पृथ्वीमा भेटिएको मंगल ग्रहको सबैभन्दा ठूलो चट्टान लिलामीमा, ४० लाख डलरसम्म मूल्य उठ्ने अनुमान

काठमाडौं, १९ असार । पृथ्वीमा अहिलेसम्म फेला परेको मंगल ग्रहको सबैभन्दा ठूलो उल्कापिण्ड लिलामीमा राखिने भएको छ। यस महिनाको अन्त्यमा हुने लिलामीमा यसको मूल्य ४० लाख अमेरिकी डलर (करिब ५३ करोड नेपाली रुपैयाँ) सम्म पुग्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।

असाधारण आकार र विशेषताहरू

“NWA 16788” नाम दिइएको यो उल्कापिण्डको तौल ५४ पाउन्ड (२४.५ किलोग्राम) रहेको छ। यो अन्य मंगल ग्रहका उल्कापिण्डहरूको तुलनामा अत्यन्तै विशाल छ, किनभने सामान्यतया मंगल ग्रहबाट आएका टुक्राहरू साना हुन्छन्। विश्व प्रसिद्ध लिलामी घर ‘सोथबी’ले मंगलबार एक विज्ञप्ति जारी गर्दै यो जानकारी दिएको हो।

यो चट्टान अविश्वसनीय रूपमा दुर्लभ छ। हालसम्म पृथ्वीमा मंगल ग्रहका करिब ४०० वटा मात्र उल्कापिण्ड फेला परेका छन्। यो पृथ्वीमा भेटिएको मंगल ग्रहको दोस्रो सबैभन्दा ठूलो टुक्राभन्दा लगभग ७० प्रतिशतले ठूलो छ।

खोजको कथा

यो विशाल उल्कापिण्ड नोभेम्बर २०२३ मा अफ्रिकी देश नाइजरको दुर्गम अगादेज क्षेत्रमा फेला परेको थियो। सोथबीका अनुसार, यो एक “ऐतिहासिक नमूना” हो।

कसरी आइपुग्छन् यस्ता चट्टान पृथ्वीमा?

जब कुनै धूमकेतु, क्षुद्रग्रह वा उल्कापिण्ड पृथ्वीको वायुमण्डलमा प्रवेश गरेपछि पूर्ण रूपमा नजली बाँकी रहेको भाग जमिनमा खस्छ, त्यसलाई उल्कापिण्ड भनिन्छ। NWA 16788 पनि मंगल ग्रहबाट आएको यस्तै एक दुर्लभ टुक्रा हो।

विशेषज्ञको मन्तव्य

सोथबीको विज्ञान र प्राकृतिक इतिहास विभागकी उपाध्यक्ष क्यासान्ड्रा ह्याटनले भनिन्, “NWA 16788 एक असाधारण महत्वको खोज हो। यो पृथ्वीमा भेटिएको मंगल ग्रहको सबैभन्दा ठूलो उल्कापिण्ड हो र लिलामीमा राखिएको आफ्नो प्रकारको सबैभन्दा मूल्यवान वस्तु हो।”

उनले थपिन्, “अन्तरिक्ष र समयको लामो यात्राले यसलाई विशेष बनाएको छ। यसको विशाल आकार र स्पष्ट रातो रंगले यसलाई शताब्दीमा एक पटक मात्र पाइने खोजको रूपमा स्थापित गर्छ। यो उल्कापिण्डले रातो ग्रह (मंगल ग्रह) सँग हाम्रो प्रत्यक्ष सम्बन्ध जोड्छ, जसले लामो समयदेखि मानव कल्पनालाई आकर्षित गर्दै आएको छ।”

वैज्ञानिक विश्लेषणका निष्कर्षहरू

उल्कापिण्डको भित्री संरचनाको विश्लेषणले देखाएको छ कि यो मंगल ग्रहको सतहमा कुनै शक्तिशाली क्षुद्रग्रह ठोक्किएपछि अन्तरिक्षमा उछिट्टिएको थियो। उक्त टक्कर यति शक्तिशाली थियो कि यसले उल्कापिण्डको केही भागलाई सिसामा परिणत गरिदियो।

