इजिप्टमा अफ्रिकाकै पहिलो ‘चालकविहीन’ मोनोरेल सञ्चालनमा, विश्वकै लामो हुने दाबी
कायरो (एजेन्सी), १९ जेष्ठ । इजिप्टको राजधानी कायरोको अत्यधिक ट्राफिक जामलाई कम गर्ने उद्देश्यले निर्माण गरिएको अत्याधुनिक ‘ड्राइभरविहीन’ (चालकविहीन) मोनोरेल सेवा सञ्चालनमा आएको छ। यो अफ्रिकाकै पहिलो चालकविहीन मोनोरेल सञ्जाल हुनुका साथै पूर्ण रूपमा निर्माण भइसक्दा विश्वकै सबैभन्दा लामो मोनोरेल प्रणाली बन्ने दाबी गरिएको छ।
मरुभूमिमा बनाइएको नयाँ प्रशासनिक राजधानीलाई पुरानो सहर कायरोसँग जोड्ने यो रेल सेवाले इजिप्टको यातायात क्षेत्रमा नयाँ क्रान्ति ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
विश्व कीर्तिमानको नजिक
हाल चीनको चोङकिङ (Chongqing) सहरमा रहेको ९८.५ किलोमिटर लामो मोनोरेल प्रणाली विश्वकै सबैभन्दा लामो मानिन्छ। तर, इजिप्टको यो नयाँ सञ्जाल पूर्ण रूपमा तयार भएपछि यसको कुल लम्बाइ १००.३ किलोमिटर पुग्नेछ। यसले चिनियाँ कीर्तिमानलाई १.८ किलोमिटरले पछि पार्नेछ।
५६.५ किलोमिटर लामो ‘इस्ट नाइल’ रुट मे महिनाको पहिलो हप्तादेखि सर्वसाधारणका लागि खुला गरिएको हो। यसले कायरोको नसर सिटीलाई नयाँ प्रशासनिक राजधानीसँग जोड्छ। यसैगरी, ४३.८ किलोमिटर लामो ‘वेस्ट नाइल’ रुट अहिले निर्माणाधीन छ, जसले गिजा क्षेत्रलाई जोड्नेछ।
अत्याधुनिक प्रविधि र क्षमता
फ्रान्सेली कम्पनी ‘अल्स्टोम’ को नेतृत्वमा रहेको कन्सोर्टियमले यो मोनोरेलको निर्माण र सञ्चालनको जिम्मेवारी लिएको छ। करिब ३ अर्ब डलरको यो परियोजनामा प्रयोग भएका २७२ वटा रेलका डिब्बाहरू बेलायतमा निर्माण गरिएका हुन्।
यो रेल पूर्ण रूपमा स्वचालित छ। रेडियो सञ्चार प्रणालीका माध्यमबाट चल्ने भएकाले यसलाई मानिसले चलाउनु पर्दैन। प्रतिघण्टा ८० किलोमिटरको गतिमा गुड्ने यो रेलले प्रतिघण्टा एकातर्फ मात्रै ४५ हजार यात्रु ओसार्ने क्षमता राख्छ। यसले प्रतिदिन ५ लाखभन्दा बढी यात्रुलाई सेवा दिने लक्ष्य राखेको छ।
भाडा र आर्थिक पक्ष
मोनोरेलको भाडा दूरीका आधारमा तय गरिएको छ। पूरा ‘इस्ट नाइल’ रुट यात्रा गर्न यात्रुले ८० इजिप्सियन पाउन्ड (करिब २ सय १५ नेपाली रुपैयाँ) तिर्नुपर्ने हुन्छ।
यद्यपि, देशको आर्थिक अवस्था कमजोर भइरहेको बेला यस्तो खर्चिलो पूर्वाधार निर्माण गरिएको भन्दै इजिप्टमा सरकारको आलोचना पनि भइरहेको छ। इजिप्टको बाह्य ऋण गत वर्ष १६३ अर्ब डलर पुगेको छ। कतिपय स्थानीयले यो रेल सेवा सर्वसाधारण कर्मचारीका लागि भन्दा पनि उच्च वर्गका लागि मात्र फाइदाजनक हुने तर्क गरेका छन्।
दिगो विकासको लक्ष्य
अल्स्टोम इजिप्टका प्रबन्ध निर्देशक रामी सलाह एल्दिनले यो परियोजना इजिप्टको ‘भिजन २०३०’ अन्तर्गतको एक महत्त्वपूर्ण माइलढुङ्गा भएको बताएका छन्। उनले यसमा ९८ प्रतिशत जनशक्ति स्थानीय नै प्रयोग गरिएको र यसले ध्वनि प्रदूषण एवं कार्बन उत्सर्जन कम गर्न मद्दत पुर्याउने उल्लेख गरे।
कायरोको यो प्रयोग सफल भएमा अफ्रिकाका अन्य तीव्र रूपमा सहरीकरण भइरहेका सहरहरूका लागि पनि यो एक उदाहरणीय नमुना बन्ने विज्ञहरूको विश्वास छ।
