संस्कारयुक्त शिक्षाका लागि विश्वव्यापी भलाइका पाँच तत्व

सविता खनाल

विश्वव्यापी भलाइका पाँच तत्वबारे आज संसारभर चर्चा हुन थालेको छ । यो अति आवश्यकीय मानवीय गुणहरूबारेको मान्यता हो । यसलाई युनिभर्सल गुड्नेस भनिन्छ र छोटकरीका यूजी ५ पनि भन्ने गरिन्छ । मानव जीवनमा यथोचित शारीरिक, अभिव्यक्तिगत र मानसिक आचरणका लागि यो एक मार्गदर्शन पनि हो । यसलाई संस्कार सिकाउने पद्धती पनि भन्न सकिन्छ ।
विश्वव्यापी भलाइका पाँच तत्वहरू नैतिक र व्यवहारिक मूल्य, मान्यतामा आधारित छन् । मानिसलाई असल, जिम्मेवार, चरित्रवान, नैतिकवान् र सन्तुलित बनाउन यो मार्गनिर्देशक हुन सक्छ । त्यसैले नयाँ पुस्ता हुर्काउने कार्यमा अझ बालबालिकाको शिक्षामा यो अझ महत्वपूर्ण मानिन्छ ।

विश्वव्यापी भलाइको मान्यताले कुनै पनि लिङ्ग, उमेर जाति वा सम्प्रदायको पर्वाह नगरी प्रत्येक मानवलाई स्वीकार्य वा सान्दर्भिक बनाउँछ । आधुनिकताको द्रुत गति, विश्वव्यापीकरण, प्रविधि विकास, र साँस्कृतिक विविधताले दैनिक जीवनलाई प्रभाव पारिरहेको अवस्थामा सत्यनिष्ठा, सहानुभूति, जिम्मेवारी र सम्मान जस्ता मूल्यहरुलाई जोड दिने नैतिक शिक्षाले समाजमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ ।

संस्कारयुक्त शिक्षाको अभावमा समाजमा हिंसा, दुव्र्यवहार, लोभलालच, झुठ, अनादर, गलत दिनचर्या, चोरीचकारी, अत्याचार जस्ता नकारात्मक व्यवहार बढिरहेको पाइन्छ । हिजोका बालबालिकाले संस्कारयुक्त शिक्षा नपाएकाले नै आजको पुस्तामा नकारात्मकता मौलाएको हो भनेर निर्धक्क भन्न सकिन्छ । त्यसैले आजका बालबालिकालाई असल संस्कारयूक्त शिक्षा दिन सकेको अवस्थामा भोलिको समाज संस्कारी र नैतिकवान् भई असल मानव स्रोत विकास हुन्छ ।

विश्वव्यापी भलाई अर्थात् युनिभर्सल गुडनेसका पाँच तत्वहरु हुन् ।

सरसफाइ, व्यवस्थित अवस्था, शिष्टाचार, समयनिष्ठता र एकाग्रता । सरसफाइले व्यवस्थित अवस्था बनाउँछ । व्यवस्थित अवस्थाले शिष्टाचारतिर डोर्याउँछ । शिष्टाचारले समयनिष्ठतातिर र समयनिष्ठताले एकाग्रतामा विकासमा सघाउँछ । अनि विश्वव्यापी भलाइका यी पाँच तत्वको पालना गर्ने व्यक्तिले सफलता र समृद्धिको बाटोमा समात्न सक्छ ।

सरसफाइ :
विश्वव्यापी भलाइको पहिलो तत्व हो : सरसफाइ । सरसफाइ आफू भित्रबाट सुरु गरेर आफू र आफ्नो वरपर सफा राख्नु हो । फोहोरको मुख्य स्रोत हामी मानिस नै हौँ । त्यसैले सफा र व्यवस्थित रहनु हाम्रो जिम्मेवारी हो । उदाहरणका लागि फोहोर लुगा, नधोइएका भाँडाकुँडा, फोहोर भान्सा, फोहोर कक्षाकोठा, फोहोर शयनकक्ष, फोहोर जुत्ता र भुइँले अव्यवस्थित र नकारात्मक वातावरण सिर्जना गर्छन् । यस्तो विकारले ठाउँलाई अप्रिय मात्र बनाउँदैनन्, हाम्रो मानसिक स्पष्टता र कुशलतापूर्वक काम गर्ने क्षमता पनि कमजोर बनाइदिन्छन् । जब बच्चाहरूले सानै उमेरमा सरसफाइको महत्व सिक्छन्, उनीहरूको शारीरिक र मानसिक दुवै स्वास्थ्य सुदृढ भई स्वस्थ बानीको विकास हुन्छ ।
व्यक्तिको मनमा विश्वव्यापी भलाइको प्रभाव-
सरसफाइ → सफा शरीर/सफा वस्तुहरू
स्वच्छ विचार → स्वच्छ मन

व्यवस्थित अवस्था :
विश्वव्यापी भलाइका तत्वहरूमध्ये व्यवस्थित अवस्था एक हो । व्यवस्थित अवस्था भनेको आफ्ना सरसामान व्यवस्थित, सफा र उचित स्थानमा मिलाएर, सजाएर राख्नु हो । यसमा खेलौना मिलाउने, किताब मिलाएर राख्ने, लुगा पट्याउने, राम्ररी लाइन लगाउने र सफा व्यवस्थित कक्षाकोठा कायम राख्ने, सथै घर वा अफिसका सबै कोठा व्यवस्थित राख्ने जस्ता कार्य पर्छन् ।
व्यवस्थित वातावरणले बच्चाहरूलाई दैनिक जीवनमा संरचना र अनुशासन बुझ्न मद्दत गर्छ यसले जिम्मेवारी, आत्म–नियन्त्रण र साझा स्थानहरूको सम्मान गर्न सिकाउँछ । जब सबै कुरा व्यवस्थित हुन्छ, तव सामान फेला पार्न, समय बचत गर्न र तनाव कम गर्न सजिलो हुन्छ । सफा र व्यवस्थित वातावरणले मन शान्त र एकाग्र राख्न पनि सघाउँछ । फलस्वरुप बालबालिकाले राम्रोसँग सिक्न, पढ्न सक्छन् र सोही कुरा आफ्नो जीवनमा प्रयोग गर्छन् । सानै उमेरदेखि व्यवस्थित अभ्यासले विद्यालय, पारिवारिक जीवन र समाजमा सफलताको लागि बलियो जग निर्माण हुन्छ ।

व्यक्तिको मनमा विश्वव्यापी भलाइको प्रभाव:
व्यवस्थित अवस्था → शरीर व्यवस्थित छ । वस्तुहरू क्रमबद्ध छन् ।
विचार व्यवस्थित छ → मन शान्त छ

शिष्टाचार:
शिष्टाचार भनेको हाम्रो वचन र कार्यमार्फत अरूलाई आदर र प्रेम देखाउने अभिव्यक्ति हो । यो ज्यादै महत्वपूर्ण संस्कार हो किनभने मानिस कस्तो छ भन्ने मापन गर्ने विधि नै यही हो । जब हामी कृपया, प्लिज, धन्यवाद, थ्याङ्क यु, माफ गर्नुहोस्, सरी जस्ता शब्द भन्छौँ, हामी विनम्र भाषा प्रयोग गरिरहेका हुन्छौँ । यसले मानिसहरूलाई मूल्यवान र सम्मानित महसुस गराउँछ भने तपाईं सभ्य व्यक्तिमा गनिनु हुन्छ । विनम्र हुनु भनेको अरूको कुरा सुन्नु, आफ्नो पालो पर्खनु र सबैसँग राम्रो व्यवहार गर्नु हो । जब बालबालिकाले हरेक दिन शिष्टाचारको अभ्यास गर्छन्, उनीहरूले मैत्रीपूर्ण र शान्त वातावरण सिर्जना गर्न मद्दत गर्छन्, जहाँ सबैले सुरक्षित र खुशी महसुस गर्छन् । शिष्टाचारले बलियो सम्बन्ध निर्माण गर्छ र मानिसहरूलाई मिलेर बस्न र काम गर्न मद्दत गर्छ ।

व्यक्तिको मनमा विश्वव्यापी भलाइको प्रभाव:
शिष्टाचार → शरीर बसिरहेको, उभिरहेको, हिँडिरहेको, सुतिरहेको
वस्तुहरूः लुगा, अनुहार, कपाल, भाँडाकुँडा
बोली : स्वर, समय → मन शान्त हुन्छ

समयबद्धता वा नियमितता:
विश्वब्यापी भलाइका तत्वहरूमध्ये समयबद्धता पनि एक हो । समयबद्धता भनेको सबै गतिविधि र जिम्मेवारी समयमै हुनु हो । यसमा हरेक कार्य जस्तै विद्यालय, बैठक र कार्यक्रमहरूमा समयमै पुग्नु, समयसीमा भित्र कार्यहरू सक्नु, असाइन्मेन्टहरू पूरा गर्नु आफ्नो जिम्मेवारी समयमै पूरा गर्नुले अरूको, समय र प्रयासप्रति सम्मान देखाउँछ । सबै कुरा सुचारु रूपमा चलाउन मद्दत गर्छ । जब बालबालिकाले समयबद्धताको अभ्यास गर्छन्, उनीहरूको दिनचर्या (दैनिकी) पालना गर्न, समयलाई बुद्धिमानीपूर्वक व्यवस्थापन गर्न र बढी भरपर्दो बन्न सिक्छन् । यसले मानिसमा विश्वास पनि निर्माण गर्छ । मानिस सधैँ समयमै काम गर्ने व्यक्तिमा भर पर्न सक्छन् र अरुको विश्वास जित्न सक्छन् । लामो समयसम्म, समयनिष्ठतालाई ध्यानमा राख्दै काम गर्ने बालबालिका व्यवस्थित, जिम्मेवार र सम्मानजनक व्यक्ति बन्नेछन् । जीवनमा काम र सम्बन्धहरूमा सफल हुन्छन् ।

व्यक्तिको मनमा विश्वव्यापी भलाइको प्रभाव:
समयनिष्ठता → शारीरिक कार्यहरू-आफ्नो व्यक्तिगत जीवनमा मानिसहरूप्रति जिम्मेवार हुनु
आफ्नो कार्य जीवनमा जिम्मेवार हुनु
आफ्नो अशुद्धतामा जिम्मेवार हुनु → चिन्तामुक्त मन

ध्यान÷एकाग्रता:
ध्यान वा एकाग्रता, विश्वव्यापी भलाइको एक महत्वपूर्ण भाग हो, जसको अर्थ दिमागलाई एक पटकमा एउटा काममा शान्त र स्पष्ट रूपमा ध्यान केन्द्रित गर्न प्रशिक्षण दिनु हो । यसमा अध्ययनको समयमा ठूलो आवाज, अनावश्यक कुरा गर्ने वा खेल्ने जस्ता ध्यान भंग गर्ने कुराबाट बच्नु र हामीले गरिरहेको काममा पूर्ण ध्यान दिनु समावेश छ । उदाहरणका लागि, बच्चाहरूले कथा ध्यानपूर्वक सुनेर, पजल समाप्त गरेर, वा गहिरो सास फेर्दै केही मिनेट चुपचाप बसेर एकाग्रको अभ्यास गर्न सक्छन् ।

खेल्नुअघि गृहकार्य पूरा गर्ने जस्ता कामलाई प्राथमिकता दिन सिक्नाले पनि ध्यान केन्द्रित गर्ने र अनुशासनलाई बलियो बनाउँछ । ध्यान र एकाग्रताका फाइदामा राम्रो सिकाइ, उत्पादकत्व वृद्धि र समयको राम्रो प्रयोग समावेश भएको हुन्छ । जब बालबालिकाले यो बानी चाँडै विकास गर्छन्, उनीहरू स्कूल र दैनिक जीवन दुवैमा बढी विचारशील, शान्त र सफल हुन्छन् ।

व्यक्तिको मनमा विश्वव्यापी भलाइको प्रभाव:
एकाग्रता → आन्तरिक र बाह्य शान्तिको खोजी
नियमित ध्यान अभ्यास गर्ने → मन उज्यालो र स्पष्ट हुन्छ ।

विश्वव्यापी भलाइका विशेषताहरू:
विश्वव्यापी भलाइ संसारको जो कोहीले पनि व्यवहारमा लागु गर्न सक्छ । यो शान्तिका लागि कामयावी छ र गैर–द्वन्द्वात्मक छ ।
 यो कुनै पनि धार्मिक वा नैतिक मूल्यमान्यतासँग बाझिएको छैन ।
 यो कुनै पनि देशको कानूनको शासनसँग बाझिएको छैन ।
 यो कुनै पनि सरकारी नीतिसँग बाझिएको छैन ।
 यो व्यक्तिको अधिकार र स्वतन्त्रतासँग बाझिएको छैन ।
 यसले व्यक्तिको स्वास्थ्यलाई हानि पुर्याउँदैन ।

विश्वब्यापी भलाइ प्रयोग हुने पाँच महत्वपूर्ण कोठाहरू:
मूख्यतयाः विश्वव्यापी भलाइको अभ्यास हरेक मानवको दिनचर्यामा प्रयोग भइरहेको हुन्छ तर मानिसले यसलाई होसपुर्वक याद गरेका हुँदैनन् । यसको कारणले मानवमा नकारात्मक उर्जा हावी भएको पाइन्छ । वातावरण दुषित हुन्छ । त्यसैले सकारात्मक उर्जाका लागि र होसमा रहनका लागि विश्वव्यापी भलाइको अभ्यास अनिवार्य रुपमा गर्नु पर्छ । यसका लागि हामी पाँच कोठाहरू प्रयोग गर्न सक्छौँ । भान्सा, भोजन कक्ष, शयन कक्ष, बैठक कोठा÷चेन्जिङ कोठा, र कार्यालय कोठा÷कक्षाकोठा । यी प्रत्येक ठाउँले सरसफाइ, व्यवस्थित अवस्था, शिष्टाचार, समयबद्धता र ध्यानको बानी बसाल्ने दैनिक अवसरहरू प्रदान गर्दछ र भोलिको समाज संस्कारी र नैतिकवान् भई असल मानव श्रोत तयार हुन्छ ।

भान्सा कोठा – भोजन कक्षः
भान्साकोठामा हामी खाना पकाउँछौँ र खाना खान्छौँ, हामी भान्साकोठामा सामानहरू सफा राख्छौं, समयमै खाना पकाउँछौं र तरकारी काट्दा, भाँडा माझ्दा, टेबल सफा गर्दा, ¥याक खोल्दा वा खाना पस्कँदा सहयोग गर्दा विनम्र हुन्छौं । हामी राम्रो खाने तरिकाको अभ्यास गर्छौं । खाना खानु अगाडि हात धुन्छौँ र किसानलाई धन्यवाद दिन्छौँ, समय तालिका अनुसार खान्छौं, र खाना खाएपछि सफा टेबल, पिर्का भुईं सफा गर्छौं र भाँडाकुँडा सफा गर्छौं । यहाँ पनि विश्वव्यापी भलाइको उचित प्रयोग भएको पाइन्छ ।

सरसफाइ – पोखिएको फोहोर पुछ्न मद्दत गर्नु वा खाना खानु अघि हात धुनुहोस्।
समयनिष्ठता – समयमै तालिका सेट गर्न मद्दत गर्नुहोस् ।
शिष्टाचारः खाना छुनु अघि “धन्यवाद“ भन्नुहोस् ।
व्यवस्थितता – भाँडाकुँडा र सामग्रीहरू फेरि ठाउँमा राख्नुहोस्।
ध्यान – खाना खानुअघि एकछिन शान्तपूर्वक खानाको प्रशंसा गर्नुहोस् र खाना राम्ररी चपाउनुहोस् ।
भान्छा-भोजन कक्षमा हुने गतिविधिहरू :
भान्छा-भोजन कक्ष: खाना खानु अघि र पछि हात धुनुहोस् ।
खानाको लागि भाँडाकुँडा तयार गर्न मद्दत गर्नुहोस् ।
खाना खाँदा राम्रो बानी बसाल्नुहोस् (बोल्ने काम नगर्नुहोस्, खाना ठूलो स्वरले चपाउने काम नगर्नुहोस् )
सबै खाना खाएर खानाको मूल्य जान्नुहोस् ।
भाँडाकुँडाहरू धुन र व्यवस्थित राख्न मद्दत गर्नुहोस् ।

शयनकक्ष:
शयन कक्षामा दिनभर काम र कर्तब्यले थाकेको शरीर र मस्तिस्कलाई आराम गराउने कक्ष हो । यो आराम वा विश्राम कक्ष भएकोले यो कोठा सफा, व्यवथित र आरामदायी हुनु पर्छ । कहिलेकाहीँ यही कोठामा बसेर रात्री र बिहानी ध्यान पनि गरिन्छ । यस कोठाको सरसफाइको लागि ओछ्यानको तन्ना र सिरकहरु सफा राख्ने, लुगाहरु व्यवस्थिते र सफा राख्ने, लुगा पट्याउने र शान्त चिन्तनका साथ दिनको सुरुवात वा अन्त्य गर्ने ।

शयन कक्षामा पनि विश्वव्यापी भलाइको उचित प्रयोग भएको पाइन्छ ।
 सरसफाइः ओछ्यानको तन्ना र कपडा सफा राख्नुहोस् ।
 समयहीनताः समयमै सुत्नुहोस् र उठ्नुहोस् ।
 शिष्टाचारः दाजुभाइ दिदीबहिनीसँग नरम र दयालु बोल्नुहोस् । आमाबुवा वा घरका सदस्यहरुलाई सुत्नुअघि नमस्कार गर्नु होस् ।
 व्यवस्थितताः पट्याइएको कपडाहरु मिलाएर दराज वा त्यसको ठाउँमा राख्ने । सुतेर उठेपछि ओछ्यान मिलाउनुहोस् ।
 ध्यानः सुत्नुअघि शान्त प्रतिबिम्ब वा सास फेर्ने।

शयनकक्षमा गरिने गतिविधिहरू:
सुत्ने कोठा:
सुत्नुअघि प्रार्थना र ध्यान गर्नुहोस् ।
सुत्नुअघि आमाबाबुको खुट्टामा ढोग्नुहोस् ।
सुत्नुअघि प्रेरणादायी÷प्रेरणादायी÷सकारात्मक कथा सुन्नुहोस् ।
ओछ्यान तयार पार्नुहोस् ।
चाँडै उठ्नुहोस् । सुतेर उठेपछि ओछ्यान मिलाउनुहोस् ।

