गहिरो मतभेदका बीच अमेरिकी शान्ति प्रस्तावमाथि इरानको विचार, मध्यस्थताका लागि पाकिस्तानी सेनाप्रमुख तेहरानमा

तेहरान/वासिङ्टन, ९ जेष्ठ । अमेरिका र इरानबीच ‘गहिरो र महत्वपूर्ण’ मतभेदहरू कायमै रहे पनि इरानले अमेरिकाद्वारा प्रस्तुत शान्ति प्रस्तावमाथि विचार गरिरहेको छ। यसैबीच, पाकिस्तानका सेनाप्रमुख जनरल असिम मुनिरको तेहरान भ्रमणलाई वार्तामा भएको एक सकारात्मक संकेतका रूपमा हेरिएको छ।

संयुक्त राष्ट्र संघका लागि इरानी नियोगले वासिङ्टनले “अत्यधिक मागहरू” राखेर वार्तालाई असफलतातर्फ धकेलिरहेको आरोप लगाएको छ। अर्कोतर्फ, यदि वार्ता सफल नभएमा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको प्रशासनले इरानमाथि पुनः सैन्य हमला गर्ने तयारी गरिरहेको रिपोर्टहरू सार्वजनिक भएका छन्।

पाकिस्तानी सेनाप्रमुखको सक्रियता
पाकिस्तानी सेनाप्रमुख जनरल असिम मुनिर शुक्रबार तेहरान पुगेर इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीसँग अबेर रातिसम्म छलफल गरेका छन्। अराघचीले टेलिग्राममार्फत जानकारी दिए अनुसार, दुई पक्षबीच तनाव कम गर्न र कूटनीतिक पहलहरूलाई अगाडि बढाउने विषयमा गहन विचारविमर्श भएको छ।

यद्यपि, इरानी विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बाघेईले मुनिरको भ्रमणले मात्रै निर्णायक मोड आइसकेको मान्न नसकिने बताएका छन्। उनले अझै पनि दुई देशबीच गम्भीर मतभेदहरू बाँकी रहेको स्पष्ट पारे।

राष्ट्रपति ट्रम्पद्वारा छोराको विवाह रद्द
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले “सरकारको संवेदनशील परिस्थिति” लाई मध्यनजर गर्दै आफ्नै छोराको विवाहमा सहभागी नहुने घोषणा गरेका छन्। उनले हालको वार्तालाई “सम्झौता वा पुनः आक्रमण” बीचको निर्णायक मोड (बोर्डरलाइन) का रूपमा वर्णन गरेका छन्। ट्रम्पको यो कदमले इरानसँगको वार्ता संवेदनशील चरणमा पुगेको संकेत गरेको छ।

क्षेत्रीय कूटनीतिक दौडधुप
इरानी विदेशमन्त्री अराघचीले टर्की, इराक, कतार, ओमान र संयुक्त राष्ट्र संघका महासचिव एन्टोनियो गुटेर्रेससँग पनि टेलिफोन वार्ता गरी शान्ति प्रक्रियाबारे छलफल गरेका छन्।

यसैगरी, मध्यस्थकर्ताको भूमिका खेलिरहेका पाकिस्तानी प्रधानमन्त्री शहबाज सरिफ र विदेशमन्त्री इशाक दार चार दिने भ्रमणका लागि चीन प्रस्थान गरेका छन्। इरानको ठूलो व्यापारिक साझेदार चीनसँग यस संकट समाधानका लागि विशेष छलफल हुने अपेक्षा गरिएको छ।

संकटको पृष्ठभूमि
गत फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि गरेको आक्रमणसँगै यो क्षेत्रीय युद्ध सुरु भएको थियो। युद्धका कारण रणनीतिक रूपमा महत्वपूर्ण ‘हर्मुज जलसन्धि’ बन्द हुँदा विश्वव्यापी तेल आपूर्तिमा गम्भीर संकट उत्पन्न भएको छ र विश्व अर्थव्यवस्था प्रभावित भएको छ।

गत अप्रिल ८ मा युद्धविराम भए तापनि र इस्लामावादमा ऐतिहासिक प्रत्यक्ष वार्ताहरू भए पनि हालसम्म कुनै स्थायी समाधान निस्कन सकेको छैन। जसका कारण तेल संकट झन् गहिरिँदै गएको छ।