काठमाडौँ, १४ कात्तिक । यमनमा पुनः चर्किएको लडाइँका कारण अगस्टयता कम्तीमा २ लाख ९० हजार मानिस घरबार छाड्न बाध्य भएका छन्। संयुक्त राष्ट्रसंघीय मानवीय मामिला समन्वय कार्यालय (ओचा) का अनुसार विस्थापितहरूमा गर्भवती महिलाहरू सबैभन्दा गम्भीर जोखिममा रहेका छन्।

अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा मान्यताप्राप्त सरकारप्रति वफादार सेना र हुथी विद्रोहीबीचको भिडन्त विशेषगरी तइज प्रान्त र तटीय क्षेत्रमा तीव्र भएको छ। लडाइँमा हजारौँको ज्यान गएको बताइएको छ।

गर्भवती महिलाको अवस्था चिन्ताजनक

हालै विस्थापित भएकाहरूमध्ये करिब ६ हजार १०० गर्भवती महिला रहेको राष्ट्रसंघीय जनसंख्या कोष (युएनएफपिए) ले अनुमान गरेको छ। तीमध्ये ६०० जनाको प्रसूति आगामी दुई हप्ताभित्र हुने अपेक्षा छ।

राष्ट्रसंघले विस्थापन शिविरमा मोबाइल स्वास्थ्य टोली र सुँडेनीहरू पठाएको छ। त्यसैगरी मातृ स्वास्थ्य सामग्री वितरण गर्दै आएको छ।

ओचाको शुक्रबार प्रकाशित प्रतिवेदनले यमनमा रहेका ६५ हजार शरणार्थी तथा शरण खोज्नेहरूको अवस्था तीव्र रूपमा बिग्रिरहेको चेतावनी दिएको छ। सेवाहरू अवरुद्ध भएका छन्, भने खाद्यान्न र इन्धनको मूल्य तीव्र गतिमा बढिरहेको छ।

सहायता संस्थाहरूले करिब २ लाख ४९ हजार विस्थापितलाई खाद्यान्न, सरसफाइ सामग्री र आकस्मिक नगद सहयोग पुर्‍याउन सफल भएका छन्, जुन कुल विस्थापितको करिब तीनचौथाइ हो।

साउदी अरबमा ड्रोन आक्रमण

युद्ध धेरै मोर्चामा फैलिँदै गएपछि सीमापार साउदी अरबसम्म पनि प्रभाव परेको छ। साउदी नेतृत्वको गठबन्धनले शनिबार रियाद क्षेत्रमाथि आएको “शत्रुतापूर्ण” ड्रोन इन्टरसेप्ट गरी ध्वस्त पारेको जनाएको छ। गठबन्धनका प्रवक्ता तुर्की अल-मल्कीले कुनै हताहती नभएको बताएका छन्।

यो लगातार दोस्रो दिन रियाद क्षेत्रमा ड्रोन इन्टरसेप्सन भएको हो। शुक्रबार साउदी अरबले मक्का, मदिना र रियादनजिक ड्रोन खसालेको तथा दक्षिणतर्फ हुथीले हानेको एक क्षेप्यास्त्र रोकेको जनाएको थियो।

हुथी सैन्य प्रवक्ता याह्या सारीले साउदी भूभागतर्फ ड्रोन प्रक्षेपण गरेको आरोप खण्डन गरेका छन्। तर समूहले साउदी राजधानी, विमानस्थल र तेल पूर्वाधारमाथि भएका आक्रमणको जिम्मेवारी भने लिएको छ।

अक्टोबर १० मा रियादको किङ खालिद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा भएको हुथी आक्रमणमा कम्तीमा १३ जनाको मृत्यु भएको र ३०० भन्दा बढी घाइते भएका थिए। यो एक दशकभन्दा बढी समयमा साउदी भूमिमा भएको सबैभन्दा घातक आक्रमण मानिएको छ।

एडेनमा क्षेप्यास्त्र प्रहार

यमनको अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा मान्यताप्राप्त सरकारले हुथीले अन्तरिम राजधानी एडेनस्थित माशिक राष्ट्रपतीय दरबारमा कम्तीमा तीनवटा ब्यालिस्टिक क्षेप्यास्त्र प्रहार गरेको घोषणा गरेको छ। हुथीले एडेन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा पनि आक्रमण गरेको बताइएको छ।

सरकारी मन्त्रिपरिषद्ले विमानस्थलमाथिको आक्रमणलाई “नागरिकको हितविरुद्धको प्रत्यक्ष आक्रमण” भन्दै निन्दा गरेको छ। दरबारमाथिको प्रहारले वैध संस्थाहरूलाई अवरुद्ध पार्ने हुथीको प्रयास देखिएको आरोप पनि लगाएको छ।

सरकारी सेनाका प्रवक्ता माजिद अब्दुल्लाह अल-नुजाइलीले पछिल्ला केही घण्टामा करिब ३३६ हुथी लडाकु तथा कमान्डरलाई निष्क्रिय पारिएको र ११२ सवारीसाधन, हतियार तथा अन्य उपकरण ध्वस्त वा क्षतिग्रस्त पारिएको दाबी गरेका छन्।

नागरिक क्षति बढ्दै

राष्ट्रसंघले अगस्टयता २७० जना नागरिक हताहत भएको पुष्टि गरेको छ। तीमध्ये ६८ जनाको मृत्यु भएको र मृतकमध्ये आधा बालबालिका रहेका छन्।

यमनी नेटवर्क फर राइट्स एन्ड फ्रिडम्सका अनुसार सेप्टेम्बर १ देखि अक्टोबर २९ सम्म तइज प्रान्तमा कम्तीमा १८९ नागरिक मारिएका छन्। मृतकमा ३८ बालबालिका र २७ महिला छन्।

लडाइँका कारण सडक अवरुद्ध भएकाले तइज नजिकका करिब २० लाख मानिसमा खाद्यान्न, औषधि, इन्धन र पानी पुग्न सकेको छैन। तइज सहर यमनको गृहयुद्धभरि तीव्र प्रतिस्पर्धाको केन्द्र बनेको छ।

युद्धको पृष्ठभूमि

सन् २०१४ को सेप्टेम्बरमा हुथी लडाकुले राजधानी सना कब्जा गरी सरकारलाई दक्षिणतर्फ धकेलेपछि यमनमा युद्ध सुरु भएको थियो। सन् २०१५ को मार्चमा साउदी नेतृत्वको अरब गठबन्धनले सरकारपक्षीय बलको समर्थनमा हस्तक्षेप गरेपछि युद्ध झन् चर्किएको थियो।

दुई पक्षबीचका केही युद्धविरामपछि सरकारी बलले सना अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थललाई निशाना बनाएपछि फेरि लडाइँ सुरु भएको हो। त्यसयता हुथीले यमनको तटीय क्षेत्रमा व्यापक आक्रमण गरी बाब अल-मन्देब जलडमरुमध्यमाथि नियन्त्रण कायम गरेका छन्।

यमनको सरकारले हुथीको कब्जामा रहेका क्षेत्र फिर्ता लिन सैन्य अभियान सुरु गरेको घोषणा गरेको छ।