टोरोन्टो, क्यानडा । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको व्यापार युद्ध चर्किँदै गएपछि क्यानडामा स्वदेशी उत्पादन प्रयोग गर्ने अभियान थप बलियो बन्दै गएको छ। अमेरिकी सामान बहिष्कार गर्दै क्यानडामै उत्पादित वस्तु खरिद गर्ने प्रवृत्ति बढे पनि नयाँ अमेरिकी तथा क्यानडेली प्रतिशोधात्मक करका कारण उपभोक्तामाथि मूल्यवृद्धिको दबाब बढ्ने चिन्ता देखिएको छ।

टोरोन्टोको एक किराना पसलमा अहिले क्यानडामा उत्पादित वस्तु पहिचान गर्न रातो मेपल पातको चिन्ह राखिएको देखिन्छ। उपभोक्ताका लागि यो चिन्ह स्थानीय उत्पादन रोज्ने एउटा सहज माध्यम बनेको छ।

सफ्टवेयर डेभलपर माटेउस गुजरेल पनि पछिल्लो समय सामान किन्दा ‘क्यानडेली उत्पादन’लाई प्राथमिकता दिन थालेका छन्। उनले अमेरिकी ब्रान्डको बदाम दूध परिवर्तन गरेका छन् भने अमेरिकी स्पार्कलिङ वाटर ‘LaCroix’ को सट्टा क्यानडेली विकल्प रोज्न थालेका छन्।

“क्यानडेली भएको स्पष्ट रूपमा थाहा हुने वस्तु छ भने हामी त्यही रोज्छौँ,” गुजरेलले भने।

अमेरिकी सामान बहिष्कारको लहर

ट्रम्प पुनः अमेरिकी राष्ट्रपति बनेपछि क्यानडा र अमेरिकाबीचको सम्बन्ध व्यापार विवादका कारण तनावपूर्ण बन्दै गएको छ। ट्रम्पले क्यानडामाथि विभिन्न चरणमा कर लगाउनुका साथै क्यानडालाई अमेरिकाको ‘५१औँ राज्य’ बनाउने अभिव्यक्ति दिँदै आएका छन्।

यसले क्यानडामा अमेरिकी सामान बहिष्कार गर्ने र स्वदेशी उत्पादनलाई समर्थन गर्ने अभियानलाई थप बल दिएको छ।

बजार अनुसन्धान संस्था ‘न्यारेटिभ रिसर्च’की प्रमुख सञ्चालन अधिकृत मार्गरेट च्यापम्यानका अनुसार क्यानडेली नागरिकमा स्वदेशी उत्पादन रोज्ने भावना क्षणिक नभई निरन्तर बलियो भइरहेको छ।

उनका अनुसार पछिल्लो करिब डेढ वर्षदेखि गरिएको अध्ययनले क्यानडेली उपभोक्ताहरूमा आफ्नै देशका उत्पादन र व्यवसायलाई समर्थन गर्ने प्रवृत्ति कायम रहेको देखाएको छ।

२० अर्ब डलरको व्यापारमा नयाँ कर

अमेरिका र क्यानडाबीचको व्यापार तनाव अगस्टको अन्त्यतिर थप चर्किएको थियो। वार्ता असफल भएपछि ट्रम्प प्रशासनले करिब २० अर्ब डलर मूल्यका क्यानडेली वस्तुमाथि ५० प्रतिशतसम्मको नयाँ कर लगाउने निर्णय गरेको थियो। प्रभावित वस्तुमा मेसिनरी, कपडा तथा हकी स्टिकलगायत उत्पादन छन्।

अमेरिकी कर अगस्ट २२ देखि लागू भएको थियो। त्यसको जवाफमा क्यानडाले मंगलबार करिब २० अर्ब डलर बराबरका अमेरिकी आयातित वस्तुमाथि १५ देखि ५० प्रतिशतसम्मको प्रतिशोधात्मक कर लागू गरेको छ।

क्यानडाका प्रधानमन्त्री मार्क कार्नीले अमेरिकी पक्षले वार्ताको अन्तिम चरणमा क्यानडाका लागि “आर्थिक रूपमा अनुपयुक्त र अन्यायपूर्ण” माग अघि सारेको आरोप लगाएका छन्।

क्यानडाले स्टिल, आल्मुनियमदेखि दुग्धजन्य पदार्थ, विद्युतीय उपकरण, कपडा र सौन्दर्य सामग्रीसम्मका अमेरिकी वस्तुलाई नयाँ करको दायरामा राखेको छ।

उपभोक्ताले कहिलेदेखि मूल्यवृद्धि महसुस गर्लान्?