पृथ्वीको वायुमण्डलमा तीव्र गतिमा प्रवेश गर्दा घर्षणका कारण यसको बाहिरी सतहमा पनि सिसाजस्तै चम्किलो पत्र बनेको देख्न सकिन्छ। यो ऐतिहासिक उल्कापिण्ड जुलाई १६ मा सोथबीको न्यूयोर्कस्थित कार्यालयमा लिलामीमा राखिनेछ।

वैज्ञानिक समुदायमा मतभेद

यो दुर्लभ उल्कापिण्डलाई विज्ञानका लागि दान दिनुको सट्टा बिक्री गर्न लागिएकोमा केही वैज्ञानिकहरूले चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।

स्कटल्याण्डको युनिभर्सिटी अफ एडिनबर्गका जीवाश्म विज्ञानका प्राध्यापक स्टिभ ब्रुसटले सीएनएनसँग भने, “यदि यो कुनै धनी व्यक्तिको तिजोरीमा हरायो भने त्यो दुःखद हुनेछ। यसको सही ठाउँ संग्रहालय हो, जहाँ यसको अध्ययन गर्न सकिन्छ र बालबालिका, परिवार तथा आम जनताले यसलाई हेरेर आनन्द लिन सक्छन्।”

तर, बेलायतको युनिभर्सिटी अफ लेस्टरकी ग्रह वैज्ञानिक जुलिया कार्टराइटको भने फरक मत छ। उनी सङ्कलक र अनुसन्धानकर्ताबीच सन्तुलन हुनुपर्ने बताउँछिन्।

उनले भनिन्, “यदि उल्कापिण्डहरू खोज्ने, सङ्कलन गर्ने र बेच्ने बजार नहुँदो हो त, हाम्रो सङ्ग्रहमा यति धेरै उल्कापिण्डहरू हुने थिएनन्। यही बजारले नै विज्ञानलाई अघि बढाउन मद्दत गर्छ।” उनले अनुसन्धानकर्ता र सङ्कलकबीच “सहजीवी सम्बन्ध” रहेको बताइन्।

वैज्ञानिक अध्ययनका लागि सुरक्षा

कार्टराइटले थपिन्, “यदि नमूनाहरू फेला नपरेका भए, हामीसँग अध्ययनका लागि यति धेरै सामग्री हुँदैनथ्यो र हामीले यति धेरै कुरा जान्न सक्ने थिएनौं।”

यो “अद्भुत चट्टान” अध्ययन वा सार्वजनिक प्रदर्शनका लागि राखिएमा राम्रो हुने भए पनि, यस उल्कापिण्डको एउटा सानो नमूना चीनको पर्पल माउन्टेन अब्जर्भेटरीमा वैज्ञानिक अध्ययनका लागि सुरक्षित राखिसकिएको उनले जानकारी दिइन्।

भविष्यको सम्भावना

लिलामीपछि यो उल्कापिण्ड कहाँ पुग्छ भन्ने निश्चित नभए पनि कार्टराइटले भनिन्, “यसमा वैज्ञानिक चासो सधैं रहिरहनेछ र नयाँ मालिक पनि यसबाट सिक्न इच्छुक हुन सक्छन्। त्यसैले हामीले अझै पनि यसबाट धेरै वैज्ञानिक जानकारी प्राप्त गर्न सक्छौं।”

बजार र मूल्य निर्धारण

यसअघि फेब्रुअरी २०२१ मा, मंगल ग्रहको वायुमण्डलसमेत कैद भएको एउटा सानो उल्कापिण्ड क्रिस्टिज लिलामी घरमा २ लाख डलरमा बिक्री भएको थियो, जुन अनुमानित मूल्यभन्दा धेरै थियो। यसले यस्ता दुर्लभ वस्तुहरूमा सङ्कलकहरूको गहिरो चासो रहेको देखाउँछ।