तस्बिरः विनोद श्रेठ

काठमाडौँ, साउन २४ । पशुपति क्षेत्रको पावन भूमि, जहाँ हावामा धूपको सुगन्ध र मनमा आस्थाको लहर चल्छ। त्यही क्षेत्रको एक ऐतिहासिक खम्बाका रूपमा रहेको ‘वनकाली धर्मशाला’ अहिले आफ्नो पुरानो जीर्ण स्वरूपलाई त्यागेर नयाँ जीवन पाउने तरखरमा छ। दशकौँदेखि ओझेलमा परेको ऐतिहासिक पोखरी, भत्किन लागेका कलात्मक पर्खाल र जीर्ण धर्मशालाको पुनरुत्थानको काम साउन २४ गतेदेखि विधिवत् रूपमा सुरु भएको छ ।

काठमाडौँ महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोल र वडा नं. ८ का अध्यक्ष आशामान संगतले पूजाआजा गरी निर्माण कार्यको शिलान्यास गरेसँगै पशुपति क्षेत्रमा आउने श्रद्धालुहरूका लागि एउटा आशलाग्दो सन्देश प्रवाह भएको छ।

पशुपति दर्शनसँगै आवासको सुविधा

धेरैजसो श्रद्धालुहरू टाढा-टाढाबाट पशुपति दर्शनका लागि आउँछन्, तर त्यही क्षेत्रमा सुलभ र व्यवस्थित बासस्थानको अभाव सधैँ खट्किने गर्छ। कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डंगोल भन्नुहुन्छ, “पशुपति क्षेत्रमा आउने श्रद्धालुहरूले यहीँ बसेर दर्शन गर्न पाउने वातावरण बनाउन हामीले लगानी गरेका हौँ ।” एक वर्षभित्रै सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिएको यो योजना महानगर, वडा र पशुपति क्षेत्र विकास कोषको साझा सक्रियताको परिणाम हो ।

इतिहासको पुनरुत्थान : पुरिएको पोखरीदेखि कलात्मक पर्खालसम्म

यो परियोजना केवल नयाँ भवन बनाउनु मात्र होइन, बरु हराएको इतिहासलाई ब्युँताउनु पनि हो । २०४५ सालतिर पुरिएको ऐतिहासिक पोखरीलाई पुनः खनेर पुरानै स्वरूपमा ल्याइनेछ। वडाध्यक्ष आशामान संगतका अनुसार, यस क्षेत्रको प्राचीन पहिचानलाई पुनः स्थापित गर्न ‘घटु चाः’ (पोखरी बनाउन प्रयोग गरिने विशेष माटो) को प्रयोग गरिनेछ ।

धर्मशालाको भवन करिब एक रोपनीमा फैलिएको छ, जसमा ३६ वटा कोठा छन्। लामो समयदेखि झ्याल-ढोका मक्किएका र छाना चुहिने अवस्थामा रहेको यो भवनलाई अब मौलिक शैलीमा जीर्णोद्धार गरिनेछ। आधुनिक आवश्यकतालाई ध्यान दिँदै २४ वटा शौचालय र २० वटा स्नान कक्षको व्यवस्था गरिनेछ, जसले गर्दा यात्रीहरूलाई बसाइमा सहजता हुनेछ ।

पार्क र हरियाली: सबै पुस्ताका लागि गन्तव्य

करिब १२ रोपनी ६ आना क्षेत्रफलमा फैलिने यो परिसरमा एउटा मनमोहक पार्कको परिकल्पना गरिएको छ । सहरी योजना आयोगका आर्किटेक्ट बाबुराम भट्टराईका अनुसार पार्कको डिजाइन ‘बहु-पुस्ता’ मैत्री छ।

जेष्ठ नागरिकका लागि योग र व्यायाम गर्ने शान्त कुनाहरू, युवाहरूका लागि आधुनिक व्यायाम उपकरण र ब्याडमिन्टन कोर्ट, अनि बालबालिकाका लागि ट्रामपोलिन, चिप्लेटी र मङ्की बार जस्ता सुविधाहरू त्यहाँ हुनेछन् । परिसरमा रोपिने ६०० वटा मौसमी फूल र १८० भन्दा बढी रूखहरूले यस ठाउँलाई महानगरको एउटा ‘ग्रीन हब’ बनाउनेछ ।

कला र प्रविधिको सम्मिश्रण

निर्माण कार्यमा प्रयोग हुने सामग्री र शैलीले नेपालको मौलिक वास्तुकला झल्काउनेछ । ३५० मिटर लामो सिमाघेरा पर्खालमा ‘दछी आपा’ (कलात्मक इँटा) को प्रयोग गरिनेछ भने कासिमो र पालेफो जस्ता परम्परागत बुट्टाहरू कुँदिनेछन्। भुइँमा तेलिया टायल छापिनेछ, जसले आधुनिक सिमेन्टको सट्टा माटो र परम्पराको स्पर्श दिनेछ ।

करिब ३ करोड ६५ लाख रुपैयाँको लागतमा बन्ने यो परियोजना २०८४ असारसम्म पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा आउनेछ। यसले एकातिर पशुपति क्षेत्रको सौन्दर्य बढाउनेछ भने अर्कोतिर हराउँदै गएका हाम्रा सम्पदाहरूलाई जीवन्त राख्ने मार्ग प्रशस्त गर्नेछ ।

वनकाली धर्मशालाको यो रूपान्तरण केवल एउटा निर्माण कार्य मात्र होइन, यो काठमाडौँको सम्पदा संरक्षणप्रतिको एउटा बलियो प्रतिबद्धता पनि हो। अबको केही समयपछि, वनकालीमा चराचुरुङ्गीको चिरबिरसँगै श्रद्धालुहरूले एउटा व्यवस्थित र शान्त आश्रयस्थल पाउनेछन् ।