हालसम्म धेरै क्यानडेली उपभोक्ताले दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्यमा ठूलो वृद्धि महसुस नगरेको बताएका छन्। अर्थशास्त्रीहरूका अनुसार तत्कालै ठूलो प्रभाव नदेखिनु अस्वाभाविक होइन।

‘अक्सफोर्ड इकोनोमिक्स’का अनुसार नयाँ करबाट औसत उपभोक्ताको किनमेल टोकरीमा प्रत्यक्ष प्रभावित हुने हिस्सा करिब ०.२५ प्रतिशत मात्र छ। क्यानडाले लक्षित गरेका धेरै वस्तु प्रत्यक्ष रूपमा उपभोक्ताले खरिद गर्नेभन्दा व्यवसायहरूले प्रयोग गर्ने सामग्री हुन्।

तर यसको अप्रत्यक्ष असर भने विस्तारै उपभोक्तासम्म पुग्न सक्ने विशेषज्ञहरूको भनाइ छ।

उदाहरणका लागि खाद्य सामग्रीमा प्रत्यक्ष कर नलागे पनि तिनको प्याकेजिङमा प्रयोग हुने धातुका क्यान, सिसाका बोतल र प्लास्टिकजस्ता सामग्रीमा कर लाग्न सक्छ। त्यसले अन्ततः खाद्य वस्तुको मूल्यसमेत बढाउन सक्छ।

खुद्रा बजार विश्लेषक ब्रुस विन्डरका अनुसार धेरै पसलमा कर लागू हुनुअघि खरिद गरिएको पुरानो मौज्दात रहेकाले तत्काल मूल्य बढेको नदेखिएको हुन सक्छ।

“आगामी केही सातामा पसलका सामानको मूल्य बढेको देखिन सक्छ,” उनले भने।

अहिलेको अवस्थामा नयाँ करको प्रत्यक्ष आर्थिक भारको ठूलो हिस्सा व्यवसायहरूले नै वहन गर्ने अनुमान गरिएको छ। अक्सफोर्ड इकोनोमिक्सका अनुसार प्रतिशोधात्मक करको कम्तीमा आधा लागत व्यवसायले तथा करिब २० प्रतिशत लागत घरपरिवारले उच्च मूल्यका रूपमा वहन गर्नुपर्ने हुन सक्छ।

तर २५ देखि ५० प्रतिशतसम्मका उच्च कर लामो समय कायम रहेमा खुद्रा व्यवसायले मात्रै त्यसको भार धान्न नसक्ने विन्डरको भनाइ छ।

‘क्यानडेली सामान’का लागि कति बढी तिर्न तयार छन् उपभोक्ता?

व्यापार युद्धको प्रभाव देखिँदा क्यानडेली उपभोक्ता आफैं पनि महँगीको दबाबमा छन्। वित्त क्षेत्रमा कार्यरत मीदा बुजेरीले सकेसम्म क्यानडेली सामान खरिद गर्ने र अमेरिकी उत्पादनबाट टाढा रहने प्रयास गरिरहेको बताइन्।

उनका लागि यो आर्थिक निर्णयसँगै ट्रम्पको नीतिप्रतिको असहमतिको अभिव्यक्ति पनि हो।

तर स्वदेशी उत्पादनका लागि अत्यधिक बढी मूल्य तिर्नुपर्ने अवस्था आएमा आफ्नो निर्णय परिवर्तन हुन सक्ने उनी स्वीकार गर्छिन्।

“कुनै बिन्दुमा पुगेर यो अत्यधिक भयो भन्ने लाग्न सक्छ। मेरो किराना खर्च नै धेरै बढ्यो भने सोच्नुपर्ने हुन्छ,” उनले भनिन्।

यद्यपि, हालसम्मका अध्ययनले क्यानडेली उत्पादनप्रतिको उपभोक्ता प्रतिबद्धता बलियो रहेको देखाएका छन्।

न्यारेटिभ रिसर्चको एउटा अध्ययनमा ७६ प्रतिशत सहभागीले १२० क्यानडेली डलर पर्ने पूर्ण रूपमा क्यानडेली किराना सामानको टोकरी रोजेका थिए। यसको तुलनामा अमेरिकाबाट ल्याइएका हुन सक्ने १०० डलरको सस्तो टोकरी विकल्पमा थियो।

क्यानडेली सामानको मूल्य बढाएर १४० डलर पुर्‍याउँदा पनि ७० प्रतिशत सहभागीले त्यही टोकरी रोज्ने बताएका थिए।

“मानिसहरूले त्यसो गर्ने बताएका थिए र अहिले गरिरहेका पनि छन्। कठिन आर्थिक अवस्थामा समेत क्यानडेली व्यवसायलाई समर्थन गर्न मानिसहरू आफ्नो आम्दानीको केही बढी हिस्सा खर्च गर्न तयार छन्,” च्यापम्यानले भनिन्।

गुजरेल पनि आवश्यक परे क्यानडेली उत्पादनका लागि बढी रकम तिर्न तयार छन्। तर कुनै वस्तुको मूल्य अमेरिकी विकल्पभन्दा दोब्बर भएमा भने आफूले पुनर्विचार गर्ने उनको भनाइ छ।

अबको मुख्य परीक्षा

विशेषज्ञहरूका अनुसार क्यानडामा बढिरहेको ‘बाइ क्यानडियन’ अभियानको वास्तविक परीक्षा उपभोक्ताहरू स्वदेशी उत्पादन रोज्न चाहन्छन् कि चाहँदैनन् भन्ने होइन।

मुख्य प्रश्न उनीहरूले त्यसका लागि कति बढी रकम तिर्न सक्छन् भन्ने हो।

अमेरिका–क्यानडा व्यापार युद्ध लम्बिँदै जाँदा मूल्यवृद्धि, रोजगारीमा सम्भावित असर र आर्थिक अनिश्चितताले क्यानडेली उपभोक्ताको स्वदेशी उत्पादनप्रतिको प्रतिबद्धतालाई आगामी दिनमा थप परीक्षण गर्ने देखिएको छ।