली आन्तरिक मन्त्री लरेन्ट नुनेजले स्पेनको सीमामा थप सुरक्षा बल परिचालन गर्न निर्देशन दिएका छन्।

इटालीकी प्रधानमन्त्री जोर्जिया मेलोनीले आफ्नो सिमाना रक्षा गर्न स्पेनसँगको ‘सेन्जेन सम्झौता’ (खुला सीमा) नै निलम्बन गर्ने चेतावनी दिएकी छन्।

सेउटा र मेलिला उत्तर अफ्रिकामा रहेका दुई स्पेनिस सहर हुन्, जसले युरोपेली संघको अफ्रिकासँगको एक मात्र स्थल सीमा प्रतिनिधित्व गर्छन्। युरोप छिर्ने चाहनामा हजारौं आप्रवासीहरूले समय-समयमा यी सहरहरूमा प्रवेश गर्ने जोखिमपूर्ण प्रयास गर्दै आएका छन्। सामान्यतया मोरक्कोको फ्निदेक र बेल्यौनेच जस्ता सहरहरूबाट पौडी खेलेर वा काँडेतार नाघेर उनीहरू स्पेन छिर्ने गर्दछन्।