मुस्ताङमा मानव-वन्यजन्तु द्वन्द्व : चार वर्षमा २३९ पशुधनको क्षति, २५ लाखभन्दा बढी राहत वितरण

मुस्ताङ, २ जेठ । मुस्ताङका तीन स्थानीय तहमा पछिल्लो चार वर्षको अवधिमा वन्यजन्तुको आक्रमणबाट २३९ वटा पशुधनको क्षति भएको छ । अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र आयोजना (एक्याप) कार्यालय जोमसोमका अनुसार बारागुङ मुक्तिक्षेत्र, घरपझोङ र थासाङ गाउँपालिकामा ६८ घरधुरी किसानका पशु चौपाया वन्यजन्तुको निशानामा परेका हुन् ।

पछिल्लो समय उच्च हिमाली चरन क्षेत्र र बस्ती नजिकै बनाइएका गोठहरूमा हिउँ चितुवा, चितुवा र ब्वाँसोको आक्रमण बढ्दा यहाँको परम्परागत पशुपालन व्यवसाय सङ्कटमा पर्न थालेको छ ।

क्षतिको विवरण र तथ्याङ्क
एक्याप जोमसोमका प्रमुख राजेश गुप्ताका अनुसार पछिल्ला चार आर्थिक वर्षमा वन्यजन्तुको आक्रमणबाट १२ याक, ७ चौँरी, ११७ च्याङ्ग्रा, ३८ भेँडाबाख्रा, २ खच्चड र ८ वटा घोडाको मृत्यु भएको छ । तथ्याङ्क अनुसार आर्थिक वर्ष २०७९/८० मा ३१, आव २०८०/८१ मा ५६ र आव २०८१/८२ मा ८६ वटा पशुधनको क्षति भएको थियो भने चालु आवको वैशाख मसान्तसम्म थप ६६ वटा पशुको क्षति भइसकेको छ ।

राहत वितरणको अवस्था
वन्यजन्तु क्षति राहत निर्देशिका, २०८० बमोजिम एक्यापले पीडित किसानलाई राहत रकम उपलब्ध गराउँदै आएको छ । निर्देशिका अनुसार याक, चौँरी, घोडा र खच्चडको मृत्यु भएमा बढीमा ६० हजार रुपैयाँ र भेँडाच्याङ्ग्राका लागि बढीमा १० हजार रुपैयाँसम्म राहत दिने व्यवस्था छ ।

एक्याप जोमसोमले तीन पालिकाका पीडित किसानलाई चार वर्षको अवधिमा कुल २५ लाख २१ हजार रुपैयाँ राहत हस्तान्तरण गरिसकेको छ । यसैगरी, उपल्लो मुस्ताङको लोमान्थाङ क्षेत्रमा पनि वन्यजन्तुबाट भएको क्षतिबापत पछिल्लो तीन आर्थिक वर्षमा ४५ लाख ९९ हजार रुपैयाँ राहत वितरण गरिएको एक्याप लोमान्थाङ कार्यालयले जनाएको छ ।

द्वन्द्व बढ्नुका कारण
जलवायु परिवर्तनका कारण उच्च भेगका पानीका स्रोत सुक्दै जानु र चरन क्षेत्रमा घाँसको कमी हुनुलाई द्वन्द्व बढ्नुको प्रमुख कारण मानिएको छ । आहारको खोजीमा हिउँ चितुवा र अन्य हिंस्रक जनावरहरू बस्ती नजिक झर्न थालेपछि जोखिम बढेको एक्याप प्रमुख गुप्ताले बताउनुभयो । साथै, स्थानीय पशुपालक किसानका गोठ र खोरहरू वन्यजन्तुमैत्री र सुरक्षित नहुँदा पनि क्षति बढ्दै गएको विश्लेषण गरिएको छ ।

वन्यजन्तुको निरन्तरको आक्रमण र असुरक्षाका कारण पुस्तौँदेखि चल्दै आएको पशुपालन व्यवसायबाट किसानहरू पलायन हुने खतरा समेत बढेको छ ।