युद्धको मैदानदेखि तथ्याङ्कसम्म : इरानी क्षेप्यास्त्र क्षमतामा ट्रम्पको विरोधाभासपूर्ण दाबी

काठमाडौँ, जेठ २३ ।  मध्यपूर्वमा बढ्दै गएको सैन्य तनाव र कूटनीतिक रस्साकस्सीका बीच अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानको सामरिक क्षमताका बारेमा नयाँ धारणा सार्वजनिक गर्नुभएको छ । एनबीसी न्यूजको प्रसिद्ध कार्यक्रम ‘मिट द प्रेस’ का लागि दिनुभएको एक विशेष अन्तर्वार्तामा उहाँले इरानको क्षेप्यास्त्र भण्डार अब निकै कमजोर अवस्थामा पुगेको दाबी गर्नुभएको हो ।

राष्ट्रपति ट्रम्पका अनुसार अमेरिकी कारबाहीका कारण इरानको सैन्य शक्तिमा ठूलो ह्रास आएको छ । उहाँले भन्नुभयो, “तेहरानसँग अब आफ्नो पुरानो मिसाइल क्षमताको केवल २१ देखि २२ प्रतिशत मात्र बाँकी छ। हामीले उनीहरूको युद्ध गर्ने क्षमतालाई व्यापक रूपमा नष्ट गरिदिएका छौँ ।”

तथ्याङ्कमा फेरबदल
राष्ट्रपतिज्यूले प्रस्तुत गर्नुभएको यो तथ्याङ्क उहाँकै अघिल्लो दाबीभन्दा केही फरक देखिएको छ । गत मे महिनामा उहाँले इरानसँग १८ प्रतिशत मात्र क्षेप्यास्त्र बाँकी रहेको उल्लेख गर्नुभएको थियो । अहिले सो आँकडा केही बढेर २२ प्रतिशत पुगेको जानकारी उहाँले दिनुभएको छ। यसले इरानको सैन्य सामर्थ्यका बारेमा ह्वाइट हाउसले गरिरहेको सूक्ष्म अध्ययनलाई प्रतिविम्बित गर्दछ ।

धरातलीय यथार्थ र बढ्दो चुनौती
एकतर्फ राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानलाई रक्षात्मक अवस्थामा पुगेको बताइरहनुभएको छ भने अर्कोतर्फ खाडी क्षेत्रमा सैन्य गतिविधिहरू अझै रोकिएका छैनन् । शुक्रबार मात्रै इरानी पक्षले ओमानको खाडीमा रहेका दुई अमेरिकी युद्धपोतलाई लक्षित गर्दै ‘चेतावनीस्वरूप’ क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेको बताएको छ । यसैगरी, कुवेतले पनि इरानबाट प्रहार गरिएका ३० वटा ब्यालेस्टिक क्षेप्यास्त्रहरूलाई विफल पारेको दाबी गरेको छ ।

यस्तो असहज परिस्थितिका बीच पनि राष्ट्रपति ट्रम्पले कूटनीतिक निकासको सम्भावनालाई जीवितै राख्नुभएको छ । उहाँले इरानसँग सम्झौतामा पुग्नुको विकल्प नभएको धारणा राख्नुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “उनीहरू (इरानीहरू) अझै पनि केही शक्तिशाली छन् र घमण्ड पनि गर्छन्, किनभने उनीहरूसँग अझै केही घातक हतियारहरू बाँकी छन् ।”

गुप्तचर निकाय र राष्ट्रपतिबीचको विरोधाभास
राष्ट्रपति ट्रम्पको यो दाबी र अमेरिकी गुप्तचर निकायको प्रतिवेदनमा भने केही भिन्नता देखिएको छ । न्यूयोर्क टाइम्समा प्रकाशित एक विवरणअनुसार, अमेरिकी गुप्तचर अधिकारीहरूले सांसदहरूलाई दिएको जानकारीमा इरानले आफ्ना अधिकांश क्षेप्यास्त्र केन्द्रहरूलाई पुनः सक्रिय तुल्याएको उल्लेख गरिएको छ ।

गुप्तचर प्रतिवेदनका अनुसार इरानसँग अझै पनि युद्धपूर्वको तुलनामा झण्डै ७० प्रतिशत क्षेप्यास्त्र भण्डार सुरक्षित रहेको अनुमान गरिएको छ । राष्ट्रपतिज्यूले व्यक्त गर्नुभएको २२ प्रतिशत र गुप्तचर निकायको ७० प्रतिशतको यो भिन्नताले मध्यपूर्वको वास्तविक अवस्था झन् जटिल र रहस्यमय बनाएको छ ।

तथ्याङ्कको यो द्वन्द्वका बाबजुद राष्ट्रपति ट्रम्पज्यू आफ्नो अडानमा स्पष्ट देखिनुहुन्छ। उहाँले इरानको सैन्य शक्तिलाई कमजोर बनाइएको र अब वार्ताको टेबुलमा आउनुको विकल्प नभएको सन्देश दिनुभएको छ । आगामी दिनमा यी विरोधाभासपूर्ण दाबीहरू र धरातलीय गतिविधिले मध्यपूर्वको राजनीतिलाई कुन दिशा दिनेछन् भन्ने कुरा प्रतिक्षाको विषय बनेको छ ।