कोलम्बियामा राष्ट्रपतिका लागि दोस्रो चरणको मतदान हुने: अमेरिकासँगको सम्बन्ध र देशको भविष्य दाउमा

बोगोटा (कोलम्बिया), १८ जेष्ठ ।  कोलम्बियाको राजनीतिक भविष्य र अमेरिकासँगको रणनीतिक सम्बन्धलाई नयाँ मोड दिने अपेक्षा गरिएको राष्ट्रपति निर्वाचन निर्णायक मोडमा पुगेको छ। आइतबार सम्पन्न पहिलो चरणको मतदानमा कुनै पनि उम्मेदवारले स्पष्ट बहुमत ल्याउन नसकेपछि अब आगामी जुन २१ मा दोस्रो चरणको (रन-अप) निर्वाचन हुने भएको छ।

९९ प्रतिशतभन्दा बढी मतगणना सकिँदा दक्षिणपन्थी ‘आउटसाइडर’ उम्मेदवार अबेलार्डो डे ला एस्प्रेला र वामपन्थी सिनेटर इभान सेपेडाबीच कडा प्रतिस्पर्धा देखिएको छ। एस्प्रेलाले ४३.७४ प्रतिशत मतका साथ अग्रता हासिल गरेका छन् भने सत्ताधारी गठबन्धनका सेपेडा ४०.९० प्रतिशत मतका साथ दोस्रो स्थानमा छन्।

तेस्रो स्थानमा रहेकी डेमोक्रेटिक सेन्टर पार्टीकी उम्मेदवार पालोमा भ्यालेन्सियाले हार स्वीकार गर्दै एस्प्रेलालाई समर्थन गर्ने घोषणा गरेकी छिन्। उनले देशमा “नयाँ साम्यवाद” हाबी हुन नदिन मतदाताहरूलाई अपिल गरेकी छिन्।

को हुन् मुख्य प्रतिस्पर्धी?

४७ वर्षीय अबेलार्डो डे ला एस्प्रेला पेशाले वकिल हुन्। उनलाई कोलम्बियाको राजनीतिमा एक ‘आउटसाइडर’का रूपमा हेरिएको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका प्रशंसक मानिने एस्प्रेलाले एल साल्भाडोरका राष्ट्रपति नयिब बुकेलेको जस्तै ‘अपराधविरुद्ध कठोर’ नीतिको वकालत गर्दै आएका छन्। उनले कर कटौती, तेल उत्खननमा वृद्धि र अमेरिकासँगको सुरक्षा सम्बन्धलाई थप सुदृढ बनाउने बाचा गरेका छन्।

अर्कोतर्फ, ६३ वर्षीय इभान सेपेडा वर्तमान राष्ट्रपति गुस्ताभो पेट्रोको ‘हिस्टोरिक प्याक्ट’ गठबन्धनका उम्मेदवार हुन्। लामो समयदेखि मानवअधिकारवादी राजनीतिका सक्रिय सेपेडाले पेट्रो सरकारको “पूर्ण शान्ति”  नीतिलाई अगाडि बढाउने संकल्प गरेका छन्। उनको अभियान सामाजिक न्याय, भूमिसुधार र लोकतान्त्रिक क्रान्तिमा केन्द्रित छ।

पेट्रो युगको अग्निपरीक्षा

यो निर्वाचनलाई वर्तमान राष्ट्रपति गुस्ताभो पेट्रोको कार्यकालमाथिको जनमत संग्रहका रूपमा पनि हेरिएको छ। कोलम्बियाको संविधानले राष्ट्रपतिलाई पुन: निर्वाचित हुन रोक लगाएको छ। पेट्रोको कार्यकालमा स्वास्थ्य र सुरक्षा क्षेत्रमा अपेक्षित सुधार हुन नसकेको र आर्थिक वृद्धि सुस्त भएको भन्दै आलोचना भइरहेको छ।

यसपटकको चुनाव हिंसाको छायामा पनि परेको छ। राष्ट्रपति पदका उम्मेदवार मिगुएल उरिबे तुर्बेमाथि जुन महिनामा भएको आक्रमणपछि उनको उपचारका क्रममा मृत्यु भएको थियो, जसले सुरक्षाको मुद्दालाई चुनावी बहसको केन्द्रमा ल्याएको छ।

अमेरिकाको चासो र रणनीतिक प्रभाव

कोलम्बिया ल्याटिन अमेरिकामा अमेरिकाको सबैभन्दा नजिकको सुरक्षा र आर्थिक साझेदार हो। तथापि, पछिल्लो समय आप्रवासन र लागुऔषध नियन्त्रणका विषयमा राष्ट्रपति पेट्रो र ट्रम्प प्रशासनबीच केही तनाव उत्पन्न भएको थियो।

कोलम्बिया विश्वकै सबैभन्दा ठूलो कोकिन उत्पादक राष्ट्र भएकाले अमेरिकाले यहाँको सत्ता परिवर्तनलाई नजिकबाट नियालिरहेको छ। एस्प्रेलाले वासिङ्टनसँग नजिकको सम्बन्ध राख्न चाहेका छन् भने सेपेडाले ल्याटिन अमेरिकी राष्ट्रहरूबीचको स्वतन्त्र र एकीकृत परराष्ट्र नीतिको वकालत गरेका छन्।

जुन २१ मा हुने मतदानले कोलम्बियाले पेट्रोको प्रगतिशील सुधारको बाटोलाई निरन्तरता दिनेछ वा एस्प्रेलाको दक्षिणपन्थी राष्ट्रवादी मोडेलतर्फ फर्कनेछ भन्ने फैसला गर्नेछ। यसको परिणामले क्षेत्रीय राजनीति र विशेष गरी अमेरिकासँगको आगामी सम्बन्धमा गहिरो प्रभाव पार्ने निश्चित छ।