काठमाडौँ, १६ कात्तिक । इजरायलमा अक्टोबर २७ मा सम्पन्न आमनिर्वाचनपछि कुनै पनि राजनीतिक गठबन्धनले सरकार गठनका लागि आवश्यक बहुमत प्राप्त गर्न सकेको छैन। १२० सदस्यीय संसद् (नेसेट) मा सरकार बनाउन कम्तीमा ६१ सिट आवश्यक पर्ने भए पनि निर्वाचन परिणामले स्पष्ट बहुमत नदिएपछि नयाँ सरकार गठनको प्रक्रिया अन्योलमा परेको छ।

अब राष्ट्रपति आइज्याक हर्जोगले कसलाई सरकार गठनको पहिलो जिम्मेवारी दिने भन्ने विषय महत्वपूर्ण बनेको छ।

निर्वाचनको अन्तिम नतिजा

निर्वाचनमा प्रधानमन्त्री बेन्यामिन नेतन्याहू नेतृत्वको गठबन्धनले कुल ५३ सिट जितेको छ। गठबन्धनमा लिकुदले २७, युनाइटेड तोरा यहूदिजमले ७, ओत्जमा येहुदितले ७, शासले ६ र रिलिजियस जायोनिजमले ६ सिट प्राप्त गरेका छन्।

त्यस्तै, नेतन्याहूविरोधी यहूदी दलहरूको गठबन्धनले ४८ सिट जितेको छ। यस गठबन्धनअन्तर्गत याशारले २१, बियाचादले १२, द डेमोक्रेट्सले ८ र यिसराइल बेइतेनुले ७ सिट प्राप्त गरेका छन्।

अरब नेतृत्वका दलहरूले भने कुल १९ सिट जितेका छन्। जसमा जोइन्ट लिस्टले ११ र राआमले ८ सिट प्राप्त गरेका छन्।

सरकार गठनको प्रक्रिया कहिले सुरु हुन्छ?

निर्वाचनको आधिकारिक नतिजा नोभेम्बर ४ सम्म प्रमाणित गरी राष्ट्रपतिसमक्ष पेस गरिनेछ। त्यसपछि नोभेम्बर १० मा नयाँ नेसेटका सदस्यहरूले शपथ ग्रहण गर्ने कार्यक्रम छ।

राष्ट्रपति हर्जोगले नोभेम्बर ११ सम्ममा एक सांसदलाई सरकार गठनको जिम्मेवारी दिनुपर्नेछ। जिम्मेवारी पाउने उम्मेदवारले सरकार गठनका लागि सुरुमा २८ दिनको समय पाउनेछन्। आवश्यक परे राष्ट्रपतिले थप १४ दिन समय दिन सक्नेछन्।

तोकिएको अवधिमा ६१ सांसदको समर्थन जुटाउन नसके राष्ट्रपतिले अर्को सांसदलाई सरकार गठनको अवसर दिन सक्नेछन्।

नेतन्याहू वा आइजेनकोटमध्ये कसले पाउलान् अवसर?

राष्ट्रपति हर्जोगले सरकार गठनको पहिलो अवसर कसलाई दिने भन्नेबारे औपचारिक निर्णय गरिसकेका छैनन्। यद्यपि वर्तमान प्रधानमन्त्री बेन्यामिन नेतन्याहू र पूर्वसेना प्रमुख तथा याशार दलका नेता गादी आइजेनकोट मुख्य दाबेदारका रूपमा देखिएका छन्।

विपक्षी गठबन्धनमा आइजेनकोटको दल सबैभन्दा ठूलो बनेकाले उनलाई सरकार गठनको अवसर दिनुपर्ने मत बलियो छ। तर अरब नेतृत्वका दलहरूको समर्थन प्राप्त नगरेसम्म उनको गठबन्धनले संसद्मा आवश्यक बहुमत पुर्‍याउन कठिन देखिन्छ।

सरकार गठनमा निर्णायक बन्न सक्छन् अरब दल

निर्वाचन परिणामपछि सरकार गठनका लागि अरब नेतृत्वका दलहरूको भूमिका निर्णायक बन्ने देखिएको छ। यसअघि नेतन्याहू र आइजेनकोट दुवैले अरब दलहरूसँग मिलेर सरकार बनाउने विषयमा आपत्ति जनाउँदै आएका थिए।

तर निर्वाचन परिणाम सार्वजनिक भएपछि राआमका नेता मन्सुर अब्बासले आइजेनकोट नेतृत्वको सरकारसँग सहकार्य गर्न आफूहरू इच्छुक रहेको संकेत दिएका छन्।

त्यस्तै, जोइन्ट लिस्टका नेता युसुफ जबारिनले नेतन्याहू नेतृत्वको सरकार विस्थापित गर्न यहूदी र अरब समुदायबीचको राजनीतिक सहकार्य आवश्यक रहेको बताएका छन्।

अरब दलहरू सरकारमा प्रत्यक्ष सहभागी नभए पनि संसद्बाहिरबाट समर्थन दिएर अल्पमतको सरकारलाई टिकाउन सहयोग गर्न सक्ने सम्भावना छ। यस्तो समर्थनले नयाँ सरकार गठनको समीकरणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ।

सरकार गठन असफल भए पुनः निर्वाचन

पहिलो अवसर पाएको सांसदले सरकार गठन गर्न नसके राष्ट्रपतिले अर्को सांसदलाई २८ दिनको समय दिएर प्रयास गर्न सक्नेछन्। दोस्रो प्रयास पनि असफल भए नेसेटको बहुमतले तेस्रो उम्मेदवार अघि सार्न सक्नेछ। त्यस्तो उम्मेदवारलाई सरकार गठनका लागि अन्तिम १४ दिनको समय दिइने व्यवस्था छ।

यी सबै प्रयास असफल भए संसद् विघटन गरी ९० दिनभित्र नयाँ निर्वाचन घोषणा गर्नुपर्नेछ। नयाँ सरकार गठन नभएसम्म वर्तमान प्रधानमन्त्री नेतन्याहूले कार्यवाहक प्रधानमन्त्रीका रूपमा जिम्मेवारी सम्हालिरहनेछन्।

यसरी निर्वाचनपछि कुनै पनि दल वा गठबन्धनले स्पष्ट बहुमत प्राप्त गर्न नसक्दा इजरायलको आगामी राजनीतिक दिशा अरब दलहरूको समर्थन, गठबन्धनबीचको सहमति र राष्ट्रपतिको निर्णयमा निर्भर रहने देखिएको छ।