स्थानीय सरकारमा महिला नेतृत्वको बलियो पदचाप : सुनिता डंगोलको सुझबुझमा काठमाडौँले पायो नयाँ बजेट
काठमाडौँ, असार १७ । काठमाडौँ महानगरपालिकाको राजनीतिक र प्रशासनिक इतिहासमा बिहीबार एउटा सुखद र ऐतिहासिक दृश्य देखियो । राष्ट्रिय सभा गृहको हलमा नगर सभाको १९ औँ अधिवेशनको चौथो बैठक बसिरहँदा हलमा एउटा फरक खालको आत्मविश्वास र एकताको वातावरण थियो । त्यो वातावरणको केन्द्रमा थिइन्, कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोल ।
नेपालको संघीय राजधानी र देशकै ठूलो महानगरको बागडोर सम्हालिरहेकी डंगोलले आफ्नो नेतृत्व क्षमताको परिचय दिँदै आर्थिक वर्ष २०८३/०८४ का लागि प्रस्तुत गरेको २५ अर्ब ८८ करोड ३० लाख ५५ हजार रुपैयाँको बजेट, आर्थिक विधेयक र विनियोजन विधेयकलाई नगर सभाबाट सर्वसम्मत पारित गराउन सफल भएकी छिन् ।
नेतृत्वको परीक्षा र सर्वसम्मतिको मार्ग
स्थानीय सरकारमा दलीय राजनीति र नीतिगत मतभेदका कारण बजेट पारित हुनु चुनौतीपूर्ण मानिन्छ । तर, सुनिता डंगोलले असार ४ गते पेश गरेको नीति, कार्यक्रम र बजेटमाथि भएको छलफलमा उनी एक कुशल सहजकर्ताका रूपमा प्रस्तुत भइन् । सभामा विभिन्न वडाका अध्यक्ष र सदस्यहरूले राखेका सुझाव र संशोधन प्रस्तावहरूलाई उनले केवल सुनिनन् मात्र, बरु ती रचनात्मक सुझावहरूलाई बजेटमा समेट्ने प्रतिवद्धतासहित सबैको मन जितिन् ।
आशामान संगत, रोजिना श्रेष्ठ, मचाराजा महर्जनदेखि शर्मिला परियारसम्मका जनप्रतिनिधिहरूले शहरी व्यवस्थापन र विकासका लागि राखेका फरकफरक रायलाई उनले धैर्यतापूर्वक सम्बोधन गरिन् । जसको परिणामस्वरुप, कुनै पनि विरोध वा अवरोधबिना २५ अर्ब ८८ करोड भन्दा बढीको विशाल बजेट सर्वसम्मत पारित भयो । यो उनको राजनीतिक परिपक्वता र समन्वयकारी भूमिकाको प्रमाण हो ।
विकासको स्पष्ट खाका
पारित भएको बजेटमध्ये सञ्चित कोषतर्फ २५ अर्ब १३ करोड ३० लाख ५५ हजार रुपैयाँ र बाह्य व्ययभार ७५ करोड रुपैयाँ छुट्याइएको छ । डंगोलको नेतृत्वमा महानगरले केवल अंकको वितरण मात्र गरेको छैन, बरु नीतिगत सुधारमा पनि ठूलो फड्को मारेको छ ।
विधायन समितिका संयोजक मचाराजा महर्जनमार्फत सभामा जनस्वास्थ्य ऐन, शिक्षा ऐन, विवाद निरुपण कार्यविधि ऐन, विपद व्यवस्थापन ऐन र कर्मचारी सेवा ऐनका महत्वपूर्ण संशोधनहरू पेश भएका छन् । यसले के देखाउँछ भने सुनिता डंगोलको ध्यान पूर्वाधार विकाससँगै महानगरको कानूनी र संस्थागत सुदृढीकरणमा पनि उत्तिकै केन्द्रित छ ।
महिला नेतृत्वको एउटा प्रेरक नमूना
स्थानीय तहमा महिलाहरूले निर्णायक तहमा बसेर काम गर्न सक्दैनन् भन्ने संकीर्ण सोचलाई डंगोलको कार्यशैलीले गतिलो जवाफ दिएको छ । महानगरका ५३ औँ कार्यपालिका बैठकदेखि नगर सभाको चौथो बैठकसम्म उनले प्रदर्शन गरेको ‘कमान्ड’ र सहभागितामूलक लोकतन्त्रप्रतिको निष्ठाले काठमाडौँ महानगरपालिकालाई एउटा नयाँ दिशा दिएको छ ।
सबैलाई समेटेर अघि बढ्ने उनको स्वभाव र विकासप्रतिको स्पष्ट दृष्टिकोणले गर्दा नै आज काठमाडौँले विवादरहित ढंगले आगामी वर्षको विकासको नक्सा कोर्न सफल भएको हो । नगर सभाको आगामी पाँचौँ बैठक असार २३ गतेका लागि तय गरिएको छ, जहाँ थप ऐन र प्रस्तावहरूमाथि छलफल हुनेछ ।
सुनिता डंगोलको यो सफलता केवल काठमाडौँ महानगरको सफलता मात्र होइन, यो समग्र नेपालको स्थानीय सरकारमा महिला नेतृत्वले पुर्याउन सक्ने सकारात्मक प्रभावको एउटा बलियो मानक पनि हो । नेतृत्वमा युवा जोश र महिलाको सुझबुझ मिसिँदा कसरी संस्थागत लक्ष्यहरू सहजै प्राप्त गर्न सकिन्छ भन्ने काठमाडौँ महानगरपालिकाको यो अधिवेशनले सिद्ध गरेको छ ।
