काठमाडौँ, १४ असोज । दैनिक आहारमा सम्पूर्ण अन्न (होल ग्रेन) समावेश गर्नाले मुटुरोग, उच्च रक्तचाप, उच्च कोलेस्ट्रोल र टाइप–२ मधुमेहको जोखिम घटाउनुका साथै शारीरिक तौल नियन्त्रणमा समेत सहयोग पुर्‍याउने एक नयाँ वैज्ञानिक अध्ययनले देखाएको छ। ‘युरोपियन हार्ट जर्नल’ मा हालै प्रकाशित विश्लेषणअनुसार दैनिक सम्पूर्ण अन्न सेवनले मुटु तथा चयापचय स्वास्थ्यमा सकारात्मक प्रभाव पार्छ।

अनुसन्धानकर्ताहरूले यससम्बन्धी दर्जनौँ अध्ययनको समीक्षा गर्दै दैनिक कति मात्रामा सम्पूर्ण अन्न खाँदा स्वास्थ्यमा प्रत्यक्ष फाइदा पुग्छ भन्ने विषयमा अध्ययन गरेका थिए।

कति खाने?

अध्ययनका अनुसार दैनिक करिब ९० ग्राम अर्थात् तीन सर्भिङ सम्पूर्ण अन्न खाँदा स्वास्थ्य लाभ सुरु हुन्छ। यो मात्रा करिब दुई स्लाइस होल ह्विट ब्रेड र एक कचौरा ओटमिलको बराबर हो। दैनिक चारदेखि छ सर्भिङसम्म सेवन गर्दा झन् बढी प्रभावकारी हुने पनि अध्ययनले देखाएको छ।

दुई हप्तादेखि दुई वर्षसम्मको अवधिमा दैनिक तीनदेखि छ सर्भिङ सम्पूर्ण अन्न खाने व्यक्तिहरूमा कुल कोलेस्ट्रोल, खराब कोलेस्ट्रोल (एलडीएल), रक्तचाप, शारीरिक तौल र कम्मरको घेरा जस्ता स्वास्थ्य सूचकमा सुधार देखिएको छ।

इम्पेरियल कलेज लन्डनको महामारीविज्ञान तथा बायोस्टाटिस्टिक्स विभागकी अनुसन्धानकर्ता डाग्फिन औनेले सम्पूर्ण अन्नको सेवनले मुटुरोगको जोखिम प्रत्यक्ष रूपमा घटाउने बताएकी छन्।

प्रशोधित र सम्पूर्ण अन्नबीचको भिन्नता

टफ्ट्स विश्वविद्यालयकी प्राध्यापक एलिस लिचेन्स्टाइनका अनुसार ओटमिल, खैरो चामल, होल ह्विट ब्रेड, फार्रो, पपकर्न र क्विनोआजस्ता सम्पूर्ण अन्नमा दानाका सबै प्राकृतिक भाग समावेश हुन्छन्। तर सेतो चामल र मैदाजस्ता प्रशोधित अन्नबाट फाइबर तथा अन्य पोषक तत्त्व पाइने भाग हटाइएको हुन्छ।

‘चमत्कारको अपेक्षा नगर्न’ विज्ञको सुझाव

सम्पूर्ण अन्न लाभदायक भए पनि यसलाई मात्रै जोडेर चमत्कारी नतिजा अपेक्षा गर्न नहुने विज्ञहरूले चेतावनी दिएका छन्। विशेषगरी बिहानको खानामा अस्वस्थकर परिकार, जस्तै ब्रेडसँग अत्यधिक बोसोयुक्त खाद्य, कायम राखेर मात्र सम्पूर्ण अन्न थप्नुले खासै फाइदा नगर्ने उनीहरूको भनाइ छ। त्यसैगरी, सम्पूर्ण अन्नबाट बनेको भए पनि जंकफुड वा मीठा रोल (जस्तै होल ग्रेनको सिनमोन बन) खानाले स्वास्थ्यलाई फाइदा नपुर्‍याउने उनीहरूले बताएका छन्।

किन्दा ध्यान दिनुपर्ने कुरा

• लेबल हेर्ने: गाढा खैरो रङका ब्रेड वा ‘मल्टीग्रेन’ लेखिएका सबै उत्पादन पूर्ण रूपमा सम्पूर्ण अन्न नहुन सक्छन्। त्यसैले खरिद गर्दा पछाडिको सामग्री सूची हेर्नुपर्ने र त्यसमा पहिलो सामग्री ‘सम्पूर्ण अन्न’ (होल ग्रेन) उल्लेख भएको हुनुपर्ने विज्ञहरूको सुझाव छ।
• सजिलो सुरुवात: घरमा भएका प्रशोधित अन्नका सामग्री सकिँदै जाँदा क्रमशः तिनको सट्टा सम्पूर्ण अन्नका परिकार प्रतिस्थापन गर्दै जान विज्ञहरूले सुझाव दिएका छन्।

समग्रमा, मुटुलाई स्वस्थ राख्न र दीर्घकालीन रोगबाट बच्न फलफूल तथा तरकारीको सेवनसँगै दैनिक आहारमा प्रशोधित अन्नको सट्टा सम्पूर्ण अन्नलाई प्राथमिकता दिनु उचित हुने अध्ययनले निष्कर्ष निकालेको छ।