ढोरपाटनको बुकीपाटनमा वातावरणीय सङ्कट: प्लास्टिकजन्य फोहरले पर्यावरण र पशुधनमा गम्भीर जोखिम
बागलुङ, ३२ असार । नेपालको एकमात्र सिकार आरक्ष क्षेत्र ढोरपाटनअन्तर्गतको उच्च हिमाली क्षेत्र बुकीपाटनमा बढ्दो पर्यटकीय आकर्षणसँगै ‘नकुहिने फोहर’ व्यवस्थापनको गम्भीर चुनौती देखिएको छ।
समुद्री सतहदेखि करिब ४,२०० मिटरको उचाइमा अवस्थित यस संवेदनशील पारिस्थितिकीय प्रणालीमा पर्यटकहरूले जथाभावी छाडेका प्लास्टिक र सिसाजन्य फोहरका कारण वातावरणीय स्वच्छता र जैविक विविधतामा ह्रास आउन थालेको हो।
कुनै समय केवल गोठालाहरूको मात्र पहुँचमा रहेको बुकीपाटन पछिल्लो चार वर्षयता प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्यका रूपमा विकास भएको छ। स्थानीय बासिन्दा तीर्थबहादुर घर्तीमगरका अनुसार, दैनिक रूपमा सयौँको सङ्ख्यामा पुग्ने पर्यटकहरूले बोकेर लैजाने प्लास्टिकका बोतल, तयारी खानेकुराका र्यापर र मदिराका सिसाहरूले पाटनको प्राकृतिक सौन्दर्यलाई कुरूप बनाउँदै लगेको छ। “सुन्दरता हेर्न आउनेहरूले नै फोहरको थुप्रो छाडेर जाँदा यस अनुपम प्राकृतिक सम्पदाको अस्तित्व संकटमा परेको छ,” घर्तीमगरले भन्नुभयो।
प्रदूषणको असर केवल दृश्यात्मक सौन्दर्यमा मात्र सीमित छैन, यसले स्थानीय पशुपालक कृषकहरूको अर्थतन्त्रमा समेत सिधा प्रहार गरेको छ। बागलुङ, रोल्पा, रुकुम, डोल्पा र म्याग्दीबाट पोसिलो घाँसका लागि बुकीपाटन ल्याइएका वस्तुभाउले घाँससँगै प्लास्टिक खाँदा बिरामी पर्ने र मर्ने क्रम बढेको छ।
किसान तुलबहादुर अदैका अनुसार, बुकीपाटनका गर्पाछेडा, दहखर्क, फुर्सेदेउराली र टीकाधारा क्षेत्रमा फोहरको मात्रा बढी छ। अर्का स्थानीय कुलबहादुर विकले अघिल्लो वर्ष मात्रै प्लास्टिक खाएका कारण झण्डै ६० वटा भेडाबाख्रा र गाईभैँसी बिरामी परेको दुःखद तथ्याङ्क सुनाउनुभयो।
पर्यटकहरूले फोहर फाल्ने मात्र नभई बुकीपाटनका दुर्लभ वनफूलहरू कोपिलामै टिप्ने गरेकाले प्राकृतिक पुनरुत्पादनको प्रक्रियामा समेत अवरोध पुगेको छ। वनस्पतिविद्हरूका अनुसार यस्तो गैरजिम्मेवार व्यवहारले आगामी केही वर्षमै सो क्षेत्रका रैथाने फूलका प्रजातिहरू लोप हुन सक्ने जोखिम रहन्छ।
यति ठुलो वातावरणीय जोखिमका बाबजुद ढोरपाटन सिकार आरक्ष प्रशासन र स्थानीय सरकारले फोहर व्यवस्थापन र पर्यटक नियमनका लागि प्रभावकारी कदम चाल्न नसकेको स्थानीयको गुनासो छ। पदमार्गका छेउछाउ, खोला र डाँडाहरूमा थुप्रिएका फोहर सङ्कलन र व्यवस्थापनका लागि कुनै पनि ठोस संयन्त्र परिचालन गरिएको छैन।
