सभ्यता र आधुनिकताको उत्सव : जब बौद्धमा पुरानो गाउँ ब्युँतियो
काठमाडौँ, जेठ २४ । शनिवारको साँझ । विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत बौद्धनाथ महास्तूपको काख । एकातिर धुपको मन्द सुगन्ध र तन्नेरीहरुको ठूलो जमात, अर्कोतिर परम्परागत धुन र आधुनिक सांगीतिक रौनक । धेरैलाई लाग्न सक्छ, यो कुनै ठूलो कन्सर्ट मात्र हो । तर, यो त केवल कन्सर्ट मात्र थिएन, यो त एउटा सभ्यताको पुनर्जागरण थियो, जसलाई वडा कार्यालयले ‘बौद्ध महोत्सव’को नाम दिएको थियो ।
‘हाम्रो संस्कृति, हाम्रो उत्सव’ भन्ने नारा बोकेको यो महोत्सवले केवल मानिसको भिड मात्र जुटाएन, बौद्धको पुरानो सभ्यतालाई आधुनिक पुस्तासँग जोड्ने पुलको काम पनि गर्यो । जब सांस्कृतिक झाँकीसहितको लर्कोले महास्तूपको परिक्रमा गरिरहेको थियो, तब लाग्थ्यो, बौद्धको प्राचीन गौरव फेरि ब्युँतिएर सडकमा ओर्लिएको छ ।
सहरभित्र भेटिएको ‘गाउँ’
महोत्सवको आकर्षण महास्तूपको परिसरमा मात्र सीमित थिएन । महेन्द्र बौद्ध माध्यमिक विद्यालयको फूलवारी क्षेत्रमा पुग्ने जो कोहीलाई लाग्थ्यो, उनीहरू काठमाडौँको मुटुमा होइन, कुनै दुर्गम नेपाली गाउँको आँगनमा आइपुगेका छन् । आधुनिकताको चापमा हराउन थालेका ढिकी, जाँतो, हलो र जुवा जस्ता सामग्रीहरू प्रदर्शनीमा देख्दा धेरै आगन्तुकहरू भावुक र रोमाञ्चित देखिन्थे ।
स्थानीय महिला समूहले बुनेका अल्लोका कपडा र हस्तकलाका सामग्रीहरूले सहरभित्र लुकेको ग्रामीण सीप र उद्यमशीलताको झल्को दिइरहेका थिए । स्थानीय उत्पादनले कसरी आयआर्जन र पहिचानलाई सँगै लैजान सक्छ भन्ने कुरा यो महोत्सवले स्पष्ट पारेको थियो । गोकर्णेश्वर नगरपालिकाका प्रमुख दिपक रिसालले भनेझैँ, यो महोत्सव बौद्धको आन्तरिक कला र जीवनशैलीलाई विश्वसामु चिनाउने एउटा ‘उन्नत दस्ताबेज’ सावित भयो ।
एकताको कडी : वडा र समुदाय
महोत्सव केवल मनोरञ्जनको थलो मात्र रहेन, यसले सामाजिक सद्भावको बलियो सन्देश पनि दियो । फरक–फरक भाषा, धर्म र संस्कृति बोकेका समुदायलाई यसले एउटै मालामा उनिदिएको थियो । महानगरपालिकाका सम्पदा तथा पर्यटन समितिका संयोजक आशामान संगतले यसलाई ‘परम्परागत पद्धतिको जीवन्तता’का रूपमा अर्थ्याउनुभयो ।
गएको वर्ष प्राविधिक कारणले हुन नसकेको यो महोत्सवले यसपालि वडावासीमा छुट्टै ऊर्जा भरेको छ । वडाध्यक्ष भुवन लामा उत्साहित देखिनुहुन्छ । उहाँ भन्नुहुन्छ, “महोत्सव केवल पहिचान र आयमा मात्र सीमित रहेन, यसले त सामाजिक सद्भाव बढाउने ठाउँ समेत बनाइदियो ।” वडा सचिव कमल गौतमका अनुसार समुदायस्तरमा बाँडिएको जिम्मेवारी नै यो सफलताको मुख्य कडी हो ।
संगीतको राप र संस्कृतिको स्वाद
दिनभर परम्परागत झाँकी र स्थानीय खानाका परिकारमा रमाएका दर्शकहरूका लागि साँझ झन् विशेष बन्यो । जब चर्चित सांगीतिक समूह ‘द एक्स ब्याण्ड’ स्टेजमा उत्रियो, तब बौद्ध क्षेत्रको माहोल उत्सवको उत्कर्षमा पुग्यो । रातको ९ बजेसम्म पनि दर्शकहरूको उत्साहमा कुनै कमी आएन ।
यो महोत्सवले एउटा महत्वपूर्ण पाठ सिकाएको छ, विकास भनेको पिच सडक र अग्ला भवन मात्र होइनन् । आफ्नो मौलिक संस्कृति, कला र परम्पराको जगेर्ना गर्दै त्यसमा गर्व गर्न पाउनु पनि विकासकै एउटा हिस्सा हो ।
साँच्चै, बौद्ध महोत्सव केवल एक दिनको उत्सव मात्र रहेन; यसले त हाम्रो गौरवमय सभ्यता र गतिशील आधुनिकताबीच एउटा सुन्दर सम्बन्ध सेतु निर्माण गरिदिएको छ ।
