काठमाडौँ, ८ जेठ । नेपाल मेडिकल काउन्सिलले कानुनी रूपमा दर्ता नभई आफ्नो नामअगाडि ‘डाक्टर’ (डा.) वा ‘चिकित्सक’ उपाधि प्रयोग गर्नेहरू विरुद्ध कडा कानुनी कारबाहीको चेतावनी दिएको छ। काउन्सिलले बिहीबार एक सार्वजनिक सूचना जारी गर्दै यस्तो अवैध कार्य गर्नेहरूका हकमा ‘जिरो टोलरेन्स’ (शून्य सहनशीलता) को नीति अपनाउने स्पष्ट पारेको हो।

पछिल्लो समय विभिन्न अस्पताल, निजी क्लिनिक, परामर्श केन्द्र र विशेषगरी सामाजिक सञ्जाल (फेसबुक, टिकटक, इन्स्टाग्राम) मा गैरचिकित्सक वा अन्य स्वास्थ्यकर्मीहरूले अनधिकृत रूपमा ‘डाक्टर’ उपाधि प्रयोग गरिरहेको काउन्सिलको ठहर छ। यसरी उपाधि प्रयोग गरी बिरामी जाँच्ने, स्वास्थ्य परामर्श दिने र औषधि सिफारिस गर्ने कार्यले जनस्वास्थ्यमा गम्भीर जोखिम निम्त्याएको काउन्सिलले जनाएको छ।

काउन्सिलले सम्बन्धित निकायबाट कानुनी मान्यता प्राप्त गरेका चिकित्सक बाहेक अन्य कसैले आफ्नो नाममा ‘डा.’ प्रयोग गरेको भए १५ दिनभित्र हटाउन निर्देशन दिएको छ। यो निर्देशन क्लिनिकका साइनबोर्ड, प्रेसक्रिप्सन प्याड, भिजिटिङ कार्ड र डिजिटल प्लेटफर्महरूमा समेत लागू हुनेछ।

काउन्सिलले स्पष्ट पारेको छ कि स्वदेशी वा विदेशी विश्वविद्यालयबाट प्राप्त शैक्षिक प्रमाणपत्रमा ‘डाक्टर’ उल्लेख हुँदैमा नेपालमा स्वतन्त्र रूपमा चिकित्सकीय अभ्यास गर्न पाइँदैन। नेपाल मेडिकल काउन्सिल ऐन, २०२० अनुसार काउन्सिलमा विधिवत् दर्ता भएका व्यक्तिले मात्र आधुनिक चिकित्सा प्रणालीअन्तर्गत बिरामीको उपचार र औषधि सिफारिस गर्न पाउने कानुनी व्यवस्था छ।

काउन्सिलका निमित्त रजिस्ट्रार दीपेन्द्र पाण्डेका अनुसार १५ दिनको समयसीमा सकिएपछि विशेष अनुगमन टोलीले प्रत्यक्ष र डिजिटल दुवै माध्यमबाट निगरानी थाल्नेछ। यदि कसैले अनधिकृत रूपमा डाक्टर उपाधि प्रयोग गरी बिरामी जाँचेको वा औषधि लेखेको पाइएमा ऐनको दफा २६ र २७ अनुसार मुद्दा चलाइनेछ।

दोषी ठहरिएमा प्रचलित कानुनअनुसार अधिकतम तीन वर्षसम्म कैद, तीन हजार रुपैयाँ जरिवाना वा दुवै सजाय हुन सक्ने कानुनी प्रावधान छ। काउन्सिलले जनसाधारणलाई समेत आधिकारिक चिकित्सकबाट मात्र उपचार गराउन र शङ्का लागेमा चिकित्सकको दर्ता नम्बर रुजु गर्न आग्रह गरेको छ।