होचो भूभागदेखि अग्लो शिखरसम्मको साइनो: इलाममा ‘केचना कञ्चनजङ्घा रेस्सोन्सिबल टुरिजम मिट’
काठमाडौँ, जेठ २३ । नेपालको सबैभन्दा होचो भूभाग झापाको ‘केचना’ र विश्वको तेस्रो अग्लो शिखर ताप्लेजुङको ‘कञ्चनजङ्घा’ । भौगोलिक रूपमा दुई विपरीत उचाइमा रहेका यी दुई विन्दुलाई एउटै पर्यटकीय त्यान्द्रोमा उनेर पूर्वी नेपालको पर्यटनलाई नयाँ उचाइ दिने उद्देश्यका साथ पहाडकी रानी इलाममा आजदेखि दुई दिने ‘केचना-कञ्चनजङ्घा रेस्सोन्सिबल टुरिजम मिट’ सुरु भएको छ ।
इलाम नगरपालिका नगर पर्यटन प्रवर्द्धन समितिको आयोजनामा सदरमुकामस्थित गौतमबुद्ध सभागृहमा सुरु भएको यस सम्मेलनले पूर्वी नेपालको दिगो र जिम्मेवार पर्यटनका लागि एउटा बलियो प्रस्थानविन्दु कोर्ने अपेक्षा गरिएको छ । कोशी प्रदेशका पर्यटन, वन तथा वातावरणमन्त्री भीम पराजुलीले उद्घाटन गर्ने यस कार्यक्रममा तराईदेखि हिमाली क्षेत्रसम्मको जैविक विविधता र सांस्कृतिक विशिष्टतालाई एकीकृत रूपमा प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्य राखिएको छ ।
पर्यटकीय करिडोरको परिकल्पना
सम्मेलनको मुख्य आकर्षण नै केचनादेखि कञ्चनजङ्घासम्मलाई एउटै ‘पर्यटकीय करिडोर’का रूपमा विकास गर्ने अवधारणा हो । “हाम्रो लक्ष्य केवल पर्यटकको सङ्ख्या बढाउनु मात्र होइन, तराई, पहाड र हिमाललाई जोडेर स्थानीय समुदायले प्रत्यक्ष लाभ पाउने गरी जिम्मेवार पर्यटनको विकास गर्नु हो,” नगर पर्यटन प्रवर्द्धन समितिकी संयोजक सुशीला सापकोटा भन्छिन् ।
बहस र मन्थन: सीमापारदेखि हरित अर्थतन्त्रसम्म
दुई दिनसम्म चल्ने यस सम्मेलनमा नेपाल र भारतका पर्यटन विज्ञ, वातावरणविद् र जनप्रतिनिधिहरूबीच सघन छलफल हुँदैछ । जिम्मेवार पर्यटन, जैविक विविधता संरक्षण र हरित अर्थतन्त्रका विविध आयाममा राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय विज्ञहरूले आ-आफ्नो धारणा राख्नेछन् ।
कार्यक्रमको पहिलो दिन शनिबार ल्यान्डरोभर र्याली र सांस्कृतिक झाँकीले इलामको सडक गुञ्जायमान हुनेछ । अर्जुन कार्कीले ‘सीमा पार पर्यटन र वन्यजन्तु’का बारेमा प्रस्तुति दिनेछन् भने डा. प्रनिल उपाध्यायले ‘केचना-कञ्चनजङ्घा क्षेत्रका ट्रेकिङ रुट र सम्भावना’ बारे चर्चा गर्नेछन् । त्यस्तै, रेडपाण्डा नेटवर्कका राम रिमालले दुर्लभ रातो हाब्रे (रेडपाण्डा) को अवस्था र केशव द्यौरालीले यस क्षेत्रका प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्यबारे कार्यपत्र प्रस्तुत गर्ने कार्यतालिका छ ।
यस सम्मेलनमा सीमापार पर्यटनका अवसरहरूबारे पश्चिम बङ्गालका राज बासु, पर्यटनकर्मी सदीक्षा कार्की र नेपाल पर्यटन बोर्डका सूर्य थपलिया लगायतले मन्थन गर्नेछन् ।
साहित्य र पाक कलाको सङ्गम
सम्मेलन केवल प्राविधिक बहसमा मात्र सीमित छैन । यसले कला र स्वादलाई पनि सँगै गाँसेको छ । लेखक वासुदेव बरालको कृति ‘कोशी गन्तव्य, अनुभव र सम्भावना’ मा आधारित रहेर साहित्यकार प्रकाश थाम्सुहाङले परिचर्चा गर्नेछन् । दोस्रो दिन भारतका सेफ साइकुमार शर्माले ‘पाककला’ सम्बन्धी प्रस्तुति दिनेछन् भने पर्यटनमा हरित लगानी र वित्तीय साझेदारीबारे विभिन्न बैङ्किङ तथा व्यावसायिक क्षेत्रका प्रतिनिधिबीच छलफल हुनेछ ।
नीतिगत प्रतिबद्धताको खोजी
पूर्वी नेपालको पर्यटनलाई अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा चिनाउन नीतिगत तहमा के भइरहेको छ ? भन्ने प्रश्नको उत्तर खोज्न प्रतिनिधिसभा सदस्यहरू निश्कल राई (इलाम), नरेन्द्र केरुङ (पाँचथर) र तिलकुमार मेन्याङ्बो (ताप्लेजुङ) बीच विशेष प्यानल छलफल समेत आयोजना गरिएको छ । यसले राज्यको नीति र स्थानीय आवश्यकताबीचको खाडल पुर्न मद्दत गर्ने आयोजकको विश्वास छ ।
इलाम नगरपालिकाले ९ लाख रुपैयाँ सहयोग उपलब्ध गराएको यस कार्यक्रममा स्थानीय उत्पादनको प्रदर्शनी, इलामेली परिकार र ‘ल्यान्डस्केप ग्यालरी’ को समेत व्यवस्था गरिएको छ । सहभागीहरूलाई इलामका प्रसिद्ध पर्यटकीयस्थल माईपोखरी, छिन्टापु र सन्दकपुरको अवलोकन भ्रमण गराउने योजना आयोजक सचिव अर्जुन पोखरेलले सुनाए ।
अन्तुको सूर्योदय, कन्यामको चियाबारी र सन्दकपुरको हिमशृङ्खलाले प्रख्यात इलामले यो सम्मेलनमार्फत पूर्वी नेपाललाई एउटा जिम्मेवार पर्यटकीय हबको रूपमा चिनाउने जमर्को गरेको छ । तराईको तातो हावादेखि हिमालको चिसो सिरेटोसम्मलाई एउटै मालामा गाँस्ने यो ‘केचना-कञ्चनजङ्घा’ अवधारणाले नेपालको पर्यटनमा नयाँ आयाम थप्ने पक्का छ ।
