अमेरिका-इरान शान्ति सम्झौता: ‘टिम मेली’ को विश्वकप अभियानमा नयाँ आशाको सञ्चार

लस एन्जलस (एजेन्सी)। अमेरिका र इरानबीच उत्पन्न युद्धको छायाका बीच आफ्नो विश्वकप अभियान सुरु गरेको इरानी फुटबल टोलीका लागि हालै भएको शान्ति सम्झौताले नयाँ आशा जगाएको छ। द्वन्द्वको चपेटामा परेर भिसा र अन्य प्राविधिक कठिनाइ भोग्दै आएको ‘टिम मेली’ (इरानी राष्ट्रिय टोलीको उपनाम) का लागि यो राजनीतिक सहमति कस्तो रहला भन्नेमा अहिले खेल जगतको ध्यान केन्द्रित भएको छ।

विश्वकप इतिहासमा आयोजक राष्ट्र नै सहभागी अर्को राष्ट्रसँग युद्धमा होमिएको यो पहिलो घटना हो। गत फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलले इरानविरुद्ध युद्ध सुरु गरेपछि फुटबल मैदानमा पनि यसको प्रत्यक्ष असर देखिएको थियो। यद्यपि, अप्रिल ८ को युद्धविराम र यसै साता भएको शान्ति सम्झौताले खेलको वातावरण केही सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ।

राजनीतिको शिकार ‘टिम मेली’
इरानी टोलीले अमेरिकामा भइरहेको विश्वकपका लागि चरम मानसिक र भौतिक दबाब झेल्नुपरेको थियो। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले ‘ट्रुथ सोसल’ मार्फत इरानी टोलीको सुरक्षामाथि प्रश्न उठाउँदै उनीहरूको उपस्थिति उपयुक्त नभएको आशयको अभिव्यक्ति दिएपछि तनाव झनै चुलिएको थियो।

यति मात्र होइन, इरानी खेलाडीहरूले आफ्नो पहिलो खेलभन्दा मात्र १० दिनअघि भिसा पाएका थिए। सुरक्षा र भिसा अनिश्चितताका कारण प्रशिक्षक अमिर घालेनोइको टोलीले आफ्नो तयारी क्याम्प अमेरिकाको एरिजोनाबाट हटाएर मेक्सिकोको टिजुआनामा सार्नुपरेको थियो। हाल इरानी टोली खेलका लागि मात्र अमेरिका प्रवेश गर्ने र खेल सकिएलगत्तै मेक्सिको फर्किनुपर्ने बाध्यतामा छ।

के शान्ति सम्झौताले प्रभाव पार्ला?
इरानी-अमेरिकी राजनीतिक विश्लेषक नेगार मोर्तजाभीका अनुसार यो शान्ति सम्झौताले खेल मैदानमा इरानप्रतिको व्यवहार बदल्न सक्छ। अल जजीरासँगको कुराकानीमा उनले भनिन्, “राष्ट्रपति ट्रम्पको बोलीमा आएको परिवर्तन र इरानसँगको आर्थिक-राजनीतिक सम्बन्ध सुधार्ने कुराले खेलकुदमा पनि सकारात्मक प्रभाव पार्नेछ।”

हालै मात्र इरानी विङ्गर मेहदी तोराबीको मल्टिपल-इन्ट्री भिसा नवीकरण हुनुलाई सम्बन्ध सुधारको सानो संकेतको रूपमा हेरिएको छ। यद्यपि, राजनीतिक विद्धान निकी अखवान भने अझै सशंकित छिन्। ट्रम्पले घरेलु राजनीतिक दबाबका कारण यो सम्झौताबाट पछि हट्न सक्ने सम्भावना रहेको उनले तर्क गरिन्।

विभेदको आरोप र फिफाको भूमिका
इरानले बिहीबार मात्र फिफामा उजुरी दर्ता गरेको छ। बेल्जियमविरुद्धको खेलका लागि दुई दिनअघि नै अमेरिका प्रवेश गर्न खोज्दा अनुमति नदिइएको इरानी फुटबल महासंघको दाबी छ। आयोजकले टिकट वितरणमा रोक लगाएको र प्राविधिक टोलीका केही सदस्यलाई प्रवेश निषेध गरेको विषयले खेलमा ‘असमानता’ सिर्जना गरेको विज्ञहरूको भनाइ छ।

अखवानका अनुसार फिफाले आयोजक राष्ट्रलाई आफ्नो जिम्मेवारी पूरा गर्न दबाब दिनुपर्छ। “फिफाले शान्तिका ठूला कुरा गर्ने र अवार्ड बाँड्ने मात्र होइन, इरानी टोलीमाथि भइरहेको विभेद अन्त्य गर्न व्यावहारिक कदम चाल्नुपर्छ,” उनले भनिन्।

अहिले विश्वभरका फुटबल प्रेमीहरू यो हेर्न उत्सुक छन् कि, के यो राजनीतिक मेलमिलापले मैदानभित्र इरानी खेलाडीहरूका लागि सहज वातावरण बनाउला? वा राजनीति अझै पनि खेलमाथि हावी भइरहला?