हर्मुजमा इरानी व्यावसायिक पानीजहाजमाथि आक्रमण, एकको मृत्यु; यमनमा हुथी–सरकारी सेनाबीच भिडन्त तीव्र

तेहरान । रणनीतिक जलमार्ग स्ट्रेट अफ हर्मुज नजिकै इरानी व्यावसायिक पानीजहाजमाथि आक्रमण हुँदा एक जनाको मृत्यु भएको छ भने तीन जना घाइते भएका छन्। इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार आइतबार बिहान क्यूशम टापु नजिक जहाजलाई प्रहार गरिएको थियो। बेलायती समुद्री सुरक्षा निकायले पनि उक्त क्षेत्रमा एउटा पानीजहाजमा प्रक्षेप्यास्त्रबाट क्षति पुगेको जानकारी दिएको छ। आक्रमणको जिम्मेवारी भने तत्काल पुष्टि भएको छैन।

इरानी अधिकारीहरूले घटनालाई ‘आतंकवादी’ आक्रमण भनेका छन्। केही इरानी अधिकारीले यसका लागि अमेरिकालाई जिम्मेवार ठहर गर्दै कडा आरोपसमेत लगाएका छन्। तर स्वतन्त्र रूपमा आक्रमणको जिम्मेवार पक्ष पुष्टि भइसकेको छैन।

हर्मुजमा पछिल्लो घटनाले विश्वको महत्वपूर्ण ऊर्जा तथा व्यापारिक मार्गमा सुरक्षाको चिन्ता थप बढाएको छ। इरान, अमेरिका र इजरायलबीच जारी तनावका कारण यस जलमार्गबाट हुने व्यावसायिक जहाज आवतजावत यसअघि नै प्रभावित हुँदै आएको छ। हर्मुज विश्वको तेल आपूर्तिका लागि अत्यन्त महत्वपूर्ण जलमार्ग मानिन्छ।

बाब अल–मन्देबमा पनि तनाव बढ्दो

यसैबीच, यमनको रेड सी तटीय क्षेत्रमा इरानसमर्थित हुथी विद्रोही र अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता प्राप्त यमनी सरकारसमर्थित सेनाबीचको संघर्ष थप चर्किएको छ। हुथीहरूले रेड सीतर्फको रणनीतिक क्षेत्रमा आफ्नो प्रभाव विस्तार गरिरहेका छन् भने सरकारी तथा सहयोगी सेनाले प्रतिकार अभियान तीव्र पारेका छन्।

रणनीतिक बाब अल–मन्देब जलडमरूमध्य नजिक हुथीहरूको बढ्दो उपस्थितिले विश्वव्यापी समुद्री व्यापार र ऊर्जा आपूर्तिमा थप जोखिम सिर्जना गरेको छ। Reuters का अनुसार हुथीहरूको पछिल्लो सैन्य प्रगतिले उनीहरूलाई उक्त महत्वपूर्ण समुद्री मार्गमाथि दबाब बढाउने क्षमता दिएको छ।

हिंसाका कारण यमनमा ठूलो संख्यामा सर्वसाधारण विस्थापित भएका छन्। विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार पछिल्लो चरणको संघर्षमा एक हजारभन्दा बढी मानिस मारिएका वा घाइते भएका छन् र दसौं हजार विस्थापित भएका छन्।

हुथीहरूले दक्षिणी साउदी अरबतर्फ पनि ड्रोन तथा क्षेप्यास्त्र आक्रमण गरेको दाबी गरेका छन्। साउदी पक्षले हुथी प्रहारका कारण जाजान क्षेत्रमा दुई जना घाइते भएको र एउटा मस्जिदमा क्षति पुगेको जनाएको छ। हुथीहरूले भने साउदी सैन्य आधारलाई लक्षित गरेको बताएका छन्।

हर्मुज संकट समाधानका लागि ओमानमा वार्ता

क्षेत्रीय तनाव बढिरहेका बेला इरान र खाडी मुलुकहरूबीच सोमबार ओमानमा स्ट्रेट अफ हर्मुजसम्बन्धी वार्ता हुँदैछ। बैठकमा सुरक्षित समुद्री आवागमन र जलमार्ग व्यवस्थापनका विषयमा छलफल हुने अपेक्षा गरिएको छ।

तर सोमबारको बैठकबाट तत्कालै औपचारिक सम्झौता हुने सम्भावना नरहेको एक वरिष्ठ इरानी अधिकारीले बताएका छन्। Reuters का अनुसार इरानले हर्मुज हुँदै जाने पानीजहाजबाट शुल्क उठाउने व्यवस्थासहितको प्रस्ताव अघि सारेको छ, जसमा ओमानले सहमति जनाइसकेको छैन।

बहराइनले भने बैठकमा सहभागी नहुने संकेत दिएको छ। यसले हर्मुजमा सुरक्षित समुद्री आवागमन सुनिश्चित गर्ने क्षेत्रीय प्रयास थप जटिल बन्न सक्ने देखिएको छ।

हर्मुज र बाब अल–मन्देब दुवै जलमार्गमा एकै समयमा बढिरहेको सैन्य तनावले विश्वव्यापी तेल आपूर्ति, समुद्री व्यापार र क्षेत्रीय सुरक्षामाथि थप दबाब सिर्जना गरेको छ। विशेषज्ञहरूले दुवै जलमार्गमा अस्थिरता लम्बिए विश्व बजारमा ऊर्जा मूल्य र ढुवानी लागत अझ बढ्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्।