बाथरूम-शौचालय
त्यस्तो ठाउँ हो जहाँ हामी व्यक्तिगत सरसफाइ कायम राख्छौं । समयको बुद्धिमानीपूर्वक प्रयोग गर्छौं । शरीर सफा राख्छौँ र पानी वा सामान खेर फाल्नबाट बचाउँछौं । फ्लस् गरेपछि हामी कमोठ सफा र सुख्खा राख्छौँ ।
 सरसफाइ -शौचालय फ्लश गर्ने, हात धुने, दाँत राम्ररी माझ्ने ।
 समयहीनता -शौचालय प्रयोगमा धेरै समय बिताउने वा ढिलाइ नगर्ने ।
 शिष्टाचार – बाँड्दा धैर्यपूर्वक पर्खनुहोस् ।
 व्यवस्थितता -साबुन, तौलिया, टूथब्रशलाई तिनीहरूको ठाउँमा राख्नुहोस् ।
 ध्यान- शान्तपूर्वक ब्रस गर्दा वा नुहाउँदा गहिरो सास फेर्ने अभ्यास गर्नुहोस् ।

बाथरूममा गरिने गतिविधिहरू:
बाथरूमः
-नियमित समयमा बिहानको शौच गर्नुहाेस ।
-आफ्नो शरीरलाई राम्रोसँग र सही तरिकाले सफा गर्नुहोस् ।
-प्रयोग पछि हरेक पटक फ्लस गर्नुहोस् र पानी बन्द गर्नुहोस् ।
-बाथरूमका सामानहरू व्यवस्थित तरिकाले भण्डारण गर्नुहोस् ।

बाथरूम सफा राख्नुहोस्
 सरसफाइ – डेस्क, टेबल वा बेन्च सफा र व्यवस्थित राख्नुहोस्, फोहोर नफाल्नुहोस् ।
 समयबद्धता – समयमै आइपुग्नुहोस्, समयमै काम पूरा गर्नुहोस् ।
 शिष्टाचार – साथीहरूसँग दयालु शब्दहरू प्रयोग गर्नुहोस् ।
 व्यवस्थितता – किताब, पेन्सिल, खेलौना, कागज, कलम व्यवस्थित राख्नुहोस् ।
 ध्यान – खाजाको समयमा वा संक्रमणको समयमा सामूहिक श्वासप्रश्वास अभ्यास गर्नुहोस ।

कक्षाकोठा-कार्य कक्षमा गरिने गतिविधिहरूः
कक्षाकोठा-कार्यकक्षः
कक्षाकोठा-कार्यकक्षमा प्रवेश गर्न वरिष्ठ व्यक्तिबाट अनुमति लिनुहोस्।
झोला, किताबहरू राख्नुहोस्,

 ड्रेसिङ रुम-बैठक कोठामा हामी अरूको गोपनीयताको सम्मान गर्छौं, सामानहरू सफा राख्छौं, लुगा पट्याउँछौं, सम्मानपूर्वक अन्तरक्रिया गर्छौं, सामानहरू ठाउँमा राख्छौं र शान्त वातावरण सिर्जना गर्छौं ।
 सरसफाइ – सफा लुगा लगाउनुहोस्ः फोहोर लुगा धुने टोकरीमा राख्नुहोस् ।
 समयहीनता – छिटो लुगा लगाउनुहोस्, विशेष गरी स्कूल वा बाहिर निस्कनु अघि ।
 शिष्टाचार – यदि तपाईं ठाउँ साझा गर्दै हुनुहुन्छ भने अरूको लागि धैर्यपूर्वक पर्खनुहोस् ।
 व्यवस्थितता – लुगा पट्याउनुहोस् वा झुण्ड्याउनुहोस्। जुत्ताहरू व्यवस्थित राख्नुहोस् ।

