विश्वकप २०२६: अफ्रिकी पावरहाउस सेनेगलको उदय र एकेडेमीहरूको ‘तीतो’ यथार्थ

डकार (सेनेगल), १३ जेष्ठ । सन् २०२६ को फिफा विश्वकपको माहोल तातिरहेका बेला पश्चिम अफ्रिकी राष्ट्र सेनेगल एउटा बलियो दाबेदारको रूपमा उदाएको छ। पछिल्लो एक दशकदेखि अफ्रिकी फुटबलमा एकछत्र राज गरिरहेको सेनेगलले अबको विश्वकपमा केवल सहभागिता मात्र होइन, उपाधि नै जित्ने लक्ष्य राखेको छ।

प्रशिक्षकको महत्त्वाकांक्षी घोषणा
सेनेगलका मुख्य प्रशिक्षक पापे थियावले आफ्नो टोलीको क्षमतामाथि पूर्ण भरोसा देखाएका छन्। “यदि मलाई सेनेगलले विश्वकप जित्न सक्छ भन्नेमा एक सेकेन्ड पनि शंका हुन्थ्यो भने, म तुरुन्तै यो पदबाट राजीनामा दिन्थेँ,” थियावले हालै एक अन्तर्वार्तामा भनेका छन्। कुनै समय अफ्रिकी टोलीले विश्वकप जित्ने कुरालाई हास्यास्पद मानिन्थ्यो, तर सेनेगलको वर्तमान लयले विश्व फुटबल जगतलाई सोच्न बाध्य बनाएको छ।

स्वर्ण पुस्ता र निरन्तरता
साडियो माने, कालिडु काउलिबाली, इद्रिसा गाना गे र एडुआर्ड मेन्डी जस्ता विश्वप्रसिद्ध खेलाडीहरू सम्मिलित यस टोलीलाई सेनेगलको ‘स्वर्ण पुस्ता’ मानिन्छ। तथ्याङ्कका अनुसार, पछिल्लो १० वर्षमा सेनेगलले आफूले भाग लिएका हरेक ‘अफ्रिका कप अफ नेसन्स’ (AFCON) कि त जितेको छ, कि त अन्तिम विजेतासँग मात्र पराजित भएको छ। सन् २०१८ र २०२२ को विश्वकपमा केही अभागी सावित भए पनि, २०२६ लाई यो पुस्ताको लागि ‘अन्तिम र सुनौलो अवसर’ को रूपमा हेरिएको छ।

सफलताको सूत्र: डायस्पोरा र स्थानीय एकेडेमी
सेनेगलको सफलताको मुख्य दुई आधार छन्। पहिलो, युरोपमा बसोबास गरिरहेका सेनेगाली मूलका उत्कृष्ट प्रतिभाहरूलाई राष्ट्रिय टोलीमा समेट्ने (Diaspora Recruitment) रणनीति। दोस्रो, देशका विभिन्न स्थानमा सञ्चालित अत्याधुनिक फुटबल एकेडेमीहरू। मात्र २ करोड जनसंख्या भएको सेनेगलले नाइजेरिया र इजिप्ट जस्ता ठूला देशहरूलाई पछि पार्दै व्यावसायिक खेलाडी उत्पादनमा उछिनेको छ।

सफलताको मूल्य: ‘आर्थिक अन्याय’ को आरोप
यद्यपि, सेनेगलको यो फुटबल क्रान्ति विवादरहित भने छैन। स्थानीय एकेडेमी र युरोपेली क्लबहरूबीचको सम्बन्धलाई धेरैले ‘शोषण’ को संज्ञा दिएका छन्।

‘जेनेरेसन फुट’ र ‘डियाम्बर्स’ जस्ता एकेडेमीहरूले फ्रान्सेली क्लब मेट्ज र लियोनसँग साझेदारी गरेका छन्। तर, यसको आर्थिक पाटो निकै निराशाजनक देखिन्छ। एक अध्ययन अनुसार, सेनेगलका १३ प्रमुख खेलाडीहरूलाई सुरुमा युरोप पठाउँदा स्थानीय एकेडेमीहरूले जम्मा १ लाख १६ हजार डलर मात्र प्राप्त गरेका थिए। जबकि, तिनै खेलाडीहरूलाई पछि युरोपेली क्लबहरूले एक-आपसमा किनबेच गर्दा ८ करोड १० लाख डलरभन्दा बढी आम्दानी गरे।

अहिले ती खेलाडीहरूको कुल ट्रान्सफर भ्यालु ४७ करोड डलर नाघिसकेको छ। सेनेगाली फुटबलका जानकारहरू भन्छन्, “एकातर्फ हाम्रा युवाहरूले राम्रो पूर्वाधार र शिक्षा पाएका छन्, तर अर्कोतर्फ विदेशी लगानीकर्ताहरूले उनीहरूलाई सस्तोमा किनेर अर्बौँ कमाइरहेका छन्। यो एक प्रकारको आर्थिक अन्याय हो।”

निष्कर्ष
आन्तरिक विवाद र आर्थिक असमानताका बाबजुद सेनेगलको मैदानभित्रको प्रदर्शन लोभलाग्दो छ। सन् २०२६ मा अमेरिका, क्यानडा र मेक्सिकोमा हुने विश्वकपमा सेनेगलले अफ्रिकी फुटबलको इतिहास बदल्ने रणनीति बुनिरहेको छ। के यो ‘स्वर्ण पुस्ता’ ले विश्वकपको ट्रफी अफ्रिका भित्र्याउन सक्ला? यो प्रश्न अहिले विश्व फुटबलको केन्द्रमा छ।( स्रोत:अन्तराष्ट्रिय न्यूज एजेन्सी)