फुटबलको परिभाषा नै बदल्ने प्रशिक्षक : किन पेप ग्वार्डिओला अरूभन्दा फरक मानिन्छन् ?
काठमाडौं, जेठ ११ । आधुनिक फुटबल इतिहासका सबैभन्दा प्रभावशाली प्रशिक्षकमध्ये एक मानिएका Pep Guardiola ले Manchester City F.C. बाट बिदा हुने तयारी गरेसँगै विश्व फुटबलमा उनको योगदानबारे व्यापक बहस सुरु भएको छ । धेरै फुटबल विश्लेषकहरूले उनलाई “सफल प्रशिक्षक” मात्र नभई “फुटबलको सोच बदल्ने व्यक्ति” को रूपमा व्याख्या गर्न थालेका छन् ।
ग्वार्डिओलाले आफ्नो १७ वर्षे प्रशिक्षकीय करियरमा ४१ वटा प्रमुख उपाधि जितेका छन् । तीमध्ये १० वर्ष म्यानचेस्टर सिटीमा बिताउँदै उनले क्लबलाई १७ वटा ठूलो ट्रफी दिलाए । उनले स्पेन, जर्मनी र इंग्ल्याण्ड गरी तीन फरक देशमा लिग उपाधि जितेका छन् । यो उपलब्धिले उनलाई आधुनिक फुटबलकै सबैभन्दा सफल प्रशिक्षकमध्ये एक बनाएको छ ।
सन् २००८ मा FC Barcelona को मुख्य प्रशिक्षक बनेपछि ग्वार्डिओलाको वास्तविक उदय सुरु भएको थियो । त्यसबेला उनीसँग अनुभव कम भए पनि क्लब अध्यक्ष Joan Laporta ले उनीमाथि विश्वास गरेका थिए । त्यसपछि बार्सिलोनाले विश्व फुटबलमा नयाँ शैली स्थापित गर्यो । छोटो पास, बल नियन्त्रण र उच्च प्रेसिङ शैलीलाई ग्वार्डिओलाले यस्तो स्तरमा पुर्याए कि विश्वभरका टोलीहरूले त्यसलाई अनुकरण गर्न थाले ।
उनको फुटबल शैली केवल खेल जित्ने रणनीतिमा सीमित रहेन । उनले फुटबल कसरी खेलिन्छ भन्ने मात्र होइन, फुटबललाई कसरी बुझिन्छ भन्ने सोचसमेत परिवर्तन गरिदिएको विश्लेषकहरूको भनाइ छ । मैदानको पछाडिबाट खेल निर्माण गर्ने, मिडफिल्डमार्फत खेल नियन्त्रण गर्ने र विपक्षीलाई निरन्तर दबाबमा राख्ने अवधारणालाई उनले नयाँ उचाइमा पुर्याएका थिए ।
FC Bayern Munich मा रहँदा उनले जर्मन फुटबलमा पनि आफ्नो प्रभाव छोडे । त्यसपछि इंग्ल्याण्ड पुगेका ग्वार्डिओलामाथि “उनको शैली प्रिमियर लिगमा सफल हुँदैन” भन्ने आलोचना भएको थियो । तर उनले त्यो सबै गलत साबित गर्दै म्यानचेस्टर सिटीलाई इंग्लिश फुटबलको शक्तिशाली टोलीमा परिणत गरे ।
सिटीमा उनले तीन फरक पुस्ताका टोली निर्माण गरेका थिए । पहिलो टोली आकर्षक फुटबल खेल्ने युवा समूह थियो । दोस्रो टोली शारीरिक रूपमा बलियो र आक्रामक शैलीमा आधारित थियो, जहाँ Erling Haaland जस्ता खेलाडीले गोलको वर्षा गरेका थिए । अहिलेको टोली पुनः नयाँ शैलीमा विकास भइरहेको मानिन्छ ।
ग्वार्डिओलाको अर्को विशेषता भनेको उनले तयार पारेका प्रशिक्षकहरूको पुस्ता पनि हो । Mikel Arteta, Vincent Kompany, Enzo Maresca लगायत धेरै प्रशिक्षकले उनीसँग काम गरेर आफ्नै टोली सम्हालिरहेका छन् । फुटबल विश्लेषकहरूका अनुसार इतिहासमा सायद पहिलोपटक कुनै प्रशिक्षकले आफ्नै “फुटबल स्कूल” जस्तो प्रभाव बनाएका छन् ।
यद्यपि UEFA Champions League मा अपेक्षाअनुसार धेरै सफलता हासिल गर्न नसकेको विषय पनि ग्वार्डिओलामाथि उठ्ने प्रश्नमध्ये एक हो । म्यानचेस्टर सिटीलाई उनले एकपटक मात्र युरोपियन च्याम्पियन बनाएका छन् । तर धेरैको विचारमा त्यो तथ्यले पनि उनको समग्र प्रभावलाई कम गर्न सक्दैन ।
फुटबल इतिहासमा Johan Cruyff, Sir Alex Ferguson, Carlo Ancelotti र Jose Mourinho जस्ता प्रशिक्षकले आफ्नो युगमा ठूलो प्रभाव छोडेका छन् । तर ग्वार्डिओलाले भने खेलको शैली, सोच र प्रशिक्षण प्रणालीमै परिवर्तन ल्याएको विश्लेषकहरूको तर्क छ ।
अब म्यानचेस्टर सिटीसँगको उनको अध्याय अन्त्यतर्फ जाँदै गर्दा फुटबल जगतमा एउटा प्रश्न झन् बलियो बनेको छ — “के पेप ग्वार्डिओला इतिहासकै महान प्रशिक्षक हुन् ?”
धेरैका लागि यसको उत्तर केवल ट्रफीको सङ्ख्यामा सीमित छैन । बरु उनले छोडेर जाने फुटबल दर्शन र प्रभावमै त्यसको उत्तर लुकेको देखिन्छ ।
