अमेरिकी राजनीतिमा माहा-मम्सहरूको उदय: विषादीविरुद्धको लडाइँ र ह्वाइट हाउससँगको टकराव
वासिङ्टन, डीसी (एजेन्सी), , २२ जेठ। अमेरिकामा पछिल्लो समय ‘माहा मम्स’ भनिने प्रभावशाली महिलाहरूको एउटा समूहले खाद्य पदार्थमा प्रयोग हुने विषादीविरुद्ध ठूलो राजनीतिक अभियान चलाइरहेको छ। ‘मेक अमेरिका हेल्दी अगेन’ (MAHA) नाराका साथ अघि बढेको यो समूहले अमेरिकी संसद (कांग्रेस) देखि ह्वाइट हाउससम्म आफ्नो प्रभाव विस्तार गर्न खोजिरहेको छ।
विशेषगरी, विश्वकै चर्चित झारनाशक विषादी ‘ग्लाइफोसेट’ ले क्यान्सर गराउने दाबी गर्दै उनीहरूले बहुराष्ट्रिय कम्पनी ‘बायर’ विरुद्ध मोर्चाबन्दी गरेका छन्।
को हुन् ‘माहा मम्स’?
यो समूहमा सामाजिक सञ्जालका प्रभावशाली व्यक्ति र अभियानकर्मीहरू सामेल छन्। यसको नेतृत्व ‘ग्लाइफोसेट गर्ल’ का रूपमा चिनिने केली रायरसन, ‘फुड बेब’ भनिने वानी हरि र ‘मम्स अक्रस अमेरिका’ की जेन हनिकट जस्ता महिलाहरूले गरिरहेका छन्।
यीमध्ये अधिकांश महिलाहरू शिक्षित, धनी र प्रतिष्ठित विश्वविद्यालयबाट स्नातक गरेका छन्। उनीहरूले आफ्ना बालबालिकामा देखिएका एलर्जी, दम र अन्य स्वास्थ्य समस्याहरूको कारण ‘विषादीयुक्त खानपान’ भएको निष्कर्ष निकाल्दै यो अभियान सुरु गरेका हुन्। रोबर्ट एफ. केनेडी जुनियर को चुनावी अभियानलाई साथ दिएका यी महिलाहरू अहिले ट्रम्प प्रशासनलाई आफ्नो एजेन्डामा ल्याउन दबाब दिइरहेका छन्।
सर्वोच्च अदालत र ह्वाइट हाउसको ‘धोका’
अप्रिल २७ मा अमेरिकी सर्वोच्च अदालत बाहिर ‘पिपल भर्सेज पोइजन’ (जनता विरुद्ध विष) र्याली आयोजना गरियो। अदालत भित्र ‘मन्सेन्टो (बायर) विरुद्ध डार्नेल’ मुद्दाको सुनुवाइ भइरहेको थियो, जसले विषादीका कारण क्यान्सर भएको भन्दै कम्पनीमाथि मुद्दा हाल्न पाउने जनताको अधिकारलाई सीमित गर्न सक्थ्यो।
आन्दोलनकारीहरूको आशा थियो कि राष्ट्रपति ट्रम्पले उनीहरूलाई साथ दिनेछन्। तर, ट्रम्प प्रशासनले अदालतमा बायर कम्पनीको पक्ष लियो। यसबाट आन्दोलनकारीहरू आक्रोशित बनेका छन्। केली रायरसनले भनिन्, “जनताको सट्टा ठूला कर्पोरेट घरानालाई बचाउने सरकारले सार्वजनिक सेवा गर्दैन।”
त्यस्तै, राष्ट्रिय सुरक्षाको बहानामा ग्लाइफोसेटको उत्पादन बढाउन दिइएको कार्यकारी आदेश र स्वास्थ्य मन्त्री केनेडीको फेरिएको अडानले पनि ‘माहा मम्स’ हरूलाई चिन्तित तुल्याएको छ।
संसदमा ठूलो सफलता
ह्वाइट हाउसबाट निरास भए पनि यी आमाहरूले अमेरिकी संसदको तल्लो सदन मा भने ठूलो सफलता हात पारेका छन्। ‘फार्म बिल’ मा विषादी उत्पादक कम्पनीहरूलाई कानुनी संरक्षण दिने एउटा प्रावधान थप्ने तयारी थियो।
तर, ‘माहा मम्स’ हरूको तीव्र दबाब र सामाजिक सञ्जालमा चलाइएको अभियानका कारण ७३ जना रिपब्लिकन सांसदहरूले विपक्षी डेमोक्र्याटहरूसँग मिलेर सो प्रावधान हटाउन मतदान गरे। यो उनीहरूका लागि एउटा ठूलो राजनीतिक जित मानिएको छ। उनीहरूले आफ्ना माग नमान्ने सांसदहरूलाई आउँदो ‘मिडटर्म’ निर्वाचनमा हराउने चेतावनी समेत दिएका छन्।
विज्ञान र विवाद
यो आन्दोलनले अमेरिकामा एउटा नयाँ बहस छेडिदिएको छ। कतिपयले यसलाई ‘छद्म-विज्ञान’ ) फैलाएको आरोप लगाएका छन्, विशेषगरी खोप (Vaccine) सम्बन्धी उनीहरूको धारणालाई लिएर। स्वास्थ्य मन्त्री केनेडीले सीडीसी का खोप विज्ञहरूलाई हटाएर आफ्ना मान्छे नियुक्ति गर्नु र बालबालिकाको खोप तालिकाबाट केही खोप हटाउनुलाई धेरैले संशयका साथ हेरेका छन्।
यद्यपि, वातावरणविद्हरू भने खानपानमा बढ्दो रसायनको प्रयोगप्रति उनीहरूले उठाएको चिन्ता जायज रहेको बताउँछन्। स्ट्यानफोर्ड विश्वविद्यालयकी प्रोफेसर ट्रेसी उड्रफका अनुसार बालबालिकाहरू विषाक्त रसायनप्रति बढी संवेदनशील हुन्छन् र वर्तमान नियमन प्रणालीले उनीहरूको पर्याप्त सुरक्षा गर्न सकेको छैन।
शक्ति र प्रभावको लडाइँ
अहिले अमेरिकामा एकातिर ‘बिग ओइल’ र ‘बिग केमिलकल’ जस्ता शक्तिशाली औद्योगिक घरानाहरू छन् भने अर्कोतिर सामाजिक सञ्जालमार्फत संगठित भएका ‘माहा मम्स’ हरू। यो लडाइँ केवल स्वास्थ्यको मात्र नभई राजनीतिक शक्तिको पनि हो।
के यो समूहले आउँदो निर्वाचनमा मतदातालाई प्रभावित पार्न सक्ला? र, के ट्रम्प प्रशासनले आफ्ना ‘कर्पोरेट’ मित्रहरूलाई छाडेर यी आमाहरूको कुरा सुन्ला? यसले नै अमेरिकी स्वास्थ्य नीतिको भविष्य तय गर्नेछ।(स्रोतः अन्तराष्ट्रिय समाचार एजेन्सीहरु)