ध्यान – दिनको तयारी गर्दा शान्त र एकाग्र रहनुहोस् ।

ड्रेसिङ-बैठक कोठामा गरिने गतिविधिहरू
ड्रेसिङ-बैठक कोठा
-बच्चाहरूले फोहोर लुगा छुट्याउनु पर्छ ।
-स्कूल पोशाक र क्याजुअल पहिरन जस्ता लुगाहरू व्यवस्थित राख्नुहोस् ।
-तिनीहरू धोइएका लुगाहरू राम्ररी पट्याउने र तदनुसार राख्ने प्रयास गर्छन् ।
-बच्चाहरूलाई आफैंलाई लुगा लगाउन मद्दत गर्न दिनुहोस् ।
-लुगा लगाउँदा उनीहरूलाई गाउनले निजी भागहरू बेर्ने प्रयास गर्न दिनुहोस् ।
-यी पाँच कोठाहरूले बालबालिका वा वयस्कहरूलाई जिम्मेवारी, सम्मान र आत्म–अनुशासनको बलियो जग निर्माण गर्न मद्दत गर्छन् जसले अझ व्यवस्थित शान्तिपूर्ण जीवनतर्फ डोर्याउँछ ।

बालबालिकाले कसरी बानी बसाल्छन्?
बानी भनेको नियमित अभ्यास हो जुन हाम्रो दैनिक जीवनको हिस्सा बन्छ, जस्तै सास फेर्ने । हामीलाई मन नलागे पनि हामी यो स्वाभाविक रूपमा गर्छौं। बलियो बानी बन्नको लागि स्वच्छता, व्यवस्थितता, शिष्टाचार, समयनिष्ठता र ध्यानका मूल्यहरू नियमित र निरन्तर अभ्यास गर्नुपर्छ । जब बालबालिका र वयस्कहरूले यी राम्रा कार्यहरू हरेक दिन दोहोर्याउँछन्, तिनीहरू हामी को हौं भन्ने कुराको हिस्सा बन्छ ।

उदाहरणका लागि, खेलेपछि सरसफाइ गर्ने, धन्यवाद भन्ने, समयमै पुग्ने, केही शान्त क्षणहरू कुरा गर्ने, यी हरेक दिन सानो लाग्न सक्छ, तर नियमित रूपमा गर्ने कामले बलियो चरित्र निर्माण गर्छ। जसरी दाँत माझ्दा वा सोचविचार नगरी सास फेर्नाले दैनिक अभ्यास गर्दा दिगो र अनगिन्ती फाइदाहरू हुन्छन्, जस्तै राम्रो ध्यान केन्द्रित गर्ने, बलियो सम्बन्ध, र शान्त मन, ओभरटाइम, यी बानीहरूले अझ सम्मानजनक, व्यवस्थित र जिम्मेवार व्यक्तिलाई आकार दिन्छन् ।

बानी भनेको नियमित अभ्यास हो ।
विश्वव्यापी भलाइको अभ्यास नियमित र निरन्तर रूपमा गरिनुपर्छ ताकि यसले अनगिन्ती र दिगो लाभहरू प्रदान गर्न सकोस् ।
हामीले हरेक दिन सास फेर्नै पर्ने तरिका पनि त्यस्तै हो ।

बालबालिकाको व्यवहारलाई आकार दिन बानीले ठूलो भूमिका खेल्छ किनभने उनीहरूले गर्ने काम चाँडै नै उनीहरूको व्यक्तित्वको अंश बन्छ । जब बच्चाहरूले खेलेपछि सरसफाइ गर्ने, विनम्रतापूर्वक बोल्ने, समयमै बस्ने र व्यवस्थित रहने जस्ता राम्रा बानीहरू विकास गर्छन्, तब उनीहरू जिम्मेवार, सम्मानजनक र अनुशासित हुन सिक्छन् । यी सकारात्मक व्यवहारहरूले उनीहरूलाई स्कूलमा सफल हुन, अरूसँग मिलेर बस्न र दयालु, आत्मविश्वासी व्यक्ति बन्न मद्दत गर्छ । समयसँगै, असल बानीहरूले बच्चाहरूलाई कसैलाई नभनी राम्रो छनौट गर्न मार्गदर्शन गर्छन्, जसले गर्दा उनीहरूको मनोवृत्ति र कार्यहरूमा स्थायी परिवर्तन आउँछ